Olgun Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Gaza basıyorsun ama o beklediğin şahlanma bir türlü gelmiyor, değil mi? Aracın sanki arkasından biri asılıyormuş gibi hantal kalması, motor kaputunun altında bir şeylerin ters gittiğinin en açık kanıtıdır. Turboşarj dediğimiz mekanizma, aslında egzozdan çıkan atık gazların kinetik enerjisini emme manifolduna taze hava basıncı olarak geri kazandıran mühendislik harikası bir termodinamik sistemdir. Tabii bu karmaşık çarklar silsilesi içinde tek bir kurum birikintisi ya da minik bir vakum kaçağı bile tüm o fiziksel dengeyi altüst etmeye yeter... Sürücü koltuğunda otururken o gücün aniden kesilmesini hissetmek gerçekten sinir bozucu.
Sistemdeki aşırı basınç valfi (westgate) sıkışmış olabilir mi acaba? Turbo manifoltundaki gaz akışı belirli bir devir aralığına ulaştığında, elektronik kontrol ünitesi (ECU) manifold mutlak basınç sensöründen gelen verileri okur ve motorun hava-yakıt oranını anlık olarak optimize eder. Eğer bu sensörlerden biri yanlış bir sinyal gönderirse, araç kendini korumaya alıp turboyu devreden çıkarabilir. Bazen sadece küçük bir sensör hatası yüzünden o koskoca güçten mahrum kalırsın, bazen de... Sanayi yolunu tutmadan önce en azından neyle karşı karşıya olduğunu bilmek seni büyük masraflardan kurtarabilir.
Motor yağı sadece parçaları yağlamakla kalmaz, turbonun dakikada yüz elli bin devir dönen milini de tam anlamıyla soğutur. Kalitesiz ya da zamanı geçmiş yağ kullandığında, o yüksek sıcaklık altında yağ bir süre sonra katılaşır ve turbo milinin yataklarında kurum oluşturur. Yağlama aksadığı an metal metale sürter; bu da hem o bildiğin ıslık sesine yol açar hem de turbonun kilitlenip basınç üretmesini tamamen engeller. Motoruna iyi bakmazsan, o da sana ihtiyacın olan gücü vermekten anında vazgeçer.
Hortumlardaki gözle görülmeyen minik bir çatık bile bütün o yüksek basıncı havaya uçurabilir. Emme tarafındaki basınçlı havanın Intercooler üzerinden geçip silindirlere ulaşması gerekirken dışarı kaçması, motorun zengin karışımda kalmasına ve sistemin feryat etmesine sebep olur. Gaza yüklendiğinde arkadan siyah duman atıyorsan veya kaputun altından fırtına kopuyormuş gibi bir fısıltı geliyorsa, şüphen doğrudan intercooler hortumlarına yönelmeli. Kaçak varsa güç de yoktur, bu kadar basit.
Değişken geometrili turbo (VGT) kullanan bir dizel araç sürüyorsan, o küçük kanatçıkların kurum yüzünden kilitlenme ihtimali oldukça yüksektir. Şehir içindeki düşük devirli kullanımlar, egzoz gazındaki Kurumun egzoz salyangozunun içindeki hareketli mekanizmalara yapışmasına neden olur. Kanatçıklar açısını değiştiremeyince, turbo düşük devirde dolmaz ya da yüksek devirde aşırı basınç yapıp aracı arıza moduna sokar. Bazen arabayı biraz yüksek devirde otobanda bağırtmak, o birikmiş kurumları yakıp temizlemek için en pratik çözümdür aslında.
Götürdüğün ustanın hemen "bu turbo bitmiş, yenisini takacağız" demesine sakın hemen kanma! Elektronik selenoid valfinin fişi çıkmış olabilir, vakum hortumu aşınmış olabilir ya da sadece bir sigorta atmıştır. Büyük parçaları değiştirmeden önce her zaman en küçük ve ucuz ihtimallerden başlamak mantıklı olandır. Arızayı doğru teşhis etmek, doğrudan parçayı değiştirmekten çok daha kritik bir iş... Zaten uzman bir göz, o mekanik sesi duyduğu an sorunun türbin tarafında mı yoksa kompresör tarafında mı olduğunu anında şak diye anlar.
Sistemdeki aşırı basınç valfi (westgate) sıkışmış olabilir mi acaba? Turbo manifoltundaki gaz akışı belirli bir devir aralığına ulaştığında, elektronik kontrol ünitesi (ECU) manifold mutlak basınç sensöründen gelen verileri okur ve motorun hava-yakıt oranını anlık olarak optimize eder. Eğer bu sensörlerden biri yanlış bir sinyal gönderirse, araç kendini korumaya alıp turboyu devreden çıkarabilir. Bazen sadece küçük bir sensör hatası yüzünden o koskoca güçten mahrum kalırsın, bazen de... Sanayi yolunu tutmadan önce en azından neyle karşı karşıya olduğunu bilmek seni büyük masraflardan kurtarabilir.
Motor yağı sadece parçaları yağlamakla kalmaz, turbonun dakikada yüz elli bin devir dönen milini de tam anlamıyla soğutur. Kalitesiz ya da zamanı geçmiş yağ kullandığında, o yüksek sıcaklık altında yağ bir süre sonra katılaşır ve turbo milinin yataklarında kurum oluşturur. Yağlama aksadığı an metal metale sürter; bu da hem o bildiğin ıslık sesine yol açar hem de turbonun kilitlenip basınç üretmesini tamamen engeller. Motoruna iyi bakmazsan, o da sana ihtiyacın olan gücü vermekten anında vazgeçer.
Hortumlardaki gözle görülmeyen minik bir çatık bile bütün o yüksek basıncı havaya uçurabilir. Emme tarafındaki basınçlı havanın Intercooler üzerinden geçip silindirlere ulaşması gerekirken dışarı kaçması, motorun zengin karışımda kalmasına ve sistemin feryat etmesine sebep olur. Gaza yüklendiğinde arkadan siyah duman atıyorsan veya kaputun altından fırtına kopuyormuş gibi bir fısıltı geliyorsa, şüphen doğrudan intercooler hortumlarına yönelmeli. Kaçak varsa güç de yoktur, bu kadar basit.
Değişken geometrili turbo (VGT) kullanan bir dizel araç sürüyorsan, o küçük kanatçıkların kurum yüzünden kilitlenme ihtimali oldukça yüksektir. Şehir içindeki düşük devirli kullanımlar, egzoz gazındaki Kurumun egzoz salyangozunun içindeki hareketli mekanizmalara yapışmasına neden olur. Kanatçıklar açısını değiştiremeyince, turbo düşük devirde dolmaz ya da yüksek devirde aşırı basınç yapıp aracı arıza moduna sokar. Bazen arabayı biraz yüksek devirde otobanda bağırtmak, o birikmiş kurumları yakıp temizlemek için en pratik çözümdür aslında.
Götürdüğün ustanın hemen "bu turbo bitmiş, yenisini takacağız" demesine sakın hemen kanma! Elektronik selenoid valfinin fişi çıkmış olabilir, vakum hortumu aşınmış olabilir ya da sadece bir sigorta atmıştır. Büyük parçaları değiştirmeden önce her zaman en küçük ve ucuz ihtimallerden başlamak mantıklı olandır. Arızayı doğru teşhis etmek, doğrudan parçayı değiştirmekten çok daha kritik bir iş... Zaten uzman bir göz, o mekanik sesi duyduğu an sorunun türbin tarafında mı yoksa kompresör tarafında mı olduğunu anında şak diye anlar.
