Yusuf Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Motor kapağını kaldırdığınızda genleşme kabındaki pembe ya da yeşil sıvının tam da olması gereken seviyede durduğunu görmek, o an için yüreğinize su serpebilir fakat göstergedeki ibrenin tehlikeli bölgeye tırmanışını durdurmaya yetmez. Genellikle sürücülerin düştüğü en büyük tuzak, sistemdeki sıvı miktarını mekanik bir kusursuzluk göstergesi sanmalarıdır; oysa içten yanmalı bir motorun ısı dengesi, sadece hazneye doldurulan bir miktar sudan ibaret değildir. Radyatörün petekleri zamanla dış etkenlerle, çamurla, yaprakla ve yolların tozuyla tıkandığında, hava akışı tamamen kesilir ve sıvı miktarınız tam olsa bile o ısıyı dışarıya atacak alan bulamazsınız. Tam da bu yüzden, sıvı seviyesine bakıp yetinmek yerine sistemin ısıyı tahliye yeteneğini sorgulamamız gerekir... Termostatın minik bir valf hatası yüzünden kapalı kalması, sıvının blok içinde hapsolup sürekli kavrulmasına, radyatöre hiç ulaşamamasına sebep olur; yani hazne doludur ama motor içten içe kendi sıcaklığında boğuluyordur.
Devirdaim pompasının kanatçıkları zamanın yorgunluğuna yenik düşüp aşındığında ya da kavitasyon nedeniyle eridiğinde, içerideki sıvıyı çevirecek güç kalmaz ve durğanlaşan su ısıyı taşıma yeteneğini tamamen yitirir. Pompa dönüyor gibi görünebilir, kayış da gergindir belki fakat o plastik veya metal kanatlar eksilmişse içerideki su öylece bekler... İşte bu tür gizli mekanik yıpranmalar, kaputu açtığınızda gözle tespit edilemeyen ama motorun kaderini belirleyen detaylardır. Sıvı eksilmiyordur ancak basınç altında doğru sirkülasyon sağlanamadığı için hararet kaçınılmaz bir son olarak karşımıza çıkar. Sistemdeki devirdaim gücünün periyodik olarak kontrol edilmesi, devir arttıkça hortumlardaki sertleşmenin gözlemlenmesi, sorunun henüz yoldayken sizi çaresiz bırakmasını engeller. Hortumların hissettirdiği o yapay sertlik, aslında içeride biriken ve dışarıya atılamayan yüksek basınçlı sıcaklığın sessiz bir çığlığıdır.
Soğutma sisteminde kullanılan suyun kalitesi, sistemin görünmeyen kahramanı ya da en büyük düşmanıdır; musluk suyu kullanımı zamanla kireçlenmeye ve o dar su kanallarının tamamen tıkanmasına yol açar. "Yıllardır musluk suyu koyuyorum, bir şey olmadı" diyenlerin aslında motor bloğunun içinde nasıl bir kireç tabakası biriktirdiğini bilseniz, o suya bir daha asla dokunmazdınız. Kireç, ısının iletimini engelleyen harika bir yalıtkandır; su oradadır, akıyordur ama bloğun metalindeki yüksek ısıyı bünyesine alamıyordur. Antifriz kullanımı sadece donmayı engellemek için değil, tam da bu kireçlenmeyi ve korozyonu önlemek, sıvının kaynama noktasını yukarı çekmek içindir. Doğru oranda karıştırılmamış veya tamamen ihmal edilmiş bir soğutma sıvısı, ideal çalışma sıcaklığının çok altında bile baloncuklar oluşturarak hava cepleri yaratır. O küçük hava cepleri ise sensörlerin yanlış okuma yapmasına ve motorun bölgesel olarak aşırı ısınarak eğrilmesine sebebiyet verir.
Radyatör kapağını basit bir plastik ya da metal parçası olarak görüp geçmek, yapılacak en büyük teşhis hatalarından biridir; zira o kapak, sistemin basıncını dengede tutan hassas bir yaylı valf mekanizması taşır. Belirli bir basınç değerine ulaşıldığında kapağın içindeki conta esnemezse veya zamanla deforme olup basıncı erken koyuverirse, sıvının kaynama noktası aniden düşer. Basınç düştüğü an, 100 derecede kaynamayan özel sıvı karışımınız 90 derecede fokurdamaya ve buharlaşarak işlevsizleşmeye başlar. Haznede su vardır, eksilmemiştir fakat sıvı formunu koruyamadığı için ısıyı transfer etme kabiliyetini yitirmiştir... Dolayısıyla, nedeni bulunamayan gizemli hararet yükselmelerinde ilk bakılması gereken yerlerden biri, o göz ardı edilen ucuz kapaktır. Kapağın contasındaki gözle görülmeyen minik bir çatlak, bütün bir motor blok revizyonunun faturası olarak önünüze gelebilir.
Silindir kapak contasının hafifçe yanması veya deforme olması, doğrudan su eksiltmeyle sonuçlanmak zorunda değildir; bazen yanma odasındaki yüksek basınçlı gazlar su kanallarına sızar. Yanma gazları soğutma sıvısının içerisine karıştığında, sıvının yoğunluğu değişir ve sistemde devasa bir hava kilitlenmesi meydana gelir. Pistonların ürettiği o devasa sıcaklık doğrudan su hattına basılır ve ibre bir anda kırmızı bölgeye fırlar, siz de dışarıya su sızıntısı arayıp durursunuz... Aslında sızıntı dışarıya değil, içeriye doğru gerçekleşiyordur ve bunu anlamanın yolu egzozdan çıkan beyaz dumandan ya da yağ çubuğundaki o sütlü kahve kıvamından geçer. Böyle bir durumda su eksilmesini beklemek, motoru tamamen çöpe atmakla eşdeğerdir. Gaz analiz kitiyle radyatör üstünden yapılan basit bir test, suyun içinde egzoz gazı olup olmadığını saniyeler içinde ortaya koyar ve sizi büyük masraflardan kurtarır.
Elektronik kontrol ünitesinin veya sıcaklık sensörünün hatalı sinyaller üretmesi, fanın zamanında devreye girmesini engelleyerek mükemmel işleyen bir mekaniği bile faka bastırabilir. Müşir arızalandığında veya fan rölesi oksitlendiğinde, motor trafikte sıkıştığı an ihtiyaç duyduğu o zorunlu hava akışından mahrum kalır. Araç seyir halindeyken önden gelen rüzgar motoru soğutmaya yeter ama dur-kalk trafiğe girdiğinizde fanın dönmemesi sıcaklığı saniyeler içinde tehlikeli seviyelere taşır. Gösterge panelindeki ibre yükselirken fandan hiçbir ses gelmiyorsa, mekanik aksamda kusur aramak yerine elektrik altyapısına odaklanmak gerekir... Fan kademelerinin doğru çalışıp çalışmadığını, klima açıldığında ikinci kademenin devreye girip girmediğini periyodik olarak test etmek hayati önem taşır. Bazen sadece beş liralık bir sigortanın atması, binlerce liralık bir motor hasarının yegane sebebi haline gelebilir.
Devirdaim pompasının kanatçıkları zamanın yorgunluğuna yenik düşüp aşındığında ya da kavitasyon nedeniyle eridiğinde, içerideki sıvıyı çevirecek güç kalmaz ve durğanlaşan su ısıyı taşıma yeteneğini tamamen yitirir. Pompa dönüyor gibi görünebilir, kayış da gergindir belki fakat o plastik veya metal kanatlar eksilmişse içerideki su öylece bekler... İşte bu tür gizli mekanik yıpranmalar, kaputu açtığınızda gözle tespit edilemeyen ama motorun kaderini belirleyen detaylardır. Sıvı eksilmiyordur ancak basınç altında doğru sirkülasyon sağlanamadığı için hararet kaçınılmaz bir son olarak karşımıza çıkar. Sistemdeki devirdaim gücünün periyodik olarak kontrol edilmesi, devir arttıkça hortumlardaki sertleşmenin gözlemlenmesi, sorunun henüz yoldayken sizi çaresiz bırakmasını engeller. Hortumların hissettirdiği o yapay sertlik, aslında içeride biriken ve dışarıya atılamayan yüksek basınçlı sıcaklığın sessiz bir çığlığıdır.
Soğutma sisteminde kullanılan suyun kalitesi, sistemin görünmeyen kahramanı ya da en büyük düşmanıdır; musluk suyu kullanımı zamanla kireçlenmeye ve o dar su kanallarının tamamen tıkanmasına yol açar. "Yıllardır musluk suyu koyuyorum, bir şey olmadı" diyenlerin aslında motor bloğunun içinde nasıl bir kireç tabakası biriktirdiğini bilseniz, o suya bir daha asla dokunmazdınız. Kireç, ısının iletimini engelleyen harika bir yalıtkandır; su oradadır, akıyordur ama bloğun metalindeki yüksek ısıyı bünyesine alamıyordur. Antifriz kullanımı sadece donmayı engellemek için değil, tam da bu kireçlenmeyi ve korozyonu önlemek, sıvının kaynama noktasını yukarı çekmek içindir. Doğru oranda karıştırılmamış veya tamamen ihmal edilmiş bir soğutma sıvısı, ideal çalışma sıcaklığının çok altında bile baloncuklar oluşturarak hava cepleri yaratır. O küçük hava cepleri ise sensörlerin yanlış okuma yapmasına ve motorun bölgesel olarak aşırı ısınarak eğrilmesine sebebiyet verir.
Radyatör kapağını basit bir plastik ya da metal parçası olarak görüp geçmek, yapılacak en büyük teşhis hatalarından biridir; zira o kapak, sistemin basıncını dengede tutan hassas bir yaylı valf mekanizması taşır. Belirli bir basınç değerine ulaşıldığında kapağın içindeki conta esnemezse veya zamanla deforme olup basıncı erken koyuverirse, sıvının kaynama noktası aniden düşer. Basınç düştüğü an, 100 derecede kaynamayan özel sıvı karışımınız 90 derecede fokurdamaya ve buharlaşarak işlevsizleşmeye başlar. Haznede su vardır, eksilmemiştir fakat sıvı formunu koruyamadığı için ısıyı transfer etme kabiliyetini yitirmiştir... Dolayısıyla, nedeni bulunamayan gizemli hararet yükselmelerinde ilk bakılması gereken yerlerden biri, o göz ardı edilen ucuz kapaktır. Kapağın contasındaki gözle görülmeyen minik bir çatlak, bütün bir motor blok revizyonunun faturası olarak önünüze gelebilir.
Silindir kapak contasının hafifçe yanması veya deforme olması, doğrudan su eksiltmeyle sonuçlanmak zorunda değildir; bazen yanma odasındaki yüksek basınçlı gazlar su kanallarına sızar. Yanma gazları soğutma sıvısının içerisine karıştığında, sıvının yoğunluğu değişir ve sistemde devasa bir hava kilitlenmesi meydana gelir. Pistonların ürettiği o devasa sıcaklık doğrudan su hattına basılır ve ibre bir anda kırmızı bölgeye fırlar, siz de dışarıya su sızıntısı arayıp durursunuz... Aslında sızıntı dışarıya değil, içeriye doğru gerçekleşiyordur ve bunu anlamanın yolu egzozdan çıkan beyaz dumandan ya da yağ çubuğundaki o sütlü kahve kıvamından geçer. Böyle bir durumda su eksilmesini beklemek, motoru tamamen çöpe atmakla eşdeğerdir. Gaz analiz kitiyle radyatör üstünden yapılan basit bir test, suyun içinde egzoz gazı olup olmadığını saniyeler içinde ortaya koyar ve sizi büyük masraflardan kurtarır.
Elektronik kontrol ünitesinin veya sıcaklık sensörünün hatalı sinyaller üretmesi, fanın zamanında devreye girmesini engelleyerek mükemmel işleyen bir mekaniği bile faka bastırabilir. Müşir arızalandığında veya fan rölesi oksitlendiğinde, motor trafikte sıkıştığı an ihtiyaç duyduğu o zorunlu hava akışından mahrum kalır. Araç seyir halindeyken önden gelen rüzgar motoru soğutmaya yeter ama dur-kalk trafiğe girdiğinizde fanın dönmemesi sıcaklığı saniyeler içinde tehlikeli seviyelere taşır. Gösterge panelindeki ibre yükselirken fandan hiçbir ses gelmiyorsa, mekanik aksamda kusur aramak yerine elektrik altyapısına odaklanmak gerekir... Fan kademelerinin doğru çalışıp çalışmadığını, klima açıldığında ikinci kademenin devreye girip girmediğini periyodik olarak test etmek hayati önem taşır. Bazen sadece beş liralık bir sigortanın atması, binlerce liralık bir motor hasarının yegane sebebi haline gelebilir.
