Ayhan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kompresörü sıfırıyla değiştirdiniz, ustanın elini sıkıp dükkandan ayrıldınız ama o da ne, klimayı açar açmaz kaputun altından garip bir hırıltı yükselmeye başladı... İnsan ister istemez geriliyor tabii; zira ciddi bir para harcanıp çözüldüğü sanılan bir arızanın hemen ardından gelen bu metalik tıkırtılar veya inlemeler hiç de hayra alamet gelmiyor göze. Aslında tamirat sonrası ortaya çıkan bu seslerin çok büyük bir kısmı, yeni takılan parçanın kalitesizliğinden ziyade sistemin montaj esnasında adeta bir cerrah titizliğiyle temizlenmemesinden kaynaklanıyor. Eski bozulan kompresör aşınırken sisteme minik metal talaşları salar ve siz o hattı özel kimyasallarla tamamen yıkamadan yeni parçayı bağlarsanız... İşte o metal tozları birkaç km sonra yeni kompresörün pistonlarını çizmeye, o huzursuz edici gürültüyü üretmeye başlar.
Montajı yapan ustanın sisteme koyduğu yağ miktarını tam ayarlayamamış olması ihtimalini hiç düşündünüz mü? Klimanın kalbi sayılan bu parçanın içinde hareketli mekanizmaların rahat çalışması için çok özel bir kompresör yağı döner; yağın gramajı az gelirse mekanizma kuru çalışıp sürtünmeden dolayı çığlık atar, fazla koyulursa bu sefer de sıvı kilitlenmesi yaşanıp kompresör valfleri zorlanır. Hatta bazen sesin kaynağı kompresörün kendisi bile değildir, değişim sırasında gerdirilip takılan V kayışının ayarsızlığı veya kayış bilyasının (rulmanının) aşınmış olması kafa karıştırıcı bir uğultu yaratır. Yani o gürültü direkt parçadan değil, onunla senkronize çalışan yan elemanların dengesizliğinden de kaynaklanıyor olabilir; kısacası teşhisi koyarken acele etmemek, olaya biraz daha geniş bir pencereden bakmak şart.
Sisteme basılan gazın türü ve miktarı da bu ses meselesinde hayati bir rol oynar ki çoğu zaman gözden kaçar. Aracınızın fabrikasyon gaz kapasitesi örneğin 500 gramsa ve servisteki cihaz kalibrasyonsuz olduğu için içeriye 650 gram gaz basıldıysa, yüksek basınç hattı aşırı yüklenir ve kompresör devir aldıkça adeta nefessiz kalıp vuruntulu çalışmaya başlar. Basınç yükseldikçe sistemdeki genleşme valfi (expansion valve) görevini tam yapamaz hale gelir ve o hırıltı kabin içine kadar yankılanır. Kendi deneyimlerime dayanarak söylüyorum; ses duyduğunuz an klimayı hemen kapatın ve sistemi aşırı basınç riskine karşı korumaya alın, aksi halde birkaç bin liralık yeni parçayı da ellerinizle çöpe atmış olursunuz.
Peki şimdi ne yapacaksınız, bu gürültüyle yaşamaya devam mı edilecek yoksa sil baştan ustaya mı gidilecek? Kesinlikle o araçla klima açık halde uzun yola çıkmayın; yapacağınız ilk iş, aracınızı güvendiğiniz bir klima uzmanına götürüp manifolt manifold manifolt basınç göstergeleriyle alçak ve yüksek basınç değerlerini ölçtürmek olmalı. Eğer basınçlar normalse ama ses devam ediyorsa, kompresörün kasnağı (debriyajı) boşluk yapmış mı ya da montaj vidaları torkunda sıkılmış mı diye tek tek kontrol ettirin. Bazen sadece gevşek bırakılmış bir bağlantı braketi bile motorun vibrasyonuyla birleşip sanki kompresör patlayacakmış gibi bir gürültü çıkarabiliyor... Unutmayın, doğru teşhis konulup sistem vakumlanıp yeniden şartlandırıldığında o can sıkıcı seslerin hepsi pıçak gibi kesilecektir.
Montajı yapan ustanın sisteme koyduğu yağ miktarını tam ayarlayamamış olması ihtimalini hiç düşündünüz mü? Klimanın kalbi sayılan bu parçanın içinde hareketli mekanizmaların rahat çalışması için çok özel bir kompresör yağı döner; yağın gramajı az gelirse mekanizma kuru çalışıp sürtünmeden dolayı çığlık atar, fazla koyulursa bu sefer de sıvı kilitlenmesi yaşanıp kompresör valfleri zorlanır. Hatta bazen sesin kaynağı kompresörün kendisi bile değildir, değişim sırasında gerdirilip takılan V kayışının ayarsızlığı veya kayış bilyasının (rulmanının) aşınmış olması kafa karıştırıcı bir uğultu yaratır. Yani o gürültü direkt parçadan değil, onunla senkronize çalışan yan elemanların dengesizliğinden de kaynaklanıyor olabilir; kısacası teşhisi koyarken acele etmemek, olaya biraz daha geniş bir pencereden bakmak şart.
Sisteme basılan gazın türü ve miktarı da bu ses meselesinde hayati bir rol oynar ki çoğu zaman gözden kaçar. Aracınızın fabrikasyon gaz kapasitesi örneğin 500 gramsa ve servisteki cihaz kalibrasyonsuz olduğu için içeriye 650 gram gaz basıldıysa, yüksek basınç hattı aşırı yüklenir ve kompresör devir aldıkça adeta nefessiz kalıp vuruntulu çalışmaya başlar. Basınç yükseldikçe sistemdeki genleşme valfi (expansion valve) görevini tam yapamaz hale gelir ve o hırıltı kabin içine kadar yankılanır. Kendi deneyimlerime dayanarak söylüyorum; ses duyduğunuz an klimayı hemen kapatın ve sistemi aşırı basınç riskine karşı korumaya alın, aksi halde birkaç bin liralık yeni parçayı da ellerinizle çöpe atmış olursunuz.
Peki şimdi ne yapacaksınız, bu gürültüyle yaşamaya devam mı edilecek yoksa sil baştan ustaya mı gidilecek? Kesinlikle o araçla klima açık halde uzun yola çıkmayın; yapacağınız ilk iş, aracınızı güvendiğiniz bir klima uzmanına götürüp manifolt manifold manifolt basınç göstergeleriyle alçak ve yüksek basınç değerlerini ölçtürmek olmalı. Eğer basınçlar normalse ama ses devam ediyorsa, kompresörün kasnağı (debriyajı) boşluk yapmış mı ya da montaj vidaları torkunda sıkılmış mı diye tek tek kontrol ettirin. Bazen sadece gevşek bırakılmış bir bağlantı braketi bile motorun vibrasyonuyla birleşip sanki kompresör patlayacakmış gibi bir gürültü çıkarabiliyor... Unutmayın, doğru teşhis konulup sistem vakumlanıp yeniden şartlandırıldığında o can sıkıcı seslerin hepsi pıçak gibi kesilecektir.
