Osman Usta
Kayıtlı Kullanıcı
İç ünite birden tık eder, o tanıdık üfleme sesi kesilir ve gözün hemen duvardaki şaltere kayar... Geçen yaz tam da sıcakların bastırdığı Temmuz ortasında başıma geldi bu durum. Sigorta kutusundan yükselen o hafif yanık plastik kokusunu aldıysanız, olay sadece fazla yüklenmeyle alakalı değildir genellikle. Kondansatörün yüksek kalkış akımı çekmesi veya kompresör sargılarındaki yalıtımın yıpranması sigortayı anında attırır; yani sorun panoda değil, doğrudan klimanın kalbinde baş gösteriyor olabilir. Şalteri kaldırıp tekrar denemek yerine bir durup koklamak lazım.
Neden tam serinleyecekken o şalter aşağı düşer ki? Cihaz açıldıktan tam 3-5 dakika sonra, yani dış ünitedeki kompresör devreye girdiği an sigorta atıyorsa, muhtemelen kalkış kapasitöründe (kapasitör/kapasite) mikrofarat kaybı yaşanıyordur veya kilitli rotor akımı (LRA) dediğimiz sınır aşılıyordur. Ampermetreyle ölçüm yapmadan "sigorta bozuk" deyip geçmek büyük hata olur; bazen B tipi sigorta yerine C tipi yavaş atan sigorta takılmadığı için bile bu saçmalığı yaşayabilirsiniz. Kablo bağlantılarındaki gevşeklik de direnci artırıp ısınmaya yol açar tabii.
Pano kapağına elinizi sürdüğünüzde o aşırı ısınmayı hissediyorsanız... Sigorta tuşunun gevşediğini, çıt sesinin o eski sertliğini kaybettiğini görürsünüz zamanla. İçindeki bimetal şeridin termik karakteristikleri bozulmuştur artık, nominal akım değerinin çok altında bile devreyi açmaya başlar. 16 Amperlik hat için uygun kesitte kablo (mesela 2.5 mm² bakır iletken) kullanılmadıysa voltaj düşümü yaşanır, akım yükselir ve o sigorta ısındıkça ısınır. Bir elektrikçiden önce kablo pabuçlarını ve klemenslerdeki oksitlenmeyi kontrol ettirmekte fayda var.
Evdeki diğer lambalar hafifçe göz kırpıp klima hemen ardından sigortayı attrıyorsa ne yapmalı? Voltaj dalgalanmaları kart üzerindeki varistörü yakmış olabilir veya faz-nötr arasında bir kısa devre meydana gelmiştir. Amperajı kafanıza göre yükseltip 16A yerine 25A sigorta takmaya kalkmayın sakın; bu sefer sigorta atmaz ama klimanın anakartını elinize alırsınız, hatta kabloları eritirsiniz. Doğru akım koruması ve uygun B/C eğrisi seçimi hayat kurtarır, cihazı korur.
Sigortanın üzerindeki küçük siyah lekeyi ya da kararmayı fark ettiniz mi hiç? Yüksek frekanslı ark oluşumu yüzünden plastik gövde içten içe erir ve temas noktaları direnç gösterir. Röle kontakları yapışmıştır belki de, kompresör durması gerektiği halde duramıyor ve aşırı akım çekmeye devam ediyordur... Şalteri ısrarla yukarı kaldırmaya çalışmak panodaki Kaçak Akım Rölesi’ni (KAR) de tetikliyorsa, ortada ciddi bir gövdeye kaçak (topraklama) problemi var demektir. Usta çağırmadan önce şarteli zorlamayı kesinlikle bırakmalısınız.
Neden tam serinleyecekken o şalter aşağı düşer ki? Cihaz açıldıktan tam 3-5 dakika sonra, yani dış ünitedeki kompresör devreye girdiği an sigorta atıyorsa, muhtemelen kalkış kapasitöründe (kapasitör/kapasite) mikrofarat kaybı yaşanıyordur veya kilitli rotor akımı (LRA) dediğimiz sınır aşılıyordur. Ampermetreyle ölçüm yapmadan "sigorta bozuk" deyip geçmek büyük hata olur; bazen B tipi sigorta yerine C tipi yavaş atan sigorta takılmadığı için bile bu saçmalığı yaşayabilirsiniz. Kablo bağlantılarındaki gevşeklik de direnci artırıp ısınmaya yol açar tabii.
Pano kapağına elinizi sürdüğünüzde o aşırı ısınmayı hissediyorsanız... Sigorta tuşunun gevşediğini, çıt sesinin o eski sertliğini kaybettiğini görürsünüz zamanla. İçindeki bimetal şeridin termik karakteristikleri bozulmuştur artık, nominal akım değerinin çok altında bile devreyi açmaya başlar. 16 Amperlik hat için uygun kesitte kablo (mesela 2.5 mm² bakır iletken) kullanılmadıysa voltaj düşümü yaşanır, akım yükselir ve o sigorta ısındıkça ısınır. Bir elektrikçiden önce kablo pabuçlarını ve klemenslerdeki oksitlenmeyi kontrol ettirmekte fayda var.
Evdeki diğer lambalar hafifçe göz kırpıp klima hemen ardından sigortayı attrıyorsa ne yapmalı? Voltaj dalgalanmaları kart üzerindeki varistörü yakmış olabilir veya faz-nötr arasında bir kısa devre meydana gelmiştir. Amperajı kafanıza göre yükseltip 16A yerine 25A sigorta takmaya kalkmayın sakın; bu sefer sigorta atmaz ama klimanın anakartını elinize alırsınız, hatta kabloları eritirsiniz. Doğru akım koruması ve uygun B/C eğrisi seçimi hayat kurtarır, cihazı korur.
Sigortanın üzerindeki küçük siyah lekeyi ya da kararmayı fark ettiniz mi hiç? Yüksek frekanslı ark oluşumu yüzünden plastik gövde içten içe erir ve temas noktaları direnç gösterir. Röle kontakları yapışmıştır belki de, kompresör durması gerektiği halde duramıyor ve aşırı akım çekmeye devam ediyordur... Şalteri ısrarla yukarı kaldırmaya çalışmak panodaki Kaçak Akım Rölesi’ni (KAR) de tetikliyorsa, ortada ciddi bir gövdeye kaçak (topraklama) problemi var demektir. Usta çağırmadan önce şarteli zorlamayı kesinlikle bırakmalısınız.
