Aydın Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Direksiyonu hafifçe sağa kırdığınızda o ön takımdan gelen tok lokurtu sesini duymamazlıktan gelmek imkansızdır, hele ki kullandığınız araç bir Ford Focus veya Transit ise. Yıllarca direksiyon sallamış, sanayi sitelerinde çıraklarla çay içip ustaların çekiç sesini dinlemiş biri olarak söylerim; rot başı ile direksiyon kutusu arasındaki o küçücük bilyalı mafsalın aşınması bütün sürüş keyfini bir anda yok eder. Rotil dediğimiz parça aslında tekerleğin salınım koluna bağlandığı o pivot noktasıdır ve kauçuk körüğü yırtıldığı an içeri dolan çamur, milimetrik tolerances sahip metal yüzeyleri zımpara gibi kemirmeye başlar. Bazen düz yolda giderken arabanın burnu hafifçe sağa kaçar gibi olur, düzeltmek için direksiyonu toplarsınız ama o his bir türlü güven vermez... İşte tam o an amortisör takozundan önce rotilin boşluk yapıp yapmadığına bakmak gerekir.
Rot milinin dişli kısmındaki eğilmeler genellikle sert bir kaldırım darbesinden veya derin bir çukurdan sonra kendini gösterir ki Ford’ların sert süspansiyon yapısı bu darbeleri doğrudan direksiyon sistemine iletir. Salıncak burçları sağlamsa bile rotil bilyasının içindeki gres yağı kuruduğunda metal metale sürtünür, yüksek hızda otobanda giderken direksiyonda beliren o ince titreşim tam da bu yüzdendir. Şehir içi düşük hızlarda gelen gıcırtı sesi ile yüksek hızdaki o sinsi sarsıntı aynı şey değildir aslında, biri rotil körüğünün kuruduğunu söyler diğeriyse rot kolunun aks geometrisini kaybettiğini. Parçayı elinize aldığınızda pürüzsüzce dönmesi gereken o küresel mafsal boşa çıkmışsa, elinizle bile rahatça sallayabiliyorsanız değişim vakti çoktan gelmiş demektir.
Ford kullanıcılarının sıkça yaşadığı ön düzen dengesizliklerinde direksiyon kutusunun tıkırtı burcu kadar rot kafalarının aşınma oranı da rol oynar, çoğu zaman ustalar doğrudan kutudan şüphelenir ama sorun çok daha basit bir parçadadır. Liftte kaldırılan bir Focus’un ön tekerleğini saat 9 ve 3 yönlerinden tutup salladığınızda hissettiğiniz o küçük boşluk doğrudan rot başından kaynaklanır; eğer boşluk saat 12 ve 6 yönündeyse oklar bu kez rotili işaret eder. Yeni parçayı takarken somunun tork değerine dikkat etmek, çelik pimin yuvasına tam oturduğundan emin olmak hayati önem taşır yoksa birkaç bin kilometre sonra aynı lokurtuyla tekrar karşılaşırsınız. Rotil poyradan ayrılırken çektirme aparatı kullanmak yerine rotil kulakçığına bilinçsizce vurulan ağır çekiç darbeleri aks miline kadar zarar verebilir...
Rot ayarına girmeden önce alt takımda tek bir boşluklu parça dahi bırakmamak gerekir, aksi halde rot makinesinin ekranında gördüğünüz o yeşil milimetrik değerlerin hiçbir anlamı kalmaz. Rotil değişimi sonrası direksiyon açısını ve kamber ayarını tekrar fabrika verilerine getirmek gerekir çünkü rot mili üzerindeki kontra somunun bir tur bile kayması tekerleğin içten veya dıştan düzensiz aşınmasına yol açar. Lastiklerin diş derinliği dışarıdan bakıldığında sıfır gibi görünebilir ama iç yanakta oluşan o gizli aşınma sürücüyü ilk yağmurda virajda sürprizle baş başa bırakabilir. Yolda giderken aracın iz genişliğini koruması, viraj çıkışında direksiyonun kendini kendiliğinden toplaması tamamen bu küçük aksamların kusursuz uyumuna bağlıdır.
Rot milinin dişli kısmındaki eğilmeler genellikle sert bir kaldırım darbesinden veya derin bir çukurdan sonra kendini gösterir ki Ford’ların sert süspansiyon yapısı bu darbeleri doğrudan direksiyon sistemine iletir. Salıncak burçları sağlamsa bile rotil bilyasının içindeki gres yağı kuruduğunda metal metale sürtünür, yüksek hızda otobanda giderken direksiyonda beliren o ince titreşim tam da bu yüzdendir. Şehir içi düşük hızlarda gelen gıcırtı sesi ile yüksek hızdaki o sinsi sarsıntı aynı şey değildir aslında, biri rotil körüğünün kuruduğunu söyler diğeriyse rot kolunun aks geometrisini kaybettiğini. Parçayı elinize aldığınızda pürüzsüzce dönmesi gereken o küresel mafsal boşa çıkmışsa, elinizle bile rahatça sallayabiliyorsanız değişim vakti çoktan gelmiş demektir.
Ford kullanıcılarının sıkça yaşadığı ön düzen dengesizliklerinde direksiyon kutusunun tıkırtı burcu kadar rot kafalarının aşınma oranı da rol oynar, çoğu zaman ustalar doğrudan kutudan şüphelenir ama sorun çok daha basit bir parçadadır. Liftte kaldırılan bir Focus’un ön tekerleğini saat 9 ve 3 yönlerinden tutup salladığınızda hissettiğiniz o küçük boşluk doğrudan rot başından kaynaklanır; eğer boşluk saat 12 ve 6 yönündeyse oklar bu kez rotili işaret eder. Yeni parçayı takarken somunun tork değerine dikkat etmek, çelik pimin yuvasına tam oturduğundan emin olmak hayati önem taşır yoksa birkaç bin kilometre sonra aynı lokurtuyla tekrar karşılaşırsınız. Rotil poyradan ayrılırken çektirme aparatı kullanmak yerine rotil kulakçığına bilinçsizce vurulan ağır çekiç darbeleri aks miline kadar zarar verebilir...
Rot ayarına girmeden önce alt takımda tek bir boşluklu parça dahi bırakmamak gerekir, aksi halde rot makinesinin ekranında gördüğünüz o yeşil milimetrik değerlerin hiçbir anlamı kalmaz. Rotil değişimi sonrası direksiyon açısını ve kamber ayarını tekrar fabrika verilerine getirmek gerekir çünkü rot mili üzerindeki kontra somunun bir tur bile kayması tekerleğin içten veya dıştan düzensiz aşınmasına yol açar. Lastiklerin diş derinliği dışarıdan bakıldığında sıfır gibi görünebilir ama iç yanakta oluşan o gizli aşınma sürücüyü ilk yağmurda virajda sürprizle baş başa bırakabilir. Yolda giderken aracın iz genişliğini koruması, viraj çıkışında direksiyonun kendini kendiliğinden toplaması tamamen bu küçük aksamların kusursuz uyumuna bağlıdır.
