Erem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
CVT şanzımanlı bir aracın gaz pedalına dokunduğunuz an kabine dolan o metalik uğultu veya yüksek devirli ıslık sesi, çoğumuzun sürüş keyfini bir anda bölen, hatta panikleten bir detaydır. İçerideki o sürekli değişen oranlı kasnak mekanizması, motordan aldığı torku tekerleklere aktarırken tork konvertörü ile bilyalar üzerindeki yükü inanılmaz derecede artırır. Gaza yüklendiğinizde artan hidrolik basınç, aşınmış bir bilya yüzeyinde veya deforme olmuş bir çelik kayış üzerinde mikron seviyesindeki boşlukları belirginleştirir... İştahla gaza bastığınızda duymaya başladığınız o ses, aslında şanzıman içi hidrolik ünitenin (valve body) yağ basıncını dengelerken zorlandığının ya da bilyaların yorulmaya başladığının net bir işaretidir.
Gaza basıldığında ortaya çıkan bu gürültünün kaynağını bulmak için genellikle ilk olarak şanzıman yağına ve filtresine bakmak gerekir. Viskozitesini kaybetmiş, aşırı ısınmış veya metal çapaklarıyla dolmuş bir CVT sıvısı, kasnakların (pulley) çelik bantla temas ettiği noktadaki tutunmayı zayıflatır. Sıvı basıncı düştükçe kayış kasnak üzerinde mikron düzeyinde kaymaya başlar; bu da kulağınıza tiz bir sürtünme ya da inilti sesi olarak yansır. Yağın değişim periyodunu aksatmak, o hassas valf gövdesindeki solenoidlerin tıkanmasına ve dolayısıyla kasnaklara giden hidrolik basıncın dengesizleşmesine yol açar, yani bir bakıma şanzımanı kendi haline bırakmak demektir bu.
Peki, ses sadece gaza basınca gelip ayağınızı pedal çeker çekmez anında kesiliyorsa sorun tam olarak nerede? Giriş mili bilyası (input shaft bearing) veya diferansiyel dişlilerindeki aşınma, tam da bu yük altındaki durumlarda kendini belli eder. Gaza her basışınızda tork yükü doğrudan bu bilyaların üzerine biner; eksenel boşluk yapmış bir bilya ise o anda zırlamaya başlar. Ayak gazdan çekildiği an yük kalkar, ses bıçak gibi kesilir... Aksi takdirde, yani pedal boşta iken de ses devam ediyorsa, bakılması gereken yer şanzımanın içi değil, belki de sadece bir tekerlek porya bilyasıdır.
Sürekli değişken oranlı bu sistemlerin en büyük düşmanı, soğuk yağla aniden yüksek tork üretmeye çalışmak ve şanzıman soğutucusunun (cooler) tıkanması sonucu yükselen sıcaklıktır. Yüksek ısı, CVT sıvısının yapısını bozar; bozulan yağ kasnak yüzeylerini çizer, çizilen yüzey ise zamanla gaza basıldığında o kaçınılmaz uğultuyu kabine taşır. Bazen sadece doğru spesifikasyonda bir yağ değişimi ve mıknatıslı filtrelerin temizliği bu sesi bıçak gibi kesebilir. Bazen de ne yazık ki kasnakların ve çelik kayışın tamamen yenilenmesi gereken bir revizyon sürecinin eşiğine gelinmiştir, karar vermek için geç kalmamak şart.
Gaza basıldığında ortaya çıkan bu gürültünün kaynağını bulmak için genellikle ilk olarak şanzıman yağına ve filtresine bakmak gerekir. Viskozitesini kaybetmiş, aşırı ısınmış veya metal çapaklarıyla dolmuş bir CVT sıvısı, kasnakların (pulley) çelik bantla temas ettiği noktadaki tutunmayı zayıflatır. Sıvı basıncı düştükçe kayış kasnak üzerinde mikron düzeyinde kaymaya başlar; bu da kulağınıza tiz bir sürtünme ya da inilti sesi olarak yansır. Yağın değişim periyodunu aksatmak, o hassas valf gövdesindeki solenoidlerin tıkanmasına ve dolayısıyla kasnaklara giden hidrolik basıncın dengesizleşmesine yol açar, yani bir bakıma şanzımanı kendi haline bırakmak demektir bu.
Peki, ses sadece gaza basınca gelip ayağınızı pedal çeker çekmez anında kesiliyorsa sorun tam olarak nerede? Giriş mili bilyası (input shaft bearing) veya diferansiyel dişlilerindeki aşınma, tam da bu yük altındaki durumlarda kendini belli eder. Gaza her basışınızda tork yükü doğrudan bu bilyaların üzerine biner; eksenel boşluk yapmış bir bilya ise o anda zırlamaya başlar. Ayak gazdan çekildiği an yük kalkar, ses bıçak gibi kesilir... Aksi takdirde, yani pedal boşta iken de ses devam ediyorsa, bakılması gereken yer şanzımanın içi değil, belki de sadece bir tekerlek porya bilyasıdır.
Sürekli değişken oranlı bu sistemlerin en büyük düşmanı, soğuk yağla aniden yüksek tork üretmeye çalışmak ve şanzıman soğutucusunun (cooler) tıkanması sonucu yükselen sıcaklıktır. Yüksek ısı, CVT sıvısının yapısını bozar; bozulan yağ kasnak yüzeylerini çizer, çizilen yüzey ise zamanla gaza basıldığında o kaçınılmaz uğultuyu kabine taşır. Bazen sadece doğru spesifikasyonda bir yağ değişimi ve mıknatıslı filtrelerin temizliği bu sesi bıçak gibi kesebilir. Bazen de ne yazık ki kasnakların ve çelik kayışın tamamen yenilenmesi gereken bir revizyon sürecinin eşiğine gelinmiştir, karar vermek için geç kalmamak şart.
