Hakan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Direksiyonu tam kilit çevirdiğinde ya da klimayı devreye soktuğun an motorun devir saati birden sıfıra doğru bükülüyorsa, o Kapalı Devre Hava Denetim Sistemi (IAC - Idle Air Control) can çekişiyor demektir. Gaz kelebeği tam kapalı pozisyona geçtiğinde, Emme Manifoldu Tampon Basıncı’nı (MAP) istenen Stoikiyometrik Hava-Yakıt Oranı (14.7:1) seviyesinde tutmakla yükümlü olan bu küçücük step motor, Zamanla biriken hidrokarbon artıkları ve kurum yüzünden kilitlenir. Hava geçiş kanalının (bypass port) milimetrik toleransları kurumla dolduğunda ECU, motorun stoper devrini koruyabilmek için sinüs dalgası şeklinde sürekli Puls Genişlik Modülasyonu (PWM) voltajı gönderir ama o mekanik bilya hareketsiz kalır. Bazen ışıklarda durduğunda motorun bir anda stop etmesi, bazen de kendi kendine gaz verip 2000 devirde takılı kalması tam olarak bu mikro adımlı motorun içindeki Sargı Direnci’nin (Ohmik değerlerin) ısı arttıkça bozulmasından kaynaklanır... İğne valf bypass kanalını tıkayacak kadar kirlenmiştir veya adımlama hassasiyetini tamamen kaybetmiştir.
Gaz pedalına basmadığın her saniye motorun nefes alıp almasını sağlayan o daracık bypass kanalındaki hava akış kat sayısı bozulduğunda, Motor Kontrol Ünitesi (ECU) kör ulamada çırpınmaya başlar. Lambda sensöründen gelen Oksijen (O
2
) feedback verisiyle motor devri birbirini tutmaz; vakum debisi aniden düşünce fakir karışıma düşer araç, silindir içi patlama sıcaklığı birden fırlayabilir. Hani bazen motor ısınınca rölanti ritmik bir şekilde dalgalanır ya, hop yükselir hop düşer... İşte ECU, Motor Soğutma Suyu Sıcaklık Sensörü’nden (ECT) gelen veriye bakarak hedef rölantiyi 750±50 rpm bandında sabitlemek için IAC valfinin pistonunu ileri geri sürüklemeye çalışır ama kurum kütlesi mekanik direnç oluşturur. Kelebek gövdesini söküp içini Karbüratör Temizleme Spreyi ile yıkayana kadar da o saçma devir dalgalanmasından asla kurtulamayacaksın.
Valfin sürücü devresindeki bipolar transistorler yanmışsa ya da dahili bobin sargıları kısa devreye düşmüşse, multimetreyle direnç ölçümü yapmadan arızayı mekanik zannedip boşuna bypass hortumlarını değiştirebilirsin. 12V besleme hattında adımlama sinyalleri osiloskopta kare dalga olarak çıkmıyorsa, sorun valfte değil direkt ECU’nun sürücü entegresindedir... Bazen de vakum kaçaklarıyla karıştırılır bu durum; emme manifoldu contası yırtıldığında içeri giren kontrolsüz hava miktarını düzeltmek isteyen ECU, IAC valfini tamamen kapatmaya çalışır ama başaramaz. P0505, P0506 veya P0507 OBD-II arıza kodlarını okuduğunda direkt parçayı çöpe atmak yerine, önce valf soketindeki pinler arası omaj değerini (genelde 20−50 Ω arasıdır) ölçmek zorundasın. Soketi çıkardığında devir aniden yükseliyorsa mekanik kilitlenme vardır, devir hiç değişmiyorsa bobin kopmuştur veya motor kontrol ünitesi tarafında sinyal hattı çökmüştür.
Karter Havalandırma Valfi’nden (PCV) emme manifolduna taşınan yağ buharı, gaz kelebeği arkasında yoğunlaşıp katranlaşarak IAC'nin hassas milini zımpara gibi aşındırır. Bu aşınma gerçekleştikten sonra temizlik spreyleri falan hikaye kalır; çünki mil üzerindeki eksenel boşluk (backlash) bir kez arttı mı ECU’nun gönderdiği micro-step komutları boşa çıkar. Araç yüke bindiğinde, örneğin hidrolik direksiyon pompası maksimum basınca ulaştığında motorun aniden pırpırlayıp stop etmesinin asıl sebebi, valfin o anki yük artışına tepki verecek milisaniyelik tepki süresini kaybetmesidir. Yeni bir IAC montajı yaptıktan sonra Adaptasyon Sıfırlama (Idle Relearn) prosedürünü uygulamadıysan, ECU eski adaptasyon haritasını kullanmaya devam eder ve motor yeni valfle dahi rölantide saçmalamayı sürdürür... Kontak açıkken 10 saniye bekleyip kapatmak, ardından motoru yük altına sokmadan rölantide fan açana kadar çalıştırmak gerek bazen, o hafızayı temizlemek şart.
Gaz pedalına basmadığın her saniye motorun nefes alıp almasını sağlayan o daracık bypass kanalındaki hava akış kat sayısı bozulduğunda, Motor Kontrol Ünitesi (ECU) kör ulamada çırpınmaya başlar. Lambda sensöründen gelen Oksijen (O
2
) feedback verisiyle motor devri birbirini tutmaz; vakum debisi aniden düşünce fakir karışıma düşer araç, silindir içi patlama sıcaklığı birden fırlayabilir. Hani bazen motor ısınınca rölanti ritmik bir şekilde dalgalanır ya, hop yükselir hop düşer... İşte ECU, Motor Soğutma Suyu Sıcaklık Sensörü’nden (ECT) gelen veriye bakarak hedef rölantiyi 750±50 rpm bandında sabitlemek için IAC valfinin pistonunu ileri geri sürüklemeye çalışır ama kurum kütlesi mekanik direnç oluşturur. Kelebek gövdesini söküp içini Karbüratör Temizleme Spreyi ile yıkayana kadar da o saçma devir dalgalanmasından asla kurtulamayacaksın.
Valfin sürücü devresindeki bipolar transistorler yanmışsa ya da dahili bobin sargıları kısa devreye düşmüşse, multimetreyle direnç ölçümü yapmadan arızayı mekanik zannedip boşuna bypass hortumlarını değiştirebilirsin. 12V besleme hattında adımlama sinyalleri osiloskopta kare dalga olarak çıkmıyorsa, sorun valfte değil direkt ECU’nun sürücü entegresindedir... Bazen de vakum kaçaklarıyla karıştırılır bu durum; emme manifoldu contası yırtıldığında içeri giren kontrolsüz hava miktarını düzeltmek isteyen ECU, IAC valfini tamamen kapatmaya çalışır ama başaramaz. P0505, P0506 veya P0507 OBD-II arıza kodlarını okuduğunda direkt parçayı çöpe atmak yerine, önce valf soketindeki pinler arası omaj değerini (genelde 20−50 Ω arasıdır) ölçmek zorundasın. Soketi çıkardığında devir aniden yükseliyorsa mekanik kilitlenme vardır, devir hiç değişmiyorsa bobin kopmuştur veya motor kontrol ünitesi tarafında sinyal hattı çökmüştür.
Karter Havalandırma Valfi’nden (PCV) emme manifolduna taşınan yağ buharı, gaz kelebeği arkasında yoğunlaşıp katranlaşarak IAC'nin hassas milini zımpara gibi aşındırır. Bu aşınma gerçekleştikten sonra temizlik spreyleri falan hikaye kalır; çünki mil üzerindeki eksenel boşluk (backlash) bir kez arttı mı ECU’nun gönderdiği micro-step komutları boşa çıkar. Araç yüke bindiğinde, örneğin hidrolik direksiyon pompası maksimum basınca ulaştığında motorun aniden pırpırlayıp stop etmesinin asıl sebebi, valfin o anki yük artışına tepki verecek milisaniyelik tepki süresini kaybetmesidir. Yeni bir IAC montajı yaptıktan sonra Adaptasyon Sıfırlama (Idle Relearn) prosedürünü uygulamadıysan, ECU eski adaptasyon haritasını kullanmaya devam eder ve motor yeni valfle dahi rölantide saçmalamayı sürdürür... Kontak açıkken 10 saniye bekleyip kapatmak, ardından motoru yük altına sokmadan rölantide fan açana kadar çalıştırmak gerek bazen, o hafızayı temizlemek şart.
