Mustafa Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sürücü kapısını açıp kapattığınız her an o kauçuk körüğün içinde sessizce kıvrılan bakır iletkenler, metallerin mekanik yorulma limitlerini zorlayan amansız bir bükülme döngüsüne girer. Zamanla yalıtkan PVC kılıfın sertleşip çatlamasıyla başlayan bu mikro kırılmalar, elektrik akımının dirençle karşılaşmasına ve nihayetinde tam iletkenlik kaybına yol açarak kapı kilit mekanizmalarından cam krikolarına kadar tüm hat boyunca kararsız bir voltaj düşüşü yaratır; yani o çok sık karşılaşılan, camın tek dokunuşla inip kalkmaması ya da kilit motorundan gelen o cılız tıkırtı sesi tamamen bu mekanik yıpranmanın doğal bir sonucudur. Elektriksel devrenin devamlılığını sağlayan çok damarlı ince kabloların içten kopması fakat dış kılıfın sağlam görünmesi teşhisi zorlaştırır çoğu zaman... Multi-metre ile voltaj kontrolü yaparken tesisatı elinizle hafifçe oynatmadığınız sürece devrenin tam olduğunu sanırsınız, oysa körüğün içindeki o bakır damarlar birbirine sadece milimetrenin ucunda temas ediyordur. Sorunun temeline inmek istiyorsanız kapı menteşelerinin hemen yanındaki o esnek hortumu geriye doğru sıyırıp her bir iletkeni tek tek parmaklarınızla hafifçe çekerek esnekliğini kontrol etmelisiniz; esmeyen, kaskatı kesilmiş veya iç kovanı boşalmış hissi veren her kablo potansiyel bir kopuk adayıdır.
Sinyal hatlarındaki anlık kopukluklar modernize edilmiş araçlarda modüller arası haberleşmeyi kilitler mi? CAN-BUS protokolü kullanan yeni nesil bir araçta kapı kontrol ünitesinin şasi hattındaki (GND) veya yüksek hızlı veri hattındaki mikro ölçekli bir temassızlık, konfor beyninin tüm ağı korumaya almasına ve hatalı arıza kodları (DTC) fırlatmasına sebebiyet verebilir. Araç tarama cihazında B1000 serisi absürt gövde hataları gördüğünüzde hemen kapı modülünü değiştirmeye kalkmayın, modüle ulaşan ana besleme ve toprak kablolarının yük altındaki voltaj düşümünü osiloskop veya ampermetre ile ölçün. Bazen sadece beş voltluk bir referans sinyalinin bir anlığına kesilmesi bile gösterge panelinde tüm kapıların açık göründüğü o sinir bozucu uyarı lambasını yakmaya yeter de artar bile. Kablo demetini onarırken alelade bir elektrik bandı sarıp geçmek, ilk yağmurlu havada o bölgenin nem kaparak korozyona uğramasına ve oksitlenen bakırın direnç değerini yükselterek devreyi tekrar bozmasına zemin hazırlamaktan başka bir işe yaramaz.
Onarım aşamasında lehim havyesini alıp kopan iletkenleri tam hareketin, bükülmenin göbeğinde birleştirmek yapılan en büyük teknik hatalardan biridir; zira lehim, yapısı gereği sertleşen ve esnekliğini tamamen kaybeden bir alaşımdır, bu da kablonun hemen lehim ek yerinin dibinden çok daha kısa sürede tekrar kırılmasına yol açacaktır. Gerçekten kalıcı bir çözüm peşindeyseniz, bükülme bölgesindeki hasarlı kablo kesitini tamamen kesip çıkararak yerine aynı kesitte (kesit alanı AWG veya mm
2
cinsinden birebir uyuşan) esnek silikon izolasyonlu yüksek damar sayılı marine tipi kablo eklemeli ve birleştirme noktalarını kapı gövdesinin iç kısımlarındaki sabit, bükülmeyen alanlara kaydırmalısınız. Isıyla büzüşen makaronların (makaron tüp) içi yapışkanlı olan modellerini tercih etmek, ek yerini hem sudan izolasyon anlamında tam korumaya alır hem de bükülme direncini tüm hatta eşit yayar... Tabii lehim yerine doğru sıkma torkuna sahip profesyonel yüksük pabuçları veya kovanlı konnektörler kullanmak da elektriksel iletkenlik stabilitesi açısından göz ardı edilmemesi gereken bir diğer kritik detay.
İç panel döşemesini sökmeden doğrudan körük kısmından müdahale etmeye çalışmak parmaklarınızı yıpratmaktan ve dar alanda yetersiz işçilik çıkarmaktan başka bir sonuç doğurmaz. Şasi kapı tesisatı onarılırken kapı içi konnektörlerinin kilit mekanizmaları özenle açılmalı, pinlerin korozyon durumu klemens spreyi ile temizlenmeli ve kablo demeti orijinal bantlama stili olan bez kumaş bant (Tesa bant) ile formunu koruyacak şekilde sıkıca sarılmalıdır. Piyasada satılan ucuz plastik bantlar sıcakta yapışkanını salıp kapı sacına yapışır ve birkaç ay içinde tesisatın tekrar bükülme alanına sıkışarak ezilmesine sebep olur; bunu engellemek için tesisatın kapı hareket sınırları dahilinde rahatça süzülebileceği doğru payı (boşluğu) birakarak montajı tamamlamalısınız. Unutmayın ki sağlam bir elektrik tesisatı, voltajı kesintisiz ileten değil, aracın mekanik hareketlerine yıllarca hiç direnç göstermeden uyum sağlayabilen tesisattır.
Sinyal hatlarındaki anlık kopukluklar modernize edilmiş araçlarda modüller arası haberleşmeyi kilitler mi? CAN-BUS protokolü kullanan yeni nesil bir araçta kapı kontrol ünitesinin şasi hattındaki (GND) veya yüksek hızlı veri hattındaki mikro ölçekli bir temassızlık, konfor beyninin tüm ağı korumaya almasına ve hatalı arıza kodları (DTC) fırlatmasına sebebiyet verebilir. Araç tarama cihazında B1000 serisi absürt gövde hataları gördüğünüzde hemen kapı modülünü değiştirmeye kalkmayın, modüle ulaşan ana besleme ve toprak kablolarının yük altındaki voltaj düşümünü osiloskop veya ampermetre ile ölçün. Bazen sadece beş voltluk bir referans sinyalinin bir anlığına kesilmesi bile gösterge panelinde tüm kapıların açık göründüğü o sinir bozucu uyarı lambasını yakmaya yeter de artar bile. Kablo demetini onarırken alelade bir elektrik bandı sarıp geçmek, ilk yağmurlu havada o bölgenin nem kaparak korozyona uğramasına ve oksitlenen bakırın direnç değerini yükselterek devreyi tekrar bozmasına zemin hazırlamaktan başka bir işe yaramaz.
Onarım aşamasında lehim havyesini alıp kopan iletkenleri tam hareketin, bükülmenin göbeğinde birleştirmek yapılan en büyük teknik hatalardan biridir; zira lehim, yapısı gereği sertleşen ve esnekliğini tamamen kaybeden bir alaşımdır, bu da kablonun hemen lehim ek yerinin dibinden çok daha kısa sürede tekrar kırılmasına yol açacaktır. Gerçekten kalıcı bir çözüm peşindeyseniz, bükülme bölgesindeki hasarlı kablo kesitini tamamen kesip çıkararak yerine aynı kesitte (kesit alanı AWG veya mm
2
cinsinden birebir uyuşan) esnek silikon izolasyonlu yüksek damar sayılı marine tipi kablo eklemeli ve birleştirme noktalarını kapı gövdesinin iç kısımlarındaki sabit, bükülmeyen alanlara kaydırmalısınız. Isıyla büzüşen makaronların (makaron tüp) içi yapışkanlı olan modellerini tercih etmek, ek yerini hem sudan izolasyon anlamında tam korumaya alır hem de bükülme direncini tüm hatta eşit yayar... Tabii lehim yerine doğru sıkma torkuna sahip profesyonel yüksük pabuçları veya kovanlı konnektörler kullanmak da elektriksel iletkenlik stabilitesi açısından göz ardı edilmemesi gereken bir diğer kritik detay.
İç panel döşemesini sökmeden doğrudan körük kısmından müdahale etmeye çalışmak parmaklarınızı yıpratmaktan ve dar alanda yetersiz işçilik çıkarmaktan başka bir sonuç doğurmaz. Şasi kapı tesisatı onarılırken kapı içi konnektörlerinin kilit mekanizmaları özenle açılmalı, pinlerin korozyon durumu klemens spreyi ile temizlenmeli ve kablo demeti orijinal bantlama stili olan bez kumaş bant (Tesa bant) ile formunu koruyacak şekilde sıkıca sarılmalıdır. Piyasada satılan ucuz plastik bantlar sıcakta yapışkanını salıp kapı sacına yapışır ve birkaç ay içinde tesisatın tekrar bükülme alanına sıkışarak ezilmesine sebep olur; bunu engellemek için tesisatın kapı hareket sınırları dahilinde rahatça süzülebileceği doğru payı (boşluğu) birakarak montajı tamamlamalısınız. Unutmayın ki sağlam bir elektrik tesisatı, voltajı kesintisiz ileten değil, aracın mekanik hareketlerine yıllarca hiç direnç göstermeden uyum sağlayabilen tesisattır.
