Hamza Usta
Kayıtlı Kullanıcı
ABS ışığı yandığında insanın aklına bin türlü şey gelir ya, işte o anlardan biri de tam olarak fren pedalının altındaki o tuhaf hisle başlar; halbuki sistemin arka tekerleklerle olan bağı sandığımızdan çok daha karmaşık ve bir o kadar da hayati bir meseledir aslında. Yılların verdiği o garip tecrübeyle söylerim ki, sürücüler genellikle bu arızayı sadece ön tekerleklerle sınırlı sanma gibi tuhaf bir yanılgıya düşerler; oysa arka tekerleklerin kilitlenmesi demek, aracın arkasının bizzat kendi kafasına göre gitmesi demektir ki bunu trafikte kimse istemez. Aslında bakarsanız, tekerlek hız sensörlerinden tutun da hidrolik valf bloklarına kadar uzanan o görünmez ağ, arka lastiklerin yere tutunma karakteristiğini doğrudan belirler; yani arka tekerlekler bu işin hem dengesi hem de en kritik emniyet supaplarından biridir.
Arka tekerleklerin fren basıncını ayarlayan o minik sensörler zamanla balçıkla, tozla ya da demir tozlarıyla dolduğunda beyin "Ben artık arka tarafı göremiyorum" çığlığı koparır ve lamba yanar; işte o saniyeden sonra fren yaptığınızda arka tekerleklerin kızaklama ihtimali tavan yapar ki bu da ıslak yollarda balerin gibi dönmeniz için yeterli bir sebeptir zaten. Bizler direksiyon başında ne kadar usta olursak olalım, elektronik beyin arka tekerleğin devir dakikasını okuyamadığı an hidrolik basıncını olması gerektiği gibi dağıtamaz; bazen pedal tahta gibi sertleşir, bazen de altınızdaki araba durmak bilmeyen huysuz bir ata dönüşür. Tabii bu durumun sadece kuru asfaltla sınırlı kalacağını düşünmek de büyük bir saflık olur; çünkü virajda ani bir frenlemede arka tekerleklerin bağımsız çalışamaması, arabanın arkasının savrulmasına ve direksiyon hakimiyetinin tamamen uçup gitmesine yol açar...
Hani şu usta atölye köşelerinde "Aman alt tarafı sensör, idare eder" diye geçiştirilen arızalar var ya, işte onlar insanı en çok hataya sürükleyen tehlikeli tuzaklardır; çünkü ABS sadece önlerin yön almasını sağlamaz, asıl asıl işi arabanın kıçının başının ayrı oynamasını engellemektir. Arka tekerleklerin her birinin dönüş hızı, öndekilerle senkronize çalışmak zorundadır ki fren anında ağırlık transferi dengeli yapılsın; aksi takdirde arka tekerlekler erken kilitlenir, lastikleriniz mahvolur ve durdurmak istediğiniz o koca metal yığını yolda kaymaya başlar. Şehir içi trafikte belki yavaş gidersiniz de fark etmezsiniz bile, o anlık abs yokluğu size pek bir şey hissettirmez gibi gelir; ama o çevre yolunda hız ibresi yükselip de ani bir frenle burun kıvrıldığında, arka tekerleklerin bu sisteme ne kadar muhtaç olduğunu acı bir şekilde anlarsınız.
Kim bilir, belki de fren pedalındaki o hafif titreşimi hissettiğimizde "Nasıl olsa duruyorum" deyip geçmemek, arka tekerleklerin o sessiz çığlığına kulak vermek gerekir; çünkü fren demek sadece durmak değil, dururken aracı lineer çizgide tutabilmek sanatıdır bir nevi. Arka tekerlek sensörünün kablosu kopmuşsa ya da dişliler pislikten görünmüyorsa, beyin arka tarafı yok sayar ve sizi tamamen mekanik, savunmasız bir fren sistemiyle baş başa bırakır; işte o modern sürüş konforu dediğimiz şey o saniye buhar olup uçar gider. Demem o ki, bu arızayı ihmal etmek biletini kesip belirsiz bir yola çıkmak gibidir; arka tekerleklerin de bu işte en az önler kadar, hatta bazen dengeyi korumak adına çok daha fazla söz sahibi olduğunu asla unutmamalı, ilk fırsatta o lastiklerin arasına saklanan gizli arızayı çözmeliyiz...
Arka tekerleklerin fren basıncını ayarlayan o minik sensörler zamanla balçıkla, tozla ya da demir tozlarıyla dolduğunda beyin "Ben artık arka tarafı göremiyorum" çığlığı koparır ve lamba yanar; işte o saniyeden sonra fren yaptığınızda arka tekerleklerin kızaklama ihtimali tavan yapar ki bu da ıslak yollarda balerin gibi dönmeniz için yeterli bir sebeptir zaten. Bizler direksiyon başında ne kadar usta olursak olalım, elektronik beyin arka tekerleğin devir dakikasını okuyamadığı an hidrolik basıncını olması gerektiği gibi dağıtamaz; bazen pedal tahta gibi sertleşir, bazen de altınızdaki araba durmak bilmeyen huysuz bir ata dönüşür. Tabii bu durumun sadece kuru asfaltla sınırlı kalacağını düşünmek de büyük bir saflık olur; çünkü virajda ani bir frenlemede arka tekerleklerin bağımsız çalışamaması, arabanın arkasının savrulmasına ve direksiyon hakimiyetinin tamamen uçup gitmesine yol açar...
Hani şu usta atölye köşelerinde "Aman alt tarafı sensör, idare eder" diye geçiştirilen arızalar var ya, işte onlar insanı en çok hataya sürükleyen tehlikeli tuzaklardır; çünkü ABS sadece önlerin yön almasını sağlamaz, asıl asıl işi arabanın kıçının başının ayrı oynamasını engellemektir. Arka tekerleklerin her birinin dönüş hızı, öndekilerle senkronize çalışmak zorundadır ki fren anında ağırlık transferi dengeli yapılsın; aksi takdirde arka tekerlekler erken kilitlenir, lastikleriniz mahvolur ve durdurmak istediğiniz o koca metal yığını yolda kaymaya başlar. Şehir içi trafikte belki yavaş gidersiniz de fark etmezsiniz bile, o anlık abs yokluğu size pek bir şey hissettirmez gibi gelir; ama o çevre yolunda hız ibresi yükselip de ani bir frenle burun kıvrıldığında, arka tekerleklerin bu sisteme ne kadar muhtaç olduğunu acı bir şekilde anlarsınız.
Kim bilir, belki de fren pedalındaki o hafif titreşimi hissettiğimizde "Nasıl olsa duruyorum" deyip geçmemek, arka tekerleklerin o sessiz çığlığına kulak vermek gerekir; çünkü fren demek sadece durmak değil, dururken aracı lineer çizgide tutabilmek sanatıdır bir nevi. Arka tekerlek sensörünün kablosu kopmuşsa ya da dişliler pislikten görünmüyorsa, beyin arka tarafı yok sayar ve sizi tamamen mekanik, savunmasız bir fren sistemiyle baş başa bırakır; işte o modern sürüş konforu dediğimiz şey o saniye buhar olup uçar gider. Demem o ki, bu arızayı ihmal etmek biletini kesip belirsiz bir yola çıkmak gibidir; arka tekerleklerin de bu işte en az önler kadar, hatta bazen dengeyi korumak adına çok daha fazla söz sahibi olduğunu asla unutmamalı, ilk fırsatta o lastiklerin arasına saklanan gizli arızayı çözmeliyiz...
