Mustafa Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Debriyaj pedalına sonuna kadar bastığınız hâlde o tanıdık "gırç" sesini duyuyor veya vites kolunun adeta duvara çarpmışçasına yerinden kıpırdamadığını hissediyorsanız, şanzıman sisteminin mekanik ayrırma görevini tam olarak yerine getiremediğini anlamanız gerekir. Motorun ürettiği yüksek torkun şanzıman giriş miline aktarımı debriyaj baskı balatası vasıtasıyla kesilmediği sürece, senkronize halkalarının dönen dişlileri eşitlemesi imkânsızlaşır ve vites yolları adeta kilitlenir. Çoğu zaman sürücüler sorunun şanzımanın tam kalbinde, yani dişli kutusunda olduğunu düşünerek büyük bir endişeye kapılırlar; oysa ki sistem genellikle çok daha basit bir hidrolik basınç kaybından ya da ayırmayan bir debriyaj çatalından ibarettir... Bir otomobilin mekanik dilini okuyabilmek, gereksiz şanzıman revizyonu masraflarının önüne geçen en temel sürücü reflexidir desek sanırım yanılmış olmayız.
Hidrolik debriyaj sistemlerinde zamanla meydana gelen mikroskobik sızıntılar, sistemin içine hava dolmasına yol açarak pedalın serbest strok mesafesini tamamen değiştirebilir. Pedala bastığınızda oluşan hidrolik basınç, merkez silindirler aracılığıyla debriyaj bilyasına iletilemiyorsa, ayırma çatalı baskı yaylarını yeterince itemez ve balata volandan ayrılamaz. Sürekli aynı seviyede tutmaya çalıştığınız hidrolik sıvısının niteliğini kaybetmesi veya sistemin hava yapması, özellikle sabahları veya araç soğukken vitese takmayı tam bir işkenceye dönüştürür. Hatta bazen pedalın en dibe kadar inip geri gelmediğini görürsünüz... Sistemdeki bu basınç kaybı giderilmediği sürece yeni bir vites geçişi denemek, senkromeç sarılarını kelimenin tam anlamıyla zımparalamaktan başka bir işe yaramayacaktır.
Sadece hidrolik değil, vites kulesi ve vites halatlarının zamanla gevşemesi ya da mekanik olarak aşınması da kolun yuvasına oturmasına engel teşkil edebilir. Vites kolunu hareket ettirdiğinizde içerideki mekanik bağlantılar şanzıman üzerindeki seçici kollara doğru açıyı aktaramıyorsa, dişliler tam olarak senkronize olamaz ve vites yarıda kalır. Vites halat ayarlarının milimetrik bir hassasiyetle yapılmış olması gerekir; ufak bir pay bile belirli viteslerin tamamen devre dışı kalmasına sebep olur. Kabin içindeki o vites kolunun hissizleşmesi veya boştayken gereğinden fazla sallanması zaten size bir şeylerin yolunda gitmediğini fısıldamaktadır... Bağlantı plastiklerinin (burçların) eskiyip boşluk yapması, sürücünün doğru vitesi seçtiğini sanmasına rağmen şanzıman tarafında dişlinin kenarda takılı kalmasıyla sonuçlanır.
Şanzıman yağı, sadece dişlilerin birbirini aşındırmasını önleyen bir yağlayıcı değil, aynı zamanda senkromeçlerin doğru sürtünme katsayısında tutunarak devir eşitlemesini sağlayan hayati bir sıvıdır. Yanlış viskozitede kullanılan ya da yıllarca değiştirilmeyip özelliğini yitirmiş, metal çapaklarıyla dolmuş bir şanzıman yağı, vites geçişlerini inanılmaz derecede sertleştirir ve kilitlenme hissiyatı yaratır. Üreticinin belirlediği toleransların dışına çıkıldığında, soğuk havalarda yağın kalınlaşması yüzünden dişliler adeta katı bir kütleye dönüşür ve vites kolu kıpırdamaz hale gelir. Yağ seviyesindeki eksilme ise doğrudan doğruya senkromeçlerin aşırı ısınarak kilitlenmesine, hatta dişli yüzeylerinin birbirine kaynamasına kadar varabilecek ağır hasarlara davetiye çıkarır.
Debriyaj baskısının şemsiye yayları zamanla esnekliğini kaybettiğinde veya balatanın üzerindeki yaylar kırıldığında, pedalda normal bir sertlik hissetmenize rağmen mekanik ayırma tam gerçekleşmeyebilir. Şemsiye tırnaklarından birinin bile kırık olması, baskının eğri kalkmasına ve balatanın bir kenarının volana temas etmeye devam etmesine yol açar; bu durumda ne kadar zorlarsanız zorlayın vites yuvaya girmez. Aracı zorlayarak vitese geçirmeye çalışmak, şanzıman içindeki vites çatallarının eğrilmesine ve tamiri çok daha pahalı olan iç hasarlara sebep olur. Debriyaj setinin ömrünü tamamladığını kabul edip gerekli değişimi zamanında yaptırmak, koskoca bir şanzımanı çöpe atmaktan her zaman çok daha mantıklı ve ekonomik bir çözümdür.
Hidrolik debriyaj sistemlerinde zamanla meydana gelen mikroskobik sızıntılar, sistemin içine hava dolmasına yol açarak pedalın serbest strok mesafesini tamamen değiştirebilir. Pedala bastığınızda oluşan hidrolik basınç, merkez silindirler aracılığıyla debriyaj bilyasına iletilemiyorsa, ayırma çatalı baskı yaylarını yeterince itemez ve balata volandan ayrılamaz. Sürekli aynı seviyede tutmaya çalıştığınız hidrolik sıvısının niteliğini kaybetmesi veya sistemin hava yapması, özellikle sabahları veya araç soğukken vitese takmayı tam bir işkenceye dönüştürür. Hatta bazen pedalın en dibe kadar inip geri gelmediğini görürsünüz... Sistemdeki bu basınç kaybı giderilmediği sürece yeni bir vites geçişi denemek, senkromeç sarılarını kelimenin tam anlamıyla zımparalamaktan başka bir işe yaramayacaktır.
Sadece hidrolik değil, vites kulesi ve vites halatlarının zamanla gevşemesi ya da mekanik olarak aşınması da kolun yuvasına oturmasına engel teşkil edebilir. Vites kolunu hareket ettirdiğinizde içerideki mekanik bağlantılar şanzıman üzerindeki seçici kollara doğru açıyı aktaramıyorsa, dişliler tam olarak senkronize olamaz ve vites yarıda kalır. Vites halat ayarlarının milimetrik bir hassasiyetle yapılmış olması gerekir; ufak bir pay bile belirli viteslerin tamamen devre dışı kalmasına sebep olur. Kabin içindeki o vites kolunun hissizleşmesi veya boştayken gereğinden fazla sallanması zaten size bir şeylerin yolunda gitmediğini fısıldamaktadır... Bağlantı plastiklerinin (burçların) eskiyip boşluk yapması, sürücünün doğru vitesi seçtiğini sanmasına rağmen şanzıman tarafında dişlinin kenarda takılı kalmasıyla sonuçlanır.
Şanzıman yağı, sadece dişlilerin birbirini aşındırmasını önleyen bir yağlayıcı değil, aynı zamanda senkromeçlerin doğru sürtünme katsayısında tutunarak devir eşitlemesini sağlayan hayati bir sıvıdır. Yanlış viskozitede kullanılan ya da yıllarca değiştirilmeyip özelliğini yitirmiş, metal çapaklarıyla dolmuş bir şanzıman yağı, vites geçişlerini inanılmaz derecede sertleştirir ve kilitlenme hissiyatı yaratır. Üreticinin belirlediği toleransların dışına çıkıldığında, soğuk havalarda yağın kalınlaşması yüzünden dişliler adeta katı bir kütleye dönüşür ve vites kolu kıpırdamaz hale gelir. Yağ seviyesindeki eksilme ise doğrudan doğruya senkromeçlerin aşırı ısınarak kilitlenmesine, hatta dişli yüzeylerinin birbirine kaynamasına kadar varabilecek ağır hasarlara davetiye çıkarır.
Debriyaj baskısının şemsiye yayları zamanla esnekliğini kaybettiğinde veya balatanın üzerindeki yaylar kırıldığında, pedalda normal bir sertlik hissetmenize rağmen mekanik ayırma tam gerçekleşmeyebilir. Şemsiye tırnaklarından birinin bile kırık olması, baskının eğri kalkmasına ve balatanın bir kenarının volana temas etmeye devam etmesine yol açar; bu durumda ne kadar zorlarsanız zorlayın vites yuvaya girmez. Aracı zorlayarak vitese geçirmeye çalışmak, şanzıman içindeki vites çatallarının eğrilmesine ve tamiri çok daha pahalı olan iç hasarlara sebep olur. Debriyaj setinin ömrünü tamamladığını kabul edip gerekli değişimi zamanında yaptırmak, koskoca bir şanzımanı çöpe atmaktan her zaman çok daha mantıklı ve ekonomik bir çözümdür.
