Hakan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
CVT şanzımanlarda geri vitese (R konumu) geçiş esnasında yaşanan isteksizlik, genellikle çelik tahrik kayışının kasnaklar üzerindeki konumlanma hatasından ziyade elektro-hidrolik kontrol bloğundaki basınç kayıplarıyla ilgilidir. Sürücü vites kolunu R konumuna getirdiğinde, şanzıman kontrol modülü (TCM) geri vites kavrama setini kilitlemek adına belirli bir hidrolik basınç üretmek zorundadır. Eğer bu hat üzerindeki bir solenoid valf sıkışmışsa veya iç kaçak yapıyorsa... Basınç, kavrama plakalarını birbirine yaklaştıracak eşik değerin altında kalır ve araç adeta boşa çıkmış gibi tepkisizleşir. Sistemin elektro-mekanik doğası gereği, arıza tespit cihazına bağlandığında ekranda "P0705" veya benzeri bir şanzıman menzil sensörü kodu görmek şaşırtıcı olmaz.
Hidrolik akışkanın vizkozite kaybı veya transmisyon filtresinin mikro partiküllerle tıkanması, geri vites mekanizmasının ihtiyaç duyduğu anlık debiyi doğrudan baltalar. Yağ ömrünü tamamladığında, yüksek sıcaklık altında köpürme eğilimi gösterir ki bu durum, hidrolik ünite içindeki hat basıncının (P) ani dalgalanmalar yaşamasına yol açar. Bir bakmışsınız ileri viteslerde kusursuz çalışan kasnaklar, geri vitesin o dar hidrolik kanalına sıkışan basınçsızlık yüzünden tamamen hareketsiz kalmış. Aşınan kavrama balatalarının oluşturduğu çapaklar valf gövdesindeki hassas pistonları kilitler. Düzenli sıvı değişimi yapılmayan sistemlerde bu durum adeta kaçınılmaz bir sondur.
Peki, mekanik bir aşınma mı yoksa yazılımsal bir haberleşme kopukluğu mu? Vites pozisyon sensörünün (PNP şalteri) elektronik kartındaki oksitlenme, TCM ünitesine vitesin R konumuna alındığı sinyalini iletmiyorsa, şanzıman fiziksel olarak hiçbir tepki vermez. Gösterge panelindeki "R" ışığının yanıp sönmesi veya tamamen sönük kalması genellikle bu elektriksel kesintinin açık bir kanıtıdır. Bazen sadece bir kablo demetinin gevşemesi ya da şasi bağlantısındaki korozyon... Çözüm, şanzımanı indirmeden önce multi-metre ile bu hatların direncini ölçmek ve sinyal sürekliliğini doğrulamaktan geçer.
Geri vites dişli setini (genelde Planet dişli sistemi kullanılır) devreye sokan çoklu diskli kavrama paketinin fiziksel olarak aşınması, hidrolik basınç tam olsa bile mekanik tutunmayı imkansız kılar. İleri yönlü hareket tork konvertörü veya kalkış kavraması üzerinden sorunsuz aktarılırken, geri vitesin piston contalarında meydana gelen bir yırtılma tüm sistemi felç edebilir. Basınç valfi açılır, hidrolik sıvı piston arkasına dolar ancak yırtık contadan sızan yağ yüzünden plaka baskılanamaz. Mekanik aşınma seviyesini anlamak adına, şanzıman yağ karterini söküp tabandaki mıknatısları incelemek gerekir; yoğun metal talaşı varsa durum ciddidir.
Hidrolik akışkanın vizkozite kaybı veya transmisyon filtresinin mikro partiküllerle tıkanması, geri vites mekanizmasının ihtiyaç duyduğu anlık debiyi doğrudan baltalar. Yağ ömrünü tamamladığında, yüksek sıcaklık altında köpürme eğilimi gösterir ki bu durum, hidrolik ünite içindeki hat basıncının (P) ani dalgalanmalar yaşamasına yol açar. Bir bakmışsınız ileri viteslerde kusursuz çalışan kasnaklar, geri vitesin o dar hidrolik kanalına sıkışan basınçsızlık yüzünden tamamen hareketsiz kalmış. Aşınan kavrama balatalarının oluşturduğu çapaklar valf gövdesindeki hassas pistonları kilitler. Düzenli sıvı değişimi yapılmayan sistemlerde bu durum adeta kaçınılmaz bir sondur.
Peki, mekanik bir aşınma mı yoksa yazılımsal bir haberleşme kopukluğu mu? Vites pozisyon sensörünün (PNP şalteri) elektronik kartındaki oksitlenme, TCM ünitesine vitesin R konumuna alındığı sinyalini iletmiyorsa, şanzıman fiziksel olarak hiçbir tepki vermez. Gösterge panelindeki "R" ışığının yanıp sönmesi veya tamamen sönük kalması genellikle bu elektriksel kesintinin açık bir kanıtıdır. Bazen sadece bir kablo demetinin gevşemesi ya da şasi bağlantısındaki korozyon... Çözüm, şanzımanı indirmeden önce multi-metre ile bu hatların direncini ölçmek ve sinyal sürekliliğini doğrulamaktan geçer.
Geri vites dişli setini (genelde Planet dişli sistemi kullanılır) devreye sokan çoklu diskli kavrama paketinin fiziksel olarak aşınması, hidrolik basınç tam olsa bile mekanik tutunmayı imkansız kılar. İleri yönlü hareket tork konvertörü veya kalkış kavraması üzerinden sorunsuz aktarılırken, geri vitesin piston contalarında meydana gelen bir yırtılma tüm sistemi felç edebilir. Basınç valfi açılır, hidrolik sıvı piston arkasına dolar ancak yırtık contadan sızan yağ yüzünden plaka baskılanamaz. Mekanik aşınma seviyesini anlamak adına, şanzıman yağ karterini söküp tabandaki mıknatısları incelemek gerekir; yoğun metal talaşı varsa durum ciddidir.
