Sami Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sabah araca bindiğinizde, motorun o ilk çalışma sesinden hemen sonra eliniz vites topuzuna gider ve o an anlarsınız ki bir şeyler ters gidiyor. Birinci vitese geçmek istemeyen, adeta size direnen o mekanik inatlaşma aslında şanzımanın derinliklerindeki hidrolik basınç kayıplarının ya da viskozitesini yitirmiş dişli yağının ilk çığlığıdır. Debriyaj pedalına sonuna kadar bassanız bile o klik sesini duyamaz, dişlilerin birbirine sürtünürken çıkardığı o iç gıcıklayıcı metalik feryatla baş başa kalırsınız. Çoğu sürücü bu durumu geçici bir soğuk hava azizliği sansa da işin aslı tamamen senkromeç bileziklerinin pirinç koniklerindeki aşınmayla doğrudan ilgilidir. Mekanik toleranslar sınır değerlerin dışına çıktığında, devir eşitlemesi yapamayan şanzıman sistemi sizi yolda bırakmanın ilk sinyallerini bu sertlikle verir... Ama kimse ilk etapta şanzımanı indirmeyi kendine yediremez işte.
Debriyaj üst merkezindeki o ufacık sızdırma, pedal hissiyatını tamamen baltalayıp ayırma noktasını tabana kadar düşürdüğünde insan ister istemez hayıflanıyor. Pedala uyguladığınız o kuvvetin, hidrolik hatlar boyunca kayıpsız iletilmesi gerekirken sisteme sızan havanın esnekliği yüzünden boşa gitmesi ne büyük talihsizlik. Baskı balatanın diyafram yayları yorulduğunda, motorun volan üzerindeki o muazzam torkunu şanzıman milinden tam anlamıyla ayıramaz hale gelirsiniz. Şanzıman giriş mili dönmeye devam ettikçe de siz vites kolunu ne kadar zorlarsanız zorlayın, dişliler birbirini yakalayamaz. Acaba diyorum, en son ne zaman o şanzıman yağının seviyesini ve termal kararlılığını kontrol ettirdiniz? Isıl yük altında özelliğini kaybeden EP katkılı yağlar, dişlilerin üzerinde tutunacak o incecik koruyucu filmi oluşturamadığında vites geçişleri tam bir eziyete, mekanik bir savaşa dönüşüveriyor.
Senkromeç dediğimiz o dahi işi mekanizma, farklı hızlarda dönen iki devasa metal kütleyi milisaniyeler içinde aynı hıza getirip pürüzsüzce kilitlenmesini sağlayan gizli bir kahramandır. Fakat siz devir eşitlemeden, yani motor devri ile tekerlek hızının senkronunu tutturmadan paldır küldür vites küçültmeye kalktığınızda o pirinç bileziklerin canına okuyorsunuz. Zamanla o narin dişler köreliyor, aşınıyor ve en sonunda vitesi yuvasına sokabilmek için bilek gücüne ihtiyaç duymaya başlıyorsunuz. Bazen de sorun tamamen vites mekanizmasının dışındaki o basit çelik halatların veya aktarma mafsallarının gevşemesinden, zamanla ayarının kaçmasından ibaret çıkıyor ki böylesi bir durumda şanslısınız demektir. Halat burçlarındaki o mikronluk boşluklar, vites kolunun hareketini şanzıman üzerindeki seçici kollara tam olarak iletemez ve siz vitesi üçe taktığınızı sanırken dişliler boşlukta kalır... Mekanik netliği kaybolan bir vites kolu, sürüş zevkinin altına dinamit koymaktan farksızdır.
Şanzıman yağının viskozite indeksinin doğruluğu, soğuk motorla yola çıkılan ilk beş dakikada o kadar net anlaşılır ki. Doğru akışkanlıkta olmayan, kalınlaşmış bir yağ, senkromeç koniklerinin birbirine sürtünerek ihtiyaç duyduğu o kontrollü sürtünmeyi engeller ve hidrolik filmin fazla kalın kalmasına yol açar. Dişliler adeta bir çamurun içinde hareket etmeye çalışır gibi ağırlaşır, kolu itmek için harcadığınız enerji iki katına çıkar. Kulaktan dolma bilgilerle şanzımana konulan yanlış numara bir yağ, senkromeçlerin pirinç alaşımını korozyona uğratıp o canım mekanizmayı içeriden yavaş yavaş kemirebilir. Dur kalk trafikte ısınan şanzımanın vitesleri daha rahat bıraktığını, ancak sabahları tam tersi bir direnç gösterdiğini fark ettiyseniz, o akışkanın ömrünü tamamladığına kalıbımı basarım. Değişim periyotlarını aksatmamak, o milyarlık dişli kutusunu hurdaya dönmekten kurtaran en ucuz, en zahmetsiz reçetedir aslında.
Debriyaj üst merkezindeki o ufacık sızdırma, pedal hissiyatını tamamen baltalayıp ayırma noktasını tabana kadar düşürdüğünde insan ister istemez hayıflanıyor. Pedala uyguladığınız o kuvvetin, hidrolik hatlar boyunca kayıpsız iletilmesi gerekirken sisteme sızan havanın esnekliği yüzünden boşa gitmesi ne büyük talihsizlik. Baskı balatanın diyafram yayları yorulduğunda, motorun volan üzerindeki o muazzam torkunu şanzıman milinden tam anlamıyla ayıramaz hale gelirsiniz. Şanzıman giriş mili dönmeye devam ettikçe de siz vites kolunu ne kadar zorlarsanız zorlayın, dişliler birbirini yakalayamaz. Acaba diyorum, en son ne zaman o şanzıman yağının seviyesini ve termal kararlılığını kontrol ettirdiniz? Isıl yük altında özelliğini kaybeden EP katkılı yağlar, dişlilerin üzerinde tutunacak o incecik koruyucu filmi oluşturamadığında vites geçişleri tam bir eziyete, mekanik bir savaşa dönüşüveriyor.
Senkromeç dediğimiz o dahi işi mekanizma, farklı hızlarda dönen iki devasa metal kütleyi milisaniyeler içinde aynı hıza getirip pürüzsüzce kilitlenmesini sağlayan gizli bir kahramandır. Fakat siz devir eşitlemeden, yani motor devri ile tekerlek hızının senkronunu tutturmadan paldır küldür vites küçültmeye kalktığınızda o pirinç bileziklerin canına okuyorsunuz. Zamanla o narin dişler köreliyor, aşınıyor ve en sonunda vitesi yuvasına sokabilmek için bilek gücüne ihtiyaç duymaya başlıyorsunuz. Bazen de sorun tamamen vites mekanizmasının dışındaki o basit çelik halatların veya aktarma mafsallarının gevşemesinden, zamanla ayarının kaçmasından ibaret çıkıyor ki böylesi bir durumda şanslısınız demektir. Halat burçlarındaki o mikronluk boşluklar, vites kolunun hareketini şanzıman üzerindeki seçici kollara tam olarak iletemez ve siz vitesi üçe taktığınızı sanırken dişliler boşlukta kalır... Mekanik netliği kaybolan bir vites kolu, sürüş zevkinin altına dinamit koymaktan farksızdır.
Şanzıman yağının viskozite indeksinin doğruluğu, soğuk motorla yola çıkılan ilk beş dakikada o kadar net anlaşılır ki. Doğru akışkanlıkta olmayan, kalınlaşmış bir yağ, senkromeç koniklerinin birbirine sürtünerek ihtiyaç duyduğu o kontrollü sürtünmeyi engeller ve hidrolik filmin fazla kalın kalmasına yol açar. Dişliler adeta bir çamurun içinde hareket etmeye çalışır gibi ağırlaşır, kolu itmek için harcadığınız enerji iki katına çıkar. Kulaktan dolma bilgilerle şanzımana konulan yanlış numara bir yağ, senkromeçlerin pirinç alaşımını korozyona uğratıp o canım mekanizmayı içeriden yavaş yavaş kemirebilir. Dur kalk trafikte ısınan şanzımanın vitesleri daha rahat bıraktığını, ancak sabahları tam tersi bir direnç gösterdiğini fark ettiyseniz, o akışkanın ömrünü tamamladığına kalıbımı basarım. Değişim periyotlarını aksatmamak, o milyarlık dişli kutusunu hurdaya dönmekten kurtaran en ucuz, en zahmetsiz reçetedir aslında.
