Mustafa Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Arabaya kurulup kontağı çevirdiğinde o kadranın üzerinde yanan küçük turuncu ışıklar var ya, hani çoğumuzun gözünün ucuyla bakıp "nasıl olsa yürür bu araba" diyerek geçiştirdiği... İşte o ışıklardan biri olan ABS simgesi panelde aniden çaktığı an, aslında arabanın beyninde sessiz sedasız devasa bir domino etkisi başlıyor. Sen belki sadece "frenler kilitlenmesin diye konan şu eski sistem arızalandı" diye düşünüyorsun ama kazın ayağı hiç de öyle değil. Aracın altındaki o karmaşık sensör ağı, tekerleklerin dönme hızını saniyede binlerce kez ölçen o minik gözler durduğu anda, beyin direkt olarak körleşiyor. E hal böyle olunca, senin virajda savrulmanı engelleyen, o can simidi dediğimiz ESP sistemi de ne yapacağını bilemez halde kendini nadasa çekiyor. Yani tek bir ışık gibi görünür ama altındaki mekanik ve elektronik zincir kopmuştur bir kere...
Virajı biraz hızlı aldığında ya da yağmurun caddeyi buz pistine çevirdiği o tehlikeli anlarda arabanın arkası kopmasın diye arka planda çabalayan o gizli kahraman, yani ESP, aslında tek başına çalışan bağımsız bir kral değil. O gücünü tamamen ABS'nin tekerleklerden topladığı anlık verilerden alıyor; tekerin biri boşa mı dönüyor, hangisi kayıyor, fren gücü nerede eksik... Sen direksiyonu kırıp panikle frene bastığında ESP'nin senin hayatını kurtaracak o minik fren müdahalelerini yapabilmesi için öncelikle ABS'nin tekerleklerin her birini ayrı ayrı dinlemesi şart. ABS "ben yokum, gözlerim kapandı" dediği anda, ESP de "ben bu karanlıkta sana yön veremem" deyip şalteri indiriyor. Farkında olmadan aslında arabanın en kritik güvenlik kalkanını tamamen devre dışı bırakmış oluyorsun, tek bir sensör arızası yüzünden hem de...
Yıllarca yollarda direksiyon sallamış birinin sana verebileceği en net tavsiye şu olurdu herhalde; o turuncu ABS ışığını gördüğün an, arabanın o zeki halinden eser kalmadığını kabul edeceksin. Artık elinin altında 90'ların o kara düzen, sadece senin kas gücüne ve reflekse dayalı mekanik otomobillerinden biri var demektir. Hani gaza bastığında tekerleklerin yola tutunmasını sağlayan TCS desen o da gitti, virajda senin yerine fren basan ESP desen o da yok... Dolayısıyla "nasıl olsa frenler tutuyor, pedala basınca duruyorum" rahatlığı tamamen bir ilüzyon. Islak bir viraja biraz hızlı girdiğinde arabanın arkası kendi bağımsızlığını ilan ederse, o zaman anlıyorsun elektroniğin ne büyük bir nimet olduğunu fakat iş işten geçmiş oluyor tabi...
Sanayiye geçip de bir ustaya "ya usta ABS lambası yanıyor ama frenler sağlam, neden ESP de çalışmıyor" diye sorduğunda alacağın cevap genelde çok basit bir mantığa dayanır. Arabanın beyni güvenlik hususunda o kadar muhafazakardır ki, sistemdeki tek bir hatalı veriyi bile devasa bir tehdit olarak algılar. Hangi tekerleğin ne hızda döndüğünü %100 doğrulukla bilemeyen bir bilgisayarın, senin adına tekerleklere milisaniyelik fren gücü dağıtmasını bekleyemezsin zaten. Yanlış bir fren müdahalesi arabayı kurtarmak yerine yoldan tamamen çıkarabilir çünkü. İşte sırf bu risk yüzünden, sistem en ufak bir belirsizlikte kendini korumaya alıp tamamen kapatıyor. Şaşırtıcı mı, kesinlikle değil; akıllıca bir mühendislik tercihi sadece...
Direksiyondaki insanın o sahte özgüveni vardır ya, "ben arabayı her türlü toplarım" hissi... İşte o his, ABS ve ESP'nin devre dışı kaldığı ilk acil durum freninde maalesef sert bir duvar gibi yüze çarpıyor. O yüzden kadranındaki o uyarı ışığı yandığında bunu ertelemek, "önümüzdeki ay bakıtırım" demek doğrudan kendi emniyet kemerini gevşetmekle aynı şey. Bir tekerlek hız sensörü değişimi kadar basit bir işlemle çözülebilecek bir durum, ihmal edildiğinde yağmurlu bir akşamüstü seni hiç istemediğin bir senaryonun başrolü yapabilir. Aracın sana elektronik diliyle bir şeyler anlatmaya çalışıyorsa, kulak tıkamak yerine ilk fırsatta bir servisin yolunu tutmak en doğrusu sanırım...
Virajı biraz hızlı aldığında ya da yağmurun caddeyi buz pistine çevirdiği o tehlikeli anlarda arabanın arkası kopmasın diye arka planda çabalayan o gizli kahraman, yani ESP, aslında tek başına çalışan bağımsız bir kral değil. O gücünü tamamen ABS'nin tekerleklerden topladığı anlık verilerden alıyor; tekerin biri boşa mı dönüyor, hangisi kayıyor, fren gücü nerede eksik... Sen direksiyonu kırıp panikle frene bastığında ESP'nin senin hayatını kurtaracak o minik fren müdahalelerini yapabilmesi için öncelikle ABS'nin tekerleklerin her birini ayrı ayrı dinlemesi şart. ABS "ben yokum, gözlerim kapandı" dediği anda, ESP de "ben bu karanlıkta sana yön veremem" deyip şalteri indiriyor. Farkında olmadan aslında arabanın en kritik güvenlik kalkanını tamamen devre dışı bırakmış oluyorsun, tek bir sensör arızası yüzünden hem de...
Yıllarca yollarda direksiyon sallamış birinin sana verebileceği en net tavsiye şu olurdu herhalde; o turuncu ABS ışığını gördüğün an, arabanın o zeki halinden eser kalmadığını kabul edeceksin. Artık elinin altında 90'ların o kara düzen, sadece senin kas gücüne ve reflekse dayalı mekanik otomobillerinden biri var demektir. Hani gaza bastığında tekerleklerin yola tutunmasını sağlayan TCS desen o da gitti, virajda senin yerine fren basan ESP desen o da yok... Dolayısıyla "nasıl olsa frenler tutuyor, pedala basınca duruyorum" rahatlığı tamamen bir ilüzyon. Islak bir viraja biraz hızlı girdiğinde arabanın arkası kendi bağımsızlığını ilan ederse, o zaman anlıyorsun elektroniğin ne büyük bir nimet olduğunu fakat iş işten geçmiş oluyor tabi...
Sanayiye geçip de bir ustaya "ya usta ABS lambası yanıyor ama frenler sağlam, neden ESP de çalışmıyor" diye sorduğunda alacağın cevap genelde çok basit bir mantığa dayanır. Arabanın beyni güvenlik hususunda o kadar muhafazakardır ki, sistemdeki tek bir hatalı veriyi bile devasa bir tehdit olarak algılar. Hangi tekerleğin ne hızda döndüğünü %100 doğrulukla bilemeyen bir bilgisayarın, senin adına tekerleklere milisaniyelik fren gücü dağıtmasını bekleyemezsin zaten. Yanlış bir fren müdahalesi arabayı kurtarmak yerine yoldan tamamen çıkarabilir çünkü. İşte sırf bu risk yüzünden, sistem en ufak bir belirsizlikte kendini korumaya alıp tamamen kapatıyor. Şaşırtıcı mı, kesinlikle değil; akıllıca bir mühendislik tercihi sadece...
Direksiyondaki insanın o sahte özgüveni vardır ya, "ben arabayı her türlü toplarım" hissi... İşte o his, ABS ve ESP'nin devre dışı kaldığı ilk acil durum freninde maalesef sert bir duvar gibi yüze çarpıyor. O yüzden kadranındaki o uyarı ışığı yandığında bunu ertelemek, "önümüzdeki ay bakıtırım" demek doğrudan kendi emniyet kemerini gevşetmekle aynı şey. Bir tekerlek hız sensörü değişimi kadar basit bir işlemle çözülebilecek bir durum, ihmal edildiğinde yağmurlu bir akşamüstü seni hiç istemediğin bir senaryonun başrolü yapabilir. Aracın sana elektronik diliyle bir şeyler anlatmaya çalışıyorsa, kulak tıkamak yerine ilk fırsatta bir servisin yolunu tutmak en doğrusu sanırım...
