Murat Usta
Kayıtlı Kullanıcı
İçten yanmalı bir motorda yanma odasına ulaşan sıvının saflığı, mikro ölçülerdeki toleranslarla çalışan bileşenlerin ömrünü doğrudan belirler. Yakıt deposunun dibinde zamanla biriken tortular, nem veya dolum sırasında hatta karışan mikron düzeyindeki partiküller, filtrenin gözenekli yapısına takılarak zamanla geçirgenliği düşürür. Depodan gelen akış kısıtlandığında, enjeksiyon kütüğündeki basınç kademeli olarak düşer; bu da yanma odasına püskürtülen karışımın stokiyometrik oranını bozar... Araç rölantide çalışırken bile o hafif titremeyi hissetmeye başlarsınız. Sürücü gaza bastığında motorun aniden yanıt verememesi, hava-yakıt oranının fakir karışıma düşmesinden kaynaklanır.
Hızlanma talebi arttıkça ECU, enjektörlerin açılma süresini milisaniye mertebesinde uzatarak eksik basıncı telafi etmeye çabalar. Ancak besleme hattındaki fiziksel direnç izin vermediği sürece, yüksek devirlerde motor kararsızlaşır; sanki arkadan biri aracı çekiyormuş gibi bir his yayılır ortalığa. Depo içi besleme pompası, tıkalı bir elemanın arkasından yakıtı çekebilmek için nominal çalışma voltajının üzerinde akım çekmeye başlar. Bu aşırı ısınma, pompanın kolektör yapısında mekanik aşınmayı hızlandırır ve sistem bir süre sonra tamamen sessizliğe gömülebilir... Pompa sesindeki o ince vızıltı değiştiğinde durum zaten ciddileşmiştir.
Dizel araçlarda common rail sistemleri yüzlerce hatta binlerce barlık muazzam yüksek basınçlarla çalışır; buradaki bir akış kısıtlaması çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Yakıtın yağlayıcı özelliğinden faydalanan yüksek basınç pompası, yetersiz akış yüzünden kuru çalışmaya başladığında metal talaşı üretir. Üretilen bu mikro talaşlar doğrudan enjektör memelerine ulaşır, iğne mekanizmasını kilitler ve geri dönüş hattına yüksek miktarda kaçak verir. Enjektörlerin püskürtme deseninin bozulması, piston kafasında lokal ısı birikmelerine sebep olur ki bu da motorun içinin yavaş yavaş erimesi demektir.
Bazen sabahları kontağı çevirdiğinizde marş süresinin uzadığını fark edersiniz, motor bir türlü toparlanamaz. Besleme hattında biriken hava veya basınç düşüklüğü, yanma odasındaki ilk patlamanın gerçekleşmesini zorlaştırır. Yokuş yukarı çıkarken aracın vites küçültme isteği artar; gaza yüklendiğinizde manifolddaki vakum artsa da silindirlere giren sıvı miktarı sabit kalır. Güç kaybolur, tork eğrisi dibe vurur... Yanmamış hidrokarbon miktarı arttığı için egzoz emisyon değerleri de fırlatır gider.
Bujilerin veya kızdırma bujilerinin çevresinde kurum birikmesi, fakir yanmanın oluşturduğu yüksek kurum yükünün dolaylı bir sonucudur. Filtre gözenekleri tamamen kapandığında sistem yakıtı zerreciklerine ayıramaz; damlacık halinde giren yakıt tam yanamadan egzoz manifolduna iletilir. Bu durum DPF veya katalitik konvertörün üzerine ekstra yük bindirir, seramik peteklerin tıkanma sürecini hızlandırır. Zamanında değiştirilmeyen basit bir sarf malzemesi, egzoz hattındaki en pahalı parçaları sırayla devirir.
Periyodik bakımlarda sadece motor yağını değiştirip bu küçük metal kutuyu es geçmek, uzun vadede enjektör kütüğünü ve sensör grubunu riske atmaktır. Yakıt filtresinin su ayırıcı haznesini belirli aralıklarla tahliye etmek, nemin yüksek basınç pompasına ulaşmasını engeller. Hat üzerindeki basınç sensörü hatalı değer okumaya başladığında gösterge panelinde beliren o motor arıza lambası aslında geç kalınmış bir uyarının sembolüdür... Aracın sesine, devir saatinin o küçük salınımlarına kulak vermek sizi her zaman büyük masraflardan korur.
Hızlanma talebi arttıkça ECU, enjektörlerin açılma süresini milisaniye mertebesinde uzatarak eksik basıncı telafi etmeye çabalar. Ancak besleme hattındaki fiziksel direnç izin vermediği sürece, yüksek devirlerde motor kararsızlaşır; sanki arkadan biri aracı çekiyormuş gibi bir his yayılır ortalığa. Depo içi besleme pompası, tıkalı bir elemanın arkasından yakıtı çekebilmek için nominal çalışma voltajının üzerinde akım çekmeye başlar. Bu aşırı ısınma, pompanın kolektör yapısında mekanik aşınmayı hızlandırır ve sistem bir süre sonra tamamen sessizliğe gömülebilir... Pompa sesindeki o ince vızıltı değiştiğinde durum zaten ciddileşmiştir.
Dizel araçlarda common rail sistemleri yüzlerce hatta binlerce barlık muazzam yüksek basınçlarla çalışır; buradaki bir akış kısıtlaması çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Yakıtın yağlayıcı özelliğinden faydalanan yüksek basınç pompası, yetersiz akış yüzünden kuru çalışmaya başladığında metal talaşı üretir. Üretilen bu mikro talaşlar doğrudan enjektör memelerine ulaşır, iğne mekanizmasını kilitler ve geri dönüş hattına yüksek miktarda kaçak verir. Enjektörlerin püskürtme deseninin bozulması, piston kafasında lokal ısı birikmelerine sebep olur ki bu da motorun içinin yavaş yavaş erimesi demektir.
Bazen sabahları kontağı çevirdiğinizde marş süresinin uzadığını fark edersiniz, motor bir türlü toparlanamaz. Besleme hattında biriken hava veya basınç düşüklüğü, yanma odasındaki ilk patlamanın gerçekleşmesini zorlaştırır. Yokuş yukarı çıkarken aracın vites küçültme isteği artar; gaza yüklendiğinizde manifolddaki vakum artsa da silindirlere giren sıvı miktarı sabit kalır. Güç kaybolur, tork eğrisi dibe vurur... Yanmamış hidrokarbon miktarı arttığı için egzoz emisyon değerleri de fırlatır gider.
Bujilerin veya kızdırma bujilerinin çevresinde kurum birikmesi, fakir yanmanın oluşturduğu yüksek kurum yükünün dolaylı bir sonucudur. Filtre gözenekleri tamamen kapandığında sistem yakıtı zerreciklerine ayıramaz; damlacık halinde giren yakıt tam yanamadan egzoz manifolduna iletilir. Bu durum DPF veya katalitik konvertörün üzerine ekstra yük bindirir, seramik peteklerin tıkanma sürecini hızlandırır. Zamanında değiştirilmeyen basit bir sarf malzemesi, egzoz hattındaki en pahalı parçaları sırayla devirir.
Periyodik bakımlarda sadece motor yağını değiştirip bu küçük metal kutuyu es geçmek, uzun vadede enjektör kütüğünü ve sensör grubunu riske atmaktır. Yakıt filtresinin su ayırıcı haznesini belirli aralıklarla tahliye etmek, nemin yüksek basınç pompasına ulaşmasını engeller. Hat üzerindeki basınç sensörü hatalı değer okumaya başladığında gösterge panelinde beliren o motor arıza lambası aslında geç kalınmış bir uyarının sembolüdür... Aracın sesine, devir saatinin o küçük salınımlarına kulak vermek sizi her zaman büyük masraflardan korur.
