Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Egzoz manifoldunun hemen çıkışında, adeta bir laboratuvar titizliğiyle çalışan o küçük parça kirlendiğinde motorun nefesi kesilir. Lambda sensörü, yani namıdiğer oksijen sensörü, egzoz gazındaki oksijen miktarını milisaniyeler içinde ölçüp motor kontrol ünitesine (ECU) sinyal gönderirken kafası karışmaya başlar. Kurum, kalitesiz yakıt artıkları veya motor yağının yanmasıyla oluşan silikon tabakası sensörün gözenekli seramik elemanını kaplar. Sonuç? Zirkonyum dioksit bazlı bu parça, referans hava ile egzoz gazı arasındaki potansiyel farkı doğru üretemez hale gelir. 0.1 volt ile 0.9 volt arasında gitmesi gereken o hassas voltaj eğrisi bir anda tabana çöker ya da tepe noktasında asılı kalır. Haliyle aracınızın beyni kör uçuş yapmaya başlar...
Gösterge panelinde aniden beliren o can sıkıcı motor arıza lambası aslında size çok şey anlatmaya çalışıyor. P0130 veya P0135 gibi arıza kodları teşhis cihazına düştüyse, egzoz hattındaki kimyasal denge altüst olmuş demektir. Kirlenen sensör, havayı egzoz gazından ayıramadığı için ECU'ya sürekli "ortamda çok oksijen var, karışım fakir" sinyali gönderir. Bu yanlış yönlendirme yüzünden motor bilgisayarı enjektörlerin açılma zamanlamasını (pulse width) gereksiz yere uzatır. Silindirlere fazladan gönderilen her damla yakıt, yanma odasındaki stokiometrik oranı, yani o ideal 14.7:1 olan hava-yakıt dengesini yerle bir eder. Egzozdan gelen o keskin çiğ yakıt kokusunu duyuyorsanız, motorunuz zengin karışımda boğuluyor demektir.
Aracın ivmelenirken aniden teklemesi, gaz pedalına bastığınızda o eski kararlı tepkiyi alamayışınız hep bu minik seramik tüpün yüzünden. Hızlanmak istersiniz ama motor duraksar, sanki arkadan bir şey arabayı çekiyormuş gibi bir his yerleşir sürüşünüze. Sensörün tepki süresi (switching time) kirlenmeden ötürü yavaşladığı için, anlık yük değişimlerine ayak uyduramaz. Normalde saniyede birkaç kez değişmesi gereken voltaj değerleri, dakikalarca sabit kalır. Yakıt tüketiminizin son zamanlarda neden mantıksız şekilde arttığını şimdi daha iyi anlıyorsunuzdur, değil mi? Depoyu ne zaman doldurduğunuzu unuturdunuz eskiden, şimdiyse gözünüz sürekli yakıt göstergesinde...
Katalitik konvertörün ömrünü doğrudan belirleyen şeyin bu sensörün temizliği olduğunu biliyor muydunuz? Silindirlerde tam olarak yanamayan o fazla yakıt, egzoz subaplarından fırlayıp doğrudan katalizatörün o peteksi seramik yapısına ulaşır. Bin dereceye yakın sıcaklıktaki konvertörün içinde yanmaya devam eden çiğ yakıt, buradaki değerli metalleri eritir, gözenekleri tıkar. Bir süre sonra aracın altından gelen o acayip şıngırtı sesleri, aslında binlerce liralık bir hasarın habercisidir. Sadece bir sensörü temizlemek ya da değiştirmek yerine, tüm egzoz sistemini yenilemek zorunda kalmak tam bir kabus. Egzoz muayenesinden kalıp eve dönmek de cabası...
Eğer şüpheleriniz varsa, sensörü yerinden söküp ucundaki koruma kılıfına dikkatlice bir bakın derim. Uç kısımdaki tortunun rengi size arızanın kaynağını net şekilde söyler. Eğer kapkara, kadifemsi bir kurum tabakası görüyorsanız bu zengin karışımın kanıtıdır; beyazımsı, tebeşir gibi bir katman varsa motora bir yerlerden antifriz veya silikon sızıyordur. Özel temizleme solüsyonları veya balata spreyiyle bu katmanı çözmeye çalışmak bazen işe yarasa da, seramik gözeneklerin içine işleyen kurşun ve fosfor bileşikleri geri döndürülemez hasar bırakmış olabilir. Isıtıcı rezistansının direncini bir multimetre ile ölçüp, parça tamamen fonksiyonunu yitirmeden müdahale etmek en mantıklısı. Aksi takdirde, o küçük parça yüzünden motorunuz her sabah çalışırken öksürmeye devam edecek...
Gösterge panelinde aniden beliren o can sıkıcı motor arıza lambası aslında size çok şey anlatmaya çalışıyor. P0130 veya P0135 gibi arıza kodları teşhis cihazına düştüyse, egzoz hattındaki kimyasal denge altüst olmuş demektir. Kirlenen sensör, havayı egzoz gazından ayıramadığı için ECU'ya sürekli "ortamda çok oksijen var, karışım fakir" sinyali gönderir. Bu yanlış yönlendirme yüzünden motor bilgisayarı enjektörlerin açılma zamanlamasını (pulse width) gereksiz yere uzatır. Silindirlere fazladan gönderilen her damla yakıt, yanma odasındaki stokiometrik oranı, yani o ideal 14.7:1 olan hava-yakıt dengesini yerle bir eder. Egzozdan gelen o keskin çiğ yakıt kokusunu duyuyorsanız, motorunuz zengin karışımda boğuluyor demektir.
Aracın ivmelenirken aniden teklemesi, gaz pedalına bastığınızda o eski kararlı tepkiyi alamayışınız hep bu minik seramik tüpün yüzünden. Hızlanmak istersiniz ama motor duraksar, sanki arkadan bir şey arabayı çekiyormuş gibi bir his yerleşir sürüşünüze. Sensörün tepki süresi (switching time) kirlenmeden ötürü yavaşladığı için, anlık yük değişimlerine ayak uyduramaz. Normalde saniyede birkaç kez değişmesi gereken voltaj değerleri, dakikalarca sabit kalır. Yakıt tüketiminizin son zamanlarda neden mantıksız şekilde arttığını şimdi daha iyi anlıyorsunuzdur, değil mi? Depoyu ne zaman doldurduğunuzu unuturdunuz eskiden, şimdiyse gözünüz sürekli yakıt göstergesinde...
Katalitik konvertörün ömrünü doğrudan belirleyen şeyin bu sensörün temizliği olduğunu biliyor muydunuz? Silindirlerde tam olarak yanamayan o fazla yakıt, egzoz subaplarından fırlayıp doğrudan katalizatörün o peteksi seramik yapısına ulaşır. Bin dereceye yakın sıcaklıktaki konvertörün içinde yanmaya devam eden çiğ yakıt, buradaki değerli metalleri eritir, gözenekleri tıkar. Bir süre sonra aracın altından gelen o acayip şıngırtı sesleri, aslında binlerce liralık bir hasarın habercisidir. Sadece bir sensörü temizlemek ya da değiştirmek yerine, tüm egzoz sistemini yenilemek zorunda kalmak tam bir kabus. Egzoz muayenesinden kalıp eve dönmek de cabası...
Eğer şüpheleriniz varsa, sensörü yerinden söküp ucundaki koruma kılıfına dikkatlice bir bakın derim. Uç kısımdaki tortunun rengi size arızanın kaynağını net şekilde söyler. Eğer kapkara, kadifemsi bir kurum tabakası görüyorsanız bu zengin karışımın kanıtıdır; beyazımsı, tebeşir gibi bir katman varsa motora bir yerlerden antifriz veya silikon sızıyordur. Özel temizleme solüsyonları veya balata spreyiyle bu katmanı çözmeye çalışmak bazen işe yarasa da, seramik gözeneklerin içine işleyen kurşun ve fosfor bileşikleri geri döndürülemez hasar bırakmış olabilir. Isıtıcı rezistansının direncini bir multimetre ile ölçüp, parça tamamen fonksiyonunu yitirmeden müdahale etmek en mantıklısı. Aksi takdirde, o küçük parça yüzünden motorunuz her sabah çalışırken öksürmeye devam edecek...
