Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sürücü koltuğuna geçip kontağı çevirdiğiniz o sıcak yaz gününde, havalandırma menfezlerinden yüzünüze çarpan o ılık ve nemli hava sarsıcı bir hayal kırıklığı yaratır. Volkswagen grubunun özellikle Passat, Golf ve Tiguan gibi popüler modellerinde sıkça karşılaşılan bu iklimlendirme krizleri, genellikle basite alınan ama arkasında karmaşık elektronik kontrol mekanizmaları barındıran süreçlerin bir sonucudur. Yılların getirdiği sanayi tecrübesiyle söylemeliyim ki, dijital klima ekranında her şey yolunda görünse dahi, sistemin kalbindeki basınç sensörleri veya değişken debili kompresör valfleri çoktan havlu atmış olabilir. Birçok araç sahibi sorunun hemen gaz eksikliğinden kaynaklandığını düşünür; oysa ki kaputun altındaki o karmaşık boru hattında mikro düzeyde bir kaçak yoksa, gaz durduk yere uçup gitmez... Sorun çoğu zaman gazın kendisi değil, o gazı doğru basınçla dolaştıramayan iklimlendirme mimarisinin ta kendisidir.
Sistemden gelen garip bir hırıltı veya kompresörün devreye girerken çıkardığı o metalik sürtünme sesi, aslında yaklaşmakta olan büyük bir mali yükün ilk habercisidir. Volkswagen’in kullandığı sanden veya denso markalı kompresörler oldukça hassas bir mühendislik ürünüdür; sistemdeki yağ kalitesi biraz bile düştüğünde ya da kurutucu filtre dolduğunda kilitlenme eğilimi gösterirler. Torpido gözünün arkasından gelen o tıkır tıkır klapeler sesi yok mu? İklimlendirme klape motorlarının (flap actuators) plastik dişlileri aşındığında, sıcak ve soğuk havayı karıştıran kapakçıklar kararsız kalır ve sürücü tarafı buza dönerken yolcu tarafı adeta çöl sıcağı üflemeye başlar. Böyle bir durumda hemen kompresör değiştirmeye kalkışmak yapılan en büyük usta hatasıdır; öncelikle teşhis cihazına bağlanıp canlı veriler üzerinden iklimlendirme klapelerinin konumlandırma değerlerini okutmak, gereksiz parça değişimlerinin önüne geçecektir.
Yazın kavurucu sıcağında aracınızı çalıştırdığınızda klimanın ilk beş veya on dakika boyunca hiç soğutmayıp sonradan aniden buz gibi üflemeye başlaması sizce de garip değil mi? Bu durum, iklimlendirme sistemindeki dış sıcaklık sensörünün veya kompresör üzerindeki N280 regülasyon valfinin yorulmaya başladığını açıkça gösterir. Söz konusu valf, elektronik kontrol ünitesinden aldığı sinyale göre kompresörün strok oranını ayarlar; yani bir nevi klimanın gaz pedalını kumanda eder. Valf sıkıştığında veya içindeki bobin ısındığında kompresör tam kapasiteye geçemez, sistem basıncı istenen seviyeye ulaşamaz. Şehir içi sıkışık trafikte dur-kalk yaparken soğutmanın aniden zayıflaması da yine bu basınç dalgalanmalarının ve ön radyatör önündeki fanın (klima fanı) yetersiz devirde dönmesinin doğrudan bir yansımasıdır.
Periyodik bakımlarda sadece polen filtresini değiştirip "klimaya bakım yaptık" diyen servis alışkanlıklarını artık bir kenara bırakmamız gerekiyor. Klima radyatörü (kondenser), aracın en önünde taş, çamur, sinek ve yol kalıntılarına direkt maruz kalan son derece narin bir yapıdır; bu peteklerin gözenekleri kapandığında gaz yeterince soğuyamaz ve sistem yüksek basınç korumasına geçerek kendi kendini kapatır. Yılda en az bir kez kondenser yüzeyinin basınçsız suyla temizlenmesi, kompresörün üzerindeki aşırı yükü hafifletecektir. Eğer menfezlerden gelen havada nemli, küflü bir koku hissediyorsanız, evaporatör üzerinde biriken bakteri kolonileriyle yüzleşiyorsunuz demektir... Kimyasal köpük temizliği veya ozon dezenfeksiyonu bu noktada lüks değil, doğrudan solunum sağlığınız için zorunludur.
Sistemde gaz kaçağı ararken ultraviyole (UV) katkılı özel boyalar kullanmadan hareket etmek, karanlıkta iğne aramaya benzer. Boru rekorlarındaki O-ring contaları zamanla sertleşir, elastikiyetini kaybeder ve özellikle kış aylarında klima hiç çalıştırılmadığında bu contalardan yavaş yavaş gaz sızar. Klimayı sadece yazın soğutmak için değil, kışın da camlardaki buğuyu hızlıca çözmek ve sistemdeki sızdırmazlık contalarını kompresör yağıyla beslemek için haftada en az bir kez 10-15 dakika çalıştırmak altın değerinde bir kuraldır. Büyük masrafların kapısını aralamak istemiyorsanız, torpido altındaki ıslık sesine, klimayı açınca motor devrinin aşırı düşmesine veya menfezlerin düzensiz hava dağıtımına karşı her zaman uyanık olmalısınız.
Sistemden gelen garip bir hırıltı veya kompresörün devreye girerken çıkardığı o metalik sürtünme sesi, aslında yaklaşmakta olan büyük bir mali yükün ilk habercisidir. Volkswagen’in kullandığı sanden veya denso markalı kompresörler oldukça hassas bir mühendislik ürünüdür; sistemdeki yağ kalitesi biraz bile düştüğünde ya da kurutucu filtre dolduğunda kilitlenme eğilimi gösterirler. Torpido gözünün arkasından gelen o tıkır tıkır klapeler sesi yok mu? İklimlendirme klape motorlarının (flap actuators) plastik dişlileri aşındığında, sıcak ve soğuk havayı karıştıran kapakçıklar kararsız kalır ve sürücü tarafı buza dönerken yolcu tarafı adeta çöl sıcağı üflemeye başlar. Böyle bir durumda hemen kompresör değiştirmeye kalkışmak yapılan en büyük usta hatasıdır; öncelikle teşhis cihazına bağlanıp canlı veriler üzerinden iklimlendirme klapelerinin konumlandırma değerlerini okutmak, gereksiz parça değişimlerinin önüne geçecektir.
Yazın kavurucu sıcağında aracınızı çalıştırdığınızda klimanın ilk beş veya on dakika boyunca hiç soğutmayıp sonradan aniden buz gibi üflemeye başlaması sizce de garip değil mi? Bu durum, iklimlendirme sistemindeki dış sıcaklık sensörünün veya kompresör üzerindeki N280 regülasyon valfinin yorulmaya başladığını açıkça gösterir. Söz konusu valf, elektronik kontrol ünitesinden aldığı sinyale göre kompresörün strok oranını ayarlar; yani bir nevi klimanın gaz pedalını kumanda eder. Valf sıkıştığında veya içindeki bobin ısındığında kompresör tam kapasiteye geçemez, sistem basıncı istenen seviyeye ulaşamaz. Şehir içi sıkışık trafikte dur-kalk yaparken soğutmanın aniden zayıflaması da yine bu basınç dalgalanmalarının ve ön radyatör önündeki fanın (klima fanı) yetersiz devirde dönmesinin doğrudan bir yansımasıdır.
Periyodik bakımlarda sadece polen filtresini değiştirip "klimaya bakım yaptık" diyen servis alışkanlıklarını artık bir kenara bırakmamız gerekiyor. Klima radyatörü (kondenser), aracın en önünde taş, çamur, sinek ve yol kalıntılarına direkt maruz kalan son derece narin bir yapıdır; bu peteklerin gözenekleri kapandığında gaz yeterince soğuyamaz ve sistem yüksek basınç korumasına geçerek kendi kendini kapatır. Yılda en az bir kez kondenser yüzeyinin basınçsız suyla temizlenmesi, kompresörün üzerindeki aşırı yükü hafifletecektir. Eğer menfezlerden gelen havada nemli, küflü bir koku hissediyorsanız, evaporatör üzerinde biriken bakteri kolonileriyle yüzleşiyorsunuz demektir... Kimyasal köpük temizliği veya ozon dezenfeksiyonu bu noktada lüks değil, doğrudan solunum sağlığınız için zorunludur.
Sistemde gaz kaçağı ararken ultraviyole (UV) katkılı özel boyalar kullanmadan hareket etmek, karanlıkta iğne aramaya benzer. Boru rekorlarındaki O-ring contaları zamanla sertleşir, elastikiyetini kaybeder ve özellikle kış aylarında klima hiç çalıştırılmadığında bu contalardan yavaş yavaş gaz sızar. Klimayı sadece yazın soğutmak için değil, kışın da camlardaki buğuyu hızlıca çözmek ve sistemdeki sızdırmazlık contalarını kompresör yağıyla beslemek için haftada en az bir kez 10-15 dakika çalıştırmak altın değerinde bir kuraldır. Büyük masrafların kapısını aralamak istemiyorsanız, torpido altındaki ıslık sesine, klimayı açınca motor devrinin aşırı düşmesine veya menfezlerin düzensiz hava dağıtımına karşı her zaman uyanık olmalısınız.
