Sami Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Egzoz manifoldunun hemen çıkışında, o amansız sıcağın ortasında görev yapan lambda sensörü, motora giren hava ile yakıtın o hassas 14.7:1 oranını korumak için çırpınır durur. Elektronik kontrol ünitesine (ECU) sürekli voltaj sinyalleri gönderir; sinyal 0.1 volta düşerse karışım fakir, 0.9 volta çıkarsa zengindir. İşte tam bu noktada sensörün zirkonyum dioksit seramik elemanı kurumla kaplanırsa veya ısıtıcı rezistansı koparsa, ECU kör uçuşa geçer. Yanlış veri akışı yüzünden silindirlere gereğinden fazla yakıt püskürtülür ve motor boğulur. Sonuç mu? Kırmızı ışıkta beklerken aniden duran, can sıkan bir motor...
Aracın rölanti devri neden sürekli dalgalanır, hiç düşündün mü? Lambda sensörünün voltaj sinyali göndermeyi tamamen kesmesi veya milisaniyelik gecikmelerle saçmalaması, motor kontrol ünitesini adeta bir çıkmaza sokar. Hava-yakıt karışımı bir zenginleşir, bir fakirleşir; krank mili pozisyon sensöründen gelen devir bilgisiyle uyuşmazlık başlar. Hele bir de gaz kelebeği gövdesi kirliyse, sensörün yarattığı bu kararsızlık rölanti valfinin motoru açık tutma çabasını tamamen baltalar. Debriyaja bastığın an devir saatinin sıfıra çakılması işte tam olarak bu koordinasyon bozukluğundan kaynaklanıyor.
Hava akış metresi (MAF) sağlam olsa bile, oksijen sensöründen gelen yanlış veri hatları tek başına motoru felç etmeye yeter. Zengin karışım sinyali takılı kaldığında ECU, silindirlere giden yakıtı kısmak zorunda hisseder kendini. Motora giren hava miktarı sabitken yakıtı kestiğin an, o meşhur fakir karışım teklemesi başlar. Yanma odasında patlama gerçekleşemez, buji kıvılcımı boşa düşer. Aracın ivmelenmek isterken yığılması, arkasından gelen o ani stop etme hissi...
LPG'li araçlarda bu durum çok daha kronik bir hal alıyor, bunu sakın aklından çıkarma. Gaz beyninin haritası, lambda sensörünün sinyallerine göre şekillenir ama sensör ömrünü tamamladıysa sistem sürekli yanlış düzeltme faktörleri (STFT ve LTFT) uygular. Karışım oranları tabiri caizse çorba olur. Sabahları soğuk motorda çalıştırdıktan hemen sonra, tam da yola çıkacakken stop eden o arabanın arkasındaki gizli suçluyu başka yerde arama. Arıza lambasının yanmasını beklemeden, egzoz gazı analizörüne bağlatıp sensörün tepki süresini ölçtürmen şart.
Buji tırnaklarındaki aşınma veya ateşleme bobinindeki zayıflık, egzoz hattına çiğ yakıt kaçmasına neden olur ve bu durum lambda sensörünü zehirler. Kurşunlu yakıt artıkları veya motorun yağ yakması sonucu oluşan kimyasal bileşenler sensör gözeneklerini tıkar. Sensör referans havasını algılayamaz hale geldiğinde, ECU motoru koruma moduna (limp mode) alabilir veya karışımı o kadar bozar ki, motor stop etmekten başka çare bulamaz. Egzozdan gelen o ağır çiğ gaz kokusu zaten her şeyi ele veriyordur aslında...
Aracın rölanti devri neden sürekli dalgalanır, hiç düşündün mü? Lambda sensörünün voltaj sinyali göndermeyi tamamen kesmesi veya milisaniyelik gecikmelerle saçmalaması, motor kontrol ünitesini adeta bir çıkmaza sokar. Hava-yakıt karışımı bir zenginleşir, bir fakirleşir; krank mili pozisyon sensöründen gelen devir bilgisiyle uyuşmazlık başlar. Hele bir de gaz kelebeği gövdesi kirliyse, sensörün yarattığı bu kararsızlık rölanti valfinin motoru açık tutma çabasını tamamen baltalar. Debriyaja bastığın an devir saatinin sıfıra çakılması işte tam olarak bu koordinasyon bozukluğundan kaynaklanıyor.
Hava akış metresi (MAF) sağlam olsa bile, oksijen sensöründen gelen yanlış veri hatları tek başına motoru felç etmeye yeter. Zengin karışım sinyali takılı kaldığında ECU, silindirlere giden yakıtı kısmak zorunda hisseder kendini. Motora giren hava miktarı sabitken yakıtı kestiğin an, o meşhur fakir karışım teklemesi başlar. Yanma odasında patlama gerçekleşemez, buji kıvılcımı boşa düşer. Aracın ivmelenmek isterken yığılması, arkasından gelen o ani stop etme hissi...
LPG'li araçlarda bu durum çok daha kronik bir hal alıyor, bunu sakın aklından çıkarma. Gaz beyninin haritası, lambda sensörünün sinyallerine göre şekillenir ama sensör ömrünü tamamladıysa sistem sürekli yanlış düzeltme faktörleri (STFT ve LTFT) uygular. Karışım oranları tabiri caizse çorba olur. Sabahları soğuk motorda çalıştırdıktan hemen sonra, tam da yola çıkacakken stop eden o arabanın arkasındaki gizli suçluyu başka yerde arama. Arıza lambasının yanmasını beklemeden, egzoz gazı analizörüne bağlatıp sensörün tepki süresini ölçtürmen şart.
Buji tırnaklarındaki aşınma veya ateşleme bobinindeki zayıflık, egzoz hattına çiğ yakıt kaçmasına neden olur ve bu durum lambda sensörünü zehirler. Kurşunlu yakıt artıkları veya motorun yağ yakması sonucu oluşan kimyasal bileşenler sensör gözeneklerini tıkar. Sensör referans havasını algılayamaz hale geldiğinde, ECU motoru koruma moduna (limp mode) alabilir veya karışımı o kadar bozar ki, motor stop etmekten başka çare bulamaz. Egzozdan gelen o ağır çiğ gaz kokusu zaten her şeyi ele veriyordur aslında...
