Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
CVT şanzımanın o pürüzsüz vites geçişi hissi aslında koca bir yanılsamadan ibaret; içeride dişliler yok, birbirine metal kayışla bağlı iki tane değişken çaplı kasnak var. Gaza bastığınızda bu kasnakların genişliği hidrolik basınçla sürekli değişir ve siz vites geçiyormuş gibi hissedersiniz ama aslında oran değişiyordur. İşte tam bu noktada sistem çuvallarsa, yani o çelik kayış kasnağın üzerinde milimetrik olarak kayması gereken yeri ıskalarsa araç devirlenir ama yürümez... Hani devir saati fırlar da hız ibresi yerinden oynamaz ya, tam olarak o kabus.
Sorunun kaynağını uzakta aramayın, tork konvertörünün kilitlenme debriyajı (lock-up) zamanla aşınır ve sisteme talaş döker. O metal mikronluk çapaklar hidrolik kontrol ünitesinin, yani solenoid valflerin yuvalarına bir doldu mu bittiniz. Valf sıkışır, yağ basıncı düşer ve kasnaklar kayışı sıkıştıramaz hale gelir. Yağ basıncı düşüklüğü demek, CVT'nin ölüm fermanıdır aslında. Hatayı hemen elektronik beyinde aramadan önce mekanik basınç testini kim yapacak?
Şanzıman yağını en son ne zaman değiştirdiniz, ya da hiç değiştirdiniz mi? "Ömürlük yağ" yalanına inanan o kadar çok sürücü var ki sanayide her gün birinin canı yanıyor. NS-2 veya NS-3 spesifikasyonuna uymayan sıradan bir ATF yağı koyduysanız o şanzıman zaten vites falan büyütmez, öylece kalır. Yağın vizkozitesi yüksek sıcaklıkta kaybolunca kasnaklar arasındaki o kritik sürtünme katsayısı sıfırlanıyor. Sürtünme yoksa hareket de yok...
Step motor diye bir parça var bu meretlerin içinde, kasnakların pozisyonunu doğrudan o ayarlar. Kronik olarak bu motorun sargıları yandığında veya dişlisi aşındığında şanzıman en alt oranda kilitli kalır ve araç yerinden kalkmakta aşırı zorlanır. Arıza tespit cihazını bağladığınızda P0705 veya P0715 gibi hız sensörü kodları görüyorsanız şanslısınız, en azından düşman belli. Ama bazen hiçbir kod vermez, sadece kasnak yüzeyindeki o derin çizikler yüzünden mekanik sıkışma yaşanır ki bu da komple revizyon demek.
Şanzıman soğutucusunun (cooler) tıkanması da bu vites geçmeme uyuşukluğunun baş mimarıdır. Şehir içi dur-kalk trafikte yağ sıcaklığı 120 derecenin üzerine çıktığı an beyin koruma moduna geçer ve oran değişimini tamamen durdurur. Arabayı kenara çekip stop etmek, biraz beklemek bazen geçici çözüm gibi görünür... Geçici rahatlamalar sizi aldatmasın, o yağ bir kez yandıysa özelliğini tamamen yitirmiştir ve acilen tahliye edilmesi gerekir.
Lafı dolandırmaya gerek yok; CVT şanzımanda vites geçiş hissi kaybolduysa ilk iş o hidrolik bloğu (valve body) söküp tezgaha alacaksınız. Solenoidlerin direnç değerlerini ohmmetre ile tek tek ölçmeden, basınç hatlarındaki aşınmayı görmeden körü körüne parça değiştiren ustalardan da uzak durun. Çözüm bazen sadece bir basınç regülatör valfinin değişimiyle kurtulur, bazen de o çelik kayışın kasnağı bitirmesi yüzünden cüzdanı tamamen boşaltır.
Sorunun kaynağını uzakta aramayın, tork konvertörünün kilitlenme debriyajı (lock-up) zamanla aşınır ve sisteme talaş döker. O metal mikronluk çapaklar hidrolik kontrol ünitesinin, yani solenoid valflerin yuvalarına bir doldu mu bittiniz. Valf sıkışır, yağ basıncı düşer ve kasnaklar kayışı sıkıştıramaz hale gelir. Yağ basıncı düşüklüğü demek, CVT'nin ölüm fermanıdır aslında. Hatayı hemen elektronik beyinde aramadan önce mekanik basınç testini kim yapacak?
Şanzıman yağını en son ne zaman değiştirdiniz, ya da hiç değiştirdiniz mi? "Ömürlük yağ" yalanına inanan o kadar çok sürücü var ki sanayide her gün birinin canı yanıyor. NS-2 veya NS-3 spesifikasyonuna uymayan sıradan bir ATF yağı koyduysanız o şanzıman zaten vites falan büyütmez, öylece kalır. Yağın vizkozitesi yüksek sıcaklıkta kaybolunca kasnaklar arasındaki o kritik sürtünme katsayısı sıfırlanıyor. Sürtünme yoksa hareket de yok...
Step motor diye bir parça var bu meretlerin içinde, kasnakların pozisyonunu doğrudan o ayarlar. Kronik olarak bu motorun sargıları yandığında veya dişlisi aşındığında şanzıman en alt oranda kilitli kalır ve araç yerinden kalkmakta aşırı zorlanır. Arıza tespit cihazını bağladığınızda P0705 veya P0715 gibi hız sensörü kodları görüyorsanız şanslısınız, en azından düşman belli. Ama bazen hiçbir kod vermez, sadece kasnak yüzeyindeki o derin çizikler yüzünden mekanik sıkışma yaşanır ki bu da komple revizyon demek.
Şanzıman soğutucusunun (cooler) tıkanması da bu vites geçmeme uyuşukluğunun baş mimarıdır. Şehir içi dur-kalk trafikte yağ sıcaklığı 120 derecenin üzerine çıktığı an beyin koruma moduna geçer ve oran değişimini tamamen durdurur. Arabayı kenara çekip stop etmek, biraz beklemek bazen geçici çözüm gibi görünür... Geçici rahatlamalar sizi aldatmasın, o yağ bir kez yandıysa özelliğini tamamen yitirmiştir ve acilen tahliye edilmesi gerekir.
Lafı dolandırmaya gerek yok; CVT şanzımanda vites geçiş hissi kaybolduysa ilk iş o hidrolik bloğu (valve body) söküp tezgaha alacaksınız. Solenoidlerin direnç değerlerini ohmmetre ile tek tek ölçmeden, basınç hatlarındaki aşınmayı görmeden körü körüne parça değiştiren ustalardan da uzak durun. Çözüm bazen sadece bir basınç regülatör valfinin değişimiyle kurtulur, bazen de o çelik kayışın kasnağı bitirmesi yüzünden cüzdanı tamamen boşaltır.
