Yusuf Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Arabanın vites kolu elinin altında birden boşa çıkmış gibi hissettirdiğinde o içinin çekilme hissini çok iyi bilirim; sanki şanzımanla arandaki o bütün bağ bir anda kopmuş, metal metale değmiyormuş gibi... Vites kolunu sürücü tarafına doğru çekiyorsun, üçüncü vitese takmaya çalışıyorsun ama o çubuk orada kendi kafasına göre sallanıyor, bir türlü yuvaya oturmuyor. İşte bu tam olarak vites halatının ya aşırı gevşediğinin ya da mekanik olarak kopma noktasına geldiğinin en sert kanıtıdır. Şanzımana hareketi ileten o çelik telin dış kılıfı zamanla sıcaklıktan veya kirden yıpranır, içindeki ince teller teker teker pes etmeye başlar. Bir bakmışsın sabah işe yetişmeye çalışırken araba geri viteste takılı kalmış, ne ileri gidebiliyorsun ne ne de kolu boşa alabiliyorsun...
Sürüş esnasında vitese geçerken o eski yağ gibi akan pürüzsüzlük gitti de yerine takır tukur bir direnç mi geldi? Kolu itmek için resmen kol kası yapmak gerekiyorsa, o halat kılıfının içine su girmiş, paslanmış ve mekanizma sıkışmış demektir. İnsan bazen geçer diye bekler, biraz daha sert asılır o kola ama yaptığın tek şey halatın bağlı olduğu plastik burçları kırmak olur. Vites kutusunun altındaki o küçük plastik mafsallar aşındığı zaman kol sertleşir, sürücüye resmen "beni zorlama" diye bağırır. Zorladıkça da şanzıman senkromeçlerine gereksiz yük bindirirsin, mekanik aksamı kendi ellerinle hırpalarsın.
Hiç düşündün mü, neden bazen vites bir'e geçer ama üç'e geçmekte ısrarla direnir? Çift halatlı sistemlerde halatın biri ileri-geri hareketini yönetirken diğeri sağa-sola olan seçici hareketi kontrol eder, işte bu iki kulvardan biri esnediğinde ayar tamamen kaçar. Sen kolu tam yerine oturttuğunu sanırsın ama şanzıman tarafındaki kol yarım pozisyonda kalır, yani dişli tam kavramaz. Hatta gaza bastığın an bir gürültüyle vitesin kendi kendine boşa atması da tam olarak bu yüzdendir; halat boyu uzadığı için mekanizmayı sonuna kadar itemez. Yarıda kalan kavrama, ilk yükte dişliyi dışarı fırlatır...
Arabanın altından, tam da vites konsolunun hizasından gelen o garip metalik sürtünme sesi nereden geliyor sanıyorsun? Halatın koruyucu plastiği eridiğinde veya yırtıldığında, içindeki çelik tel doğrudan aracın şasisindeki metal braketlere sürtünmeye başlar. Her vites değiştirdiğinde gıcırtıyla karışık ince bir tel kopma sesi duyarsın, sanki bir şeyler orada bir yerlere takılıyor, bir şeyleri kazıyor gibi. Bu sesi duyduğun an o arabayı sağa çekip altını kontrol ettirmen şart, yoksa o tel pürüzlü yüzeye takılıp birden kilitlenir. Yolda giderken beşinci viteste kilitlenen bir vites koluyla kalakaldığında ne yapacağını şaşırırsın...
O vites kolundaki anlamsız boşluk var ya, hani vites neredeyse yerindeyken bile kol sağa sola gamsızca sallanır, işte o boşluk senin en büyük uyarıcındır. Normalde sımsıkı durması gereken mekanizma, halatın bağlantı noktalarındaki sabitleme klipsleri yerinden kaydığı zaman bir salıncak gibi sallanmaya başlar. Sürücüler genellikle bunu şanzıman yağı azaldı sanır veya senkromeç arızasıyla karıştırır ama sorun çok daha basittir, tamamen mekanik bir tel esnemesidir. Direksiyona geçtiğinde arabanın senin komutlarına anında yanıt vermesini istersin değil mi, işte o pamuk gibi his kaybolduysa halat ömrünü tamamlamıştır.
Debriyaja sonuna kadar basmana rağmen geri vitese takarken o can sıkıcı "cırt" sesini duyuyorsan suçlama hemen debriyaj baskı balatasını. Halat yeterince çekmediği için şanzımandaki ayırıcı çatal tam strok yapamaz, yani dişlilerin dönüşü tam olarak durmaz. Sen kolu ittiğinde dönen dişliyle duran dişli birbirine çarpar, o içini sızlatan gıcırtı ortaya çıkar. Ayarsız veya ömrünü tamamlamış bir vites halatı sana pahalıya patlayacak bir şanzıman revizyonu gibi görünebilir ama aslında topu topu bir çelik tel değişimiyle çözülecek basit bir meseledir. Sanayiye gitmeyi ertelediğin her gün, o telin biraz daha liflenmesine ve seni en olmadık yerde, belki de gecenin bir yarısı dağ başında yolda bırakmasına davetiye çıkarırsın.
Sürüş esnasında vitese geçerken o eski yağ gibi akan pürüzsüzlük gitti de yerine takır tukur bir direnç mi geldi? Kolu itmek için resmen kol kası yapmak gerekiyorsa, o halat kılıfının içine su girmiş, paslanmış ve mekanizma sıkışmış demektir. İnsan bazen geçer diye bekler, biraz daha sert asılır o kola ama yaptığın tek şey halatın bağlı olduğu plastik burçları kırmak olur. Vites kutusunun altındaki o küçük plastik mafsallar aşındığı zaman kol sertleşir, sürücüye resmen "beni zorlama" diye bağırır. Zorladıkça da şanzıman senkromeçlerine gereksiz yük bindirirsin, mekanik aksamı kendi ellerinle hırpalarsın.
Hiç düşündün mü, neden bazen vites bir'e geçer ama üç'e geçmekte ısrarla direnir? Çift halatlı sistemlerde halatın biri ileri-geri hareketini yönetirken diğeri sağa-sola olan seçici hareketi kontrol eder, işte bu iki kulvardan biri esnediğinde ayar tamamen kaçar. Sen kolu tam yerine oturttuğunu sanırsın ama şanzıman tarafındaki kol yarım pozisyonda kalır, yani dişli tam kavramaz. Hatta gaza bastığın an bir gürültüyle vitesin kendi kendine boşa atması da tam olarak bu yüzdendir; halat boyu uzadığı için mekanizmayı sonuna kadar itemez. Yarıda kalan kavrama, ilk yükte dişliyi dışarı fırlatır...
Arabanın altından, tam da vites konsolunun hizasından gelen o garip metalik sürtünme sesi nereden geliyor sanıyorsun? Halatın koruyucu plastiği eridiğinde veya yırtıldığında, içindeki çelik tel doğrudan aracın şasisindeki metal braketlere sürtünmeye başlar. Her vites değiştirdiğinde gıcırtıyla karışık ince bir tel kopma sesi duyarsın, sanki bir şeyler orada bir yerlere takılıyor, bir şeyleri kazıyor gibi. Bu sesi duyduğun an o arabayı sağa çekip altını kontrol ettirmen şart, yoksa o tel pürüzlü yüzeye takılıp birden kilitlenir. Yolda giderken beşinci viteste kilitlenen bir vites koluyla kalakaldığında ne yapacağını şaşırırsın...
O vites kolundaki anlamsız boşluk var ya, hani vites neredeyse yerindeyken bile kol sağa sola gamsızca sallanır, işte o boşluk senin en büyük uyarıcındır. Normalde sımsıkı durması gereken mekanizma, halatın bağlantı noktalarındaki sabitleme klipsleri yerinden kaydığı zaman bir salıncak gibi sallanmaya başlar. Sürücüler genellikle bunu şanzıman yağı azaldı sanır veya senkromeç arızasıyla karıştırır ama sorun çok daha basittir, tamamen mekanik bir tel esnemesidir. Direksiyona geçtiğinde arabanın senin komutlarına anında yanıt vermesini istersin değil mi, işte o pamuk gibi his kaybolduysa halat ömrünü tamamlamıştır.
Debriyaja sonuna kadar basmana rağmen geri vitese takarken o can sıkıcı "cırt" sesini duyuyorsan suçlama hemen debriyaj baskı balatasını. Halat yeterince çekmediği için şanzımandaki ayırıcı çatal tam strok yapamaz, yani dişlilerin dönüşü tam olarak durmaz. Sen kolu ittiğinde dönen dişliyle duran dişli birbirine çarpar, o içini sızlatan gıcırtı ortaya çıkar. Ayarsız veya ömrünü tamamlamış bir vites halatı sana pahalıya patlayacak bir şanzıman revizyonu gibi görünebilir ama aslında topu topu bir çelik tel değişimiyle çözülecek basit bir meseledir. Sanayiye gitmeyi ertelediğin her gün, o telin biraz daha liflenmesine ve seni en olmadık yerde, belki de gecenin bir yarısı dağ başında yolda bırakmasına davetiye çıkarırsın.
