Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Arabanızın kadranında o minik ama sinir bozucu motor ya da emisyon lambası aniden yanıverdiğinde, insanın içine çöken o garip huzursuzluğu bilirsiniz değil mi? Özellikle son yıllarda üretilen dizel bir araç kullanıyorsanız, o sarı ışığın arkasından genellikle çok tanıdık ama bir o kadar da nazlı bir sistem çıkar: AdBlue. Aslında bakarsanız sistemin fikri harika; doğayı koruyalım, egzozdan çıkan zararlı gazları su buharına dönüştürelim vesaire... Ama iş o sıvıyı egzoz hattına püskürten küçücük AdBlue enjektörüne gelince, işler bazen tam bir kördüğüme dönebiliyor. Bu nazik parçanın tıkandığını ya da bozulduğunu anlamanın en belirgin yolu, aracın size durup dururken hız kısıtlaması koyması veya "Şu kadar kilometre sonra motor tekrar çalışmayacak" gibi gözdağı veren uyarılar çıkarmasıdır. Enjektör doğru miktarda sıvı pülverize edemeyince, beyin bunu hemen fark eder ve sizi koruma moduna alarak bir nevi cezalandırır...
Motorun çekişten düşmesi, gaza bastığınızda o eski canlılığı bulamayıp aracın adeta isteksizce bağırması da enjektörün pes etmeye başladığının en somut kanıtlarındandır. Enjektör ucu kristalleşmiş AdBlue birikintileriyle kaplandığında, sıvı egzoz gazının içine ince bir sis gibi dağılmaz, adeta damla damla sızar ya da hiç akmaz. E hal böyle olunca egzoz gazı temizlenemez, katalizörün dengesi şaşar ve motorun nefesi tıkandıkça tıkanır. Yokuş yukarı çıkarken arkadan birisi arabayı tutuyormuş gibi hissetmeniz, tam da bu düzensiz püskürtmenin yarattığı geri basınçtan kaynaklanır aslında. Bazen ustaya götürürsünüz "Bu arabada bir şey yok" der geçer ama siz o pedaldaki tepkisizliği, o yumuşaklığın kayboluşunu içinizde bir yerde çoktan hissetmişsinizdir bile.
Hiç egzoz borusunun etrafında ya da aracın altına eğilip baktığınızda beyaz, kireç benzeri garip katmanlar fark ettiniz mi? İşte o beyazlıklar, bozuk bir AdBlue enjektörünün bıraktığı parmak izlerinden başka bir şey değildir. Sıvı doğru basınçla püskürtülemediğinde egzoz sıcağıyla birleşip buharlaşmak yerine, enjektör memesinde veya egzoz borusunun iç çeperinde donup kristalleşir. Zamanla adeta tuz birikintisi gibi sertleşen bu yapılar, egzoz akışını iyice daraltır. Hatta bazen aracı park edip indiğinizde genzinizi yakan, keskin ve garip bir kimyasal koku duyabilirsiniz... Sıvının tam yanıp buharlaşamadan sıcak egzoza damlamasıdır bu kokunun sebebi, yani enjektör "Ben artık sızdırıyorum, beni değiştir ya da temizle" diye bas bas bağırıyordur.
Depoyu sonuna kadar AdBlue ile doldurduğunuz halde göstergenin hala boş görünmesi veya menzilin hiç değişmemesi, kafayı yedirtecek cinsten bir başka garipliktir. Enjektör kilitlendiğinde veya elektriksel olarak beyinle iletişimi koptuğunda, şamandıra ve sensörler de ne yapacağını şaşırır. Araba sürekli olarak AdBlue seviyesini kontrol etmenizi söyler, siz ekledikçe o sistem yokmuş gibi davranmaya devam eder. Hatta öyle bir an gelir ki, araç durduk yere rölantide çalışırken bile garip bir sarsıntı yapmaya, devir saati kendi kendine oynamaya başlar. Birkaç kilometre önce hiçbir şeyi yokmuş gibi duran arabanın bir an sonra çocuk gibi mızmızlanması... İşte bu dengesizliklerin arkasında hep o minicik püskürtme memesinin tıkanması yatar.
Servise gitmeyi erteleyip "Aman nasıl olsa gidiyor" diyerek yola devam etmek, sanayide atılacak en pahalı adımlardan biridir muhtemelen. Çünkü düzgün çalışmayan bir AdBlue enjektörü sadece kendi başını yakmakla kalmaz, arkasındaki koca DPF yani dizel partikül filtresini de kurumla doldurup mahveder. Filtre tıkandığında masrafınız birken beş olur, sonra uğraş dur. Bu yüzden göstergede AdBlue uyarısını gördüğünüz an, depodaki sıvının kalitesinden emin olmak ve ilk fırsatta o enjektörün ucunda kristalleşme var mı diye bir baktırmak en mantıklısıdır. Sonuçta aracınızı en iyi siz tanırsınız; sesindeki küçücük bir değişimi, gaz pedalındaki o milimetrelik his kaybını göz ardı etmeyin, kulak verin arabaya...
Motorun çekişten düşmesi, gaza bastığınızda o eski canlılığı bulamayıp aracın adeta isteksizce bağırması da enjektörün pes etmeye başladığının en somut kanıtlarındandır. Enjektör ucu kristalleşmiş AdBlue birikintileriyle kaplandığında, sıvı egzoz gazının içine ince bir sis gibi dağılmaz, adeta damla damla sızar ya da hiç akmaz. E hal böyle olunca egzoz gazı temizlenemez, katalizörün dengesi şaşar ve motorun nefesi tıkandıkça tıkanır. Yokuş yukarı çıkarken arkadan birisi arabayı tutuyormuş gibi hissetmeniz, tam da bu düzensiz püskürtmenin yarattığı geri basınçtan kaynaklanır aslında. Bazen ustaya götürürsünüz "Bu arabada bir şey yok" der geçer ama siz o pedaldaki tepkisizliği, o yumuşaklığın kayboluşunu içinizde bir yerde çoktan hissetmişsinizdir bile.
Hiç egzoz borusunun etrafında ya da aracın altına eğilip baktığınızda beyaz, kireç benzeri garip katmanlar fark ettiniz mi? İşte o beyazlıklar, bozuk bir AdBlue enjektörünün bıraktığı parmak izlerinden başka bir şey değildir. Sıvı doğru basınçla püskürtülemediğinde egzoz sıcağıyla birleşip buharlaşmak yerine, enjektör memesinde veya egzoz borusunun iç çeperinde donup kristalleşir. Zamanla adeta tuz birikintisi gibi sertleşen bu yapılar, egzoz akışını iyice daraltır. Hatta bazen aracı park edip indiğinizde genzinizi yakan, keskin ve garip bir kimyasal koku duyabilirsiniz... Sıvının tam yanıp buharlaşamadan sıcak egzoza damlamasıdır bu kokunun sebebi, yani enjektör "Ben artık sızdırıyorum, beni değiştir ya da temizle" diye bas bas bağırıyordur.
Depoyu sonuna kadar AdBlue ile doldurduğunuz halde göstergenin hala boş görünmesi veya menzilin hiç değişmemesi, kafayı yedirtecek cinsten bir başka garipliktir. Enjektör kilitlendiğinde veya elektriksel olarak beyinle iletişimi koptuğunda, şamandıra ve sensörler de ne yapacağını şaşırır. Araba sürekli olarak AdBlue seviyesini kontrol etmenizi söyler, siz ekledikçe o sistem yokmuş gibi davranmaya devam eder. Hatta öyle bir an gelir ki, araç durduk yere rölantide çalışırken bile garip bir sarsıntı yapmaya, devir saati kendi kendine oynamaya başlar. Birkaç kilometre önce hiçbir şeyi yokmuş gibi duran arabanın bir an sonra çocuk gibi mızmızlanması... İşte bu dengesizliklerin arkasında hep o minicik püskürtme memesinin tıkanması yatar.
Servise gitmeyi erteleyip "Aman nasıl olsa gidiyor" diyerek yola devam etmek, sanayide atılacak en pahalı adımlardan biridir muhtemelen. Çünkü düzgün çalışmayan bir AdBlue enjektörü sadece kendi başını yakmakla kalmaz, arkasındaki koca DPF yani dizel partikül filtresini de kurumla doldurup mahveder. Filtre tıkandığında masrafınız birken beş olur, sonra uğraş dur. Bu yüzden göstergede AdBlue uyarısını gördüğünüz an, depodaki sıvının kalitesinden emin olmak ve ilk fırsatta o enjektörün ucunda kristalleşme var mı diye bir baktırmak en mantıklısıdır. Sonuçta aracınızı en iyi siz tanırsınız; sesindeki küçücük bir değişimi, gaz pedalındaki o milimetrelik his kaybını göz ardı etmeyin, kulak verin arabaya...
