Murat Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sabahın köründe kalkmışsın, işe yetişeceksin ya da acil bir işin var, geçiyorsun direksiyonun başına. Anahtarı çeviriyorsun veya düğmeye basıyorsun ama o da ne... Çıt yok, araba resmen ölü taklidi yapıyor. İnsanın o an beynine sıçrayan kanı, yaşadığı o çaresizlik hissini vallahi billahi çok iyi bilirim; eski sanayicilerden, usta şoförlerden az dinlemedik bu hikayeleri. İlk kontrol edeceğin yer, hiç şüphe yok ki o kaputun altındaki can damarı, yani aküdür abi. Kutup başları gevşemiş olabilir, zamanla oksitlenip temassızlık yapıyordur ya da farkında olmadan açık bıraktığın bir iç lamba bütün enerjiyi sömürüp bitirmiştir. Eğer gösterge panelindeki ışıklar bile cansız fersiz yanıyorsa, hatta marşa bastığında o ışıklar tamamen sönüyorsa, geçmiş olsun, akün o meşhur son nefesini vermiştir diyebiliriz. Bir takviye kablosu bulup komşudan elektrik dilenmekten veya en yakın akücüyü aramaktan başka çaren kalmıyor pek böyle anlarda.
Şimdi gelelim işin biraz daha sinir bozucu, insanı "acaba masrafı ne kadar çıkacak" diye düşündüren teknik kısmına. Anahtarı çevirdiğinde tabiri caizse "tık" diye tek bir ses geliyor ama motor dönmek için en ufak bir çaba sarf etmiyorsa, gözleri hemen marş motoruna çevirmek lazım. Bu meret zamanla aşınır, içindeki kömürler biter ya da dişlisi sıkışıp kalır; sonuçta da görevini yapamaz hale gelir. Bazen eski ustalar kaputu açıp marş motoruna bir bijon anahtarıyla hafifçe tık tık vururlar ya, hah işte o geçici çözüm aslında içeride sıkışan kömürleri yerinden oynatmak içindir. Tabii bu sadece o anlık seni kurtarır, seni en fazla sanayiye kadar götürür... Uzun vadede o marş motorunun sökülüp revizyona girmesi, kömürlerinin değişmesi ya da komple yenilenmesi kaçınılmaz bir gerçek olarak önünde durur.
Bazen de sorun ne aküdedir ne de marş motorunda, tamamen o anahtarı taktığın kontağın içindeki küçük elektrik devrelerinde kopukluk vardır. Anahtar yuvasının içindeki mekanizma zamanla aşınır, sen anahtarı sonuna kadar çevirsen bile o arkadaki elektrik akımı bir türlü marş motoruna ulaşamaz, iletim hattı kopmuştur bir kere. Göstergeler canavar gibi yanar, radyoda en sevdiğin şarkı çalar ama motora o ilk hareketi verecek sinyal bir türlü gitmez. Böyle bir durumda direksiyonun altını söküp kablolarla oynamak, düz kontak yapmaya çalışmak falan sadece eski Türk filmlerinde olur, aman diyeyim öyle maceralara atılma. Çözümü gayet basit aslında; iyi bir oto elektrikçisi çağıracaksın, kontağın arkasındaki o termiği, yani elektrik dağıtan parçayı değiştirecek ve sorun şıp diye çözülecek.
Modern arabalarda durum biraz daha çetrefilli bir hal alıyor, işin içine tonla elektronik sensör ve güvenlik yazılımı giriyor çünkü. Mesela immobilizer dediğimiz o anahtar tanıma sistemi var ya, bazen anahtarın içindeki çip pille veya düşmeyle alakalı bir sıkıntı yaşar ve araç anahtarı yabancı olarak görür. Araba seni hırsız sandığı için motoru kilitlemiştir, sen ne kadar uğraşırsan uğraş o marş basmayacaktır, motor dönmeyecektir. Gösterge panelinde genellikle anahtar işareti olan küçük bir kırmızı veya sarı ışık yanıp söner böyle durumlarda, dikkat ettin mi hiç? Yedek anahtarı evden getirtip denemek en mantıklı yoldur, eğer yedek anahtarla tık diye çalışıyorsa demek ki senin asıl anahtarın şifresi bozulmuş veya pili bitmiştir, hemen bir anahtarcının yolunu tutman gerekir.
Debriyaja sonuna kadar bastığından ya da otomatik vitesli bir araç kullanıyorsan vites kolunun "P" yani park konumunda olduğundan tamamen emin misin peki? Bak bu çok basit görünür ama insanlık hali, aceleyle arabaya bindiğinde vitesi "D" konumunda veya "R" konumunda unutmuş olabilirsin, sistem de güvenlik gerekçesiyle marş basmanı engelliyor olabilir. Yeni nesil arabaların neredeyse tamamı debriyaj veya fren pedalındaki o küçük müşürlerden onay almadan marş motoruna elektrik göndermez, seni korumaya çalışır. Pedalların arkasındaki o küçücük plastik sensör arızalandıysa, sen pedala sonuna kadar bassan bile bilgisayar basmadığını sanır ve motoru sağırlaştırır. Şöyle iyice bir kontrol et, vitesi boşa al, pedalları birkaç kez pompala, hani derler ya bir yokla bakalım sistemi... Bazen çözüm o kadar gözünün önündedir ki, boşu boşuna çekici çağırdığına yanarsın sonra.
Şimdi gelelim işin biraz daha sinir bozucu, insanı "acaba masrafı ne kadar çıkacak" diye düşündüren teknik kısmına. Anahtarı çevirdiğinde tabiri caizse "tık" diye tek bir ses geliyor ama motor dönmek için en ufak bir çaba sarf etmiyorsa, gözleri hemen marş motoruna çevirmek lazım. Bu meret zamanla aşınır, içindeki kömürler biter ya da dişlisi sıkışıp kalır; sonuçta da görevini yapamaz hale gelir. Bazen eski ustalar kaputu açıp marş motoruna bir bijon anahtarıyla hafifçe tık tık vururlar ya, hah işte o geçici çözüm aslında içeride sıkışan kömürleri yerinden oynatmak içindir. Tabii bu sadece o anlık seni kurtarır, seni en fazla sanayiye kadar götürür... Uzun vadede o marş motorunun sökülüp revizyona girmesi, kömürlerinin değişmesi ya da komple yenilenmesi kaçınılmaz bir gerçek olarak önünde durur.
Bazen de sorun ne aküdedir ne de marş motorunda, tamamen o anahtarı taktığın kontağın içindeki küçük elektrik devrelerinde kopukluk vardır. Anahtar yuvasının içindeki mekanizma zamanla aşınır, sen anahtarı sonuna kadar çevirsen bile o arkadaki elektrik akımı bir türlü marş motoruna ulaşamaz, iletim hattı kopmuştur bir kere. Göstergeler canavar gibi yanar, radyoda en sevdiğin şarkı çalar ama motora o ilk hareketi verecek sinyal bir türlü gitmez. Böyle bir durumda direksiyonun altını söküp kablolarla oynamak, düz kontak yapmaya çalışmak falan sadece eski Türk filmlerinde olur, aman diyeyim öyle maceralara atılma. Çözümü gayet basit aslında; iyi bir oto elektrikçisi çağıracaksın, kontağın arkasındaki o termiği, yani elektrik dağıtan parçayı değiştirecek ve sorun şıp diye çözülecek.
Modern arabalarda durum biraz daha çetrefilli bir hal alıyor, işin içine tonla elektronik sensör ve güvenlik yazılımı giriyor çünkü. Mesela immobilizer dediğimiz o anahtar tanıma sistemi var ya, bazen anahtarın içindeki çip pille veya düşmeyle alakalı bir sıkıntı yaşar ve araç anahtarı yabancı olarak görür. Araba seni hırsız sandığı için motoru kilitlemiştir, sen ne kadar uğraşırsan uğraş o marş basmayacaktır, motor dönmeyecektir. Gösterge panelinde genellikle anahtar işareti olan küçük bir kırmızı veya sarı ışık yanıp söner böyle durumlarda, dikkat ettin mi hiç? Yedek anahtarı evden getirtip denemek en mantıklı yoldur, eğer yedek anahtarla tık diye çalışıyorsa demek ki senin asıl anahtarın şifresi bozulmuş veya pili bitmiştir, hemen bir anahtarcının yolunu tutman gerekir.
Debriyaja sonuna kadar bastığından ya da otomatik vitesli bir araç kullanıyorsan vites kolunun "P" yani park konumunda olduğundan tamamen emin misin peki? Bak bu çok basit görünür ama insanlık hali, aceleyle arabaya bindiğinde vitesi "D" konumunda veya "R" konumunda unutmuş olabilirsin, sistem de güvenlik gerekçesiyle marş basmanı engelliyor olabilir. Yeni nesil arabaların neredeyse tamamı debriyaj veya fren pedalındaki o küçük müşürlerden onay almadan marş motoruna elektrik göndermez, seni korumaya çalışır. Pedalların arkasındaki o küçücük plastik sensör arızalandıysa, sen pedala sonuna kadar bassan bile bilgisayar basmadığını sanır ve motoru sağırlaştırır. Şöyle iyice bir kontrol et, vitesi boşa al, pedalları birkaç kez pompala, hani derler ya bir yokla bakalım sistemi... Bazen çözüm o kadar gözünün önündedir ki, boşu boşuna çekici çağırdığına yanarsın sonra.
