Hakan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kuru tip 7 ileri DQ200 kodlu o meşhur şanzıman... Trafikte milimetre milimetre ilerlerken dur-kalk esnasında birinci ve ikinci vitesler arasında sürekli kararsız kalan, kendi kendini sürekli yarım debriyajda bırakan o hidrolik beyin aslında büyük bir mühendislik harikasıdır. Fakat gelgelelim İstanbul trafiği gibi durmanın kalkmaktan daha uzun sürdüğü kaos ortamlarında bu mekanizma aşırı ısınıyor. Isınan elektro-hidrolik kontrol ünitesi, yani namıdiğer mekatronik, bir süre sonra basınç kayıplarına yol açarak sistemi tamamen kilitliyor. Sürücü panelinde beliren o meşhur anahtar işareti aslında bir ölüm fermanı değil, sadece sistemin "ben artık bu sıcaklığa dayanamıyorum" feryadıdır. Yağ kanallarındaki mikroskobik tortuların solenoid valfleri tıkamasıyla başlayan bu süreç, zamanında müdahale edilmezse vites dişlilerinin birbirine geçmesini sağlayan çatalları bile kırabilir. Ağır dur-kalk trafikte aracı manuel moda alıp birinci viteste sabitlemek, sistemin sürekli debriyaj tazeleyerek kendi kendini imha etmesinin önüne geçecek yegane can simididir diyebiliriz.
Mekatronik gövdesindeki alüminyum döküm hazne, yüksek basınca maruz kaldıkça zamanla mikro çatlaklar üretmeye başlar ve bu da hidrolik sıvısının sızmasına yol açar. Basınç tüpünün vidalandığı o incecik çeper, 60 barı bulan muazzam iç gerilime dayanamayıp pes ettiğinde vites geçişleri bir anda sertleşir, sarsıntılar başlar ve hatta araç bazen geri vitesi tamamen unutur. Peki, bu durumda ne yapmalı? Yetkili servislerin doğrudan komple mekatronik değişimine gitmesi cebinizi yakabilir; oysa sanayide işinin ehli ustaların uyguladığı çelik takviyeli tamir kitleri veya güçlendirilmiş basınç tüpü modifikasyonları bu kronik sızdırmazlık problemini kökünden çözüyor. Şanzıman yağını "ömürlük" sanan o eski kafa mantığı acilen terk edilmeli. Her 60 bin kilometrede bir hem şanzıman dişli yağını hem de mekatronik hidrolik sıvısını orijinal kodlu ürünlerle yenilemek, o pahalı ünitelerin ömrünü iki katına çıkarmanın en zahmetsiz yoludur aslında.
Kavrama setinin aşınması ise bambaşka bir senaryodur; kalkışlarda titreme yapıyorsa, yokuş yukarı çıkarken devir saati aniden fırlıyor ama araç hızlanmıyorsa balatanın son günlerini yaşadığını anlamak gerekir. Çift kavramalı bu sistemlerde çift kütleli volan ile debriyaj seti bir senfoni gibi uyumlu çalışmak zorundadır, biri bozulduğunda diğerini de hızla arkasından sürükler. Aracınızı park ederken önce boşa alıp el frenini çekmek, ardından yükü şanzımana değil de fren mekanizmasına bindirdikten sonra "P" konumuna getirmek... Bu basit alışkanlık bile park kilidinin ve kavrama yüzeylerinin erken pes etmesini engeller. Israrla dik yokuşlarda aracı gazla sabit tutmaya çalışmak, debriyaj balatasını bile bile ateşe atmaktan farksızdır. Kulak verin o sese; eğer vites geçişlerinde metalik bir şıkırtı, bir vuruntu duyuyorsanız, o kavrama çoktan sinyal vermeye başlamıştır bile.
Mekatronik gövdesindeki alüminyum döküm hazne, yüksek basınca maruz kaldıkça zamanla mikro çatlaklar üretmeye başlar ve bu da hidrolik sıvısının sızmasına yol açar. Basınç tüpünün vidalandığı o incecik çeper, 60 barı bulan muazzam iç gerilime dayanamayıp pes ettiğinde vites geçişleri bir anda sertleşir, sarsıntılar başlar ve hatta araç bazen geri vitesi tamamen unutur. Peki, bu durumda ne yapmalı? Yetkili servislerin doğrudan komple mekatronik değişimine gitmesi cebinizi yakabilir; oysa sanayide işinin ehli ustaların uyguladığı çelik takviyeli tamir kitleri veya güçlendirilmiş basınç tüpü modifikasyonları bu kronik sızdırmazlık problemini kökünden çözüyor. Şanzıman yağını "ömürlük" sanan o eski kafa mantığı acilen terk edilmeli. Her 60 bin kilometrede bir hem şanzıman dişli yağını hem de mekatronik hidrolik sıvısını orijinal kodlu ürünlerle yenilemek, o pahalı ünitelerin ömrünü iki katına çıkarmanın en zahmetsiz yoludur aslında.
Kavrama setinin aşınması ise bambaşka bir senaryodur; kalkışlarda titreme yapıyorsa, yokuş yukarı çıkarken devir saati aniden fırlıyor ama araç hızlanmıyorsa balatanın son günlerini yaşadığını anlamak gerekir. Çift kavramalı bu sistemlerde çift kütleli volan ile debriyaj seti bir senfoni gibi uyumlu çalışmak zorundadır, biri bozulduğunda diğerini de hızla arkasından sürükler. Aracınızı park ederken önce boşa alıp el frenini çekmek, ardından yükü şanzımana değil de fren mekanizmasına bindirdikten sonra "P" konumuna getirmek... Bu basit alışkanlık bile park kilidinin ve kavrama yüzeylerinin erken pes etmesini engeller. Israrla dik yokuşlarda aracı gazla sabit tutmaya çalışmak, debriyaj balatasını bile bile ateşe atmaktan farksızdır. Kulak verin o sese; eğer vites geçişlerinde metalik bir şıkırtı, bir vuruntu duyuyorsanız, o kavrama çoktan sinyal vermeye başlamıştır bile.
