Emre Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Donun sokağın taşını erittiği, sabahın kör karanlığında kontağı çevirdiğimiz o anlar hepimiz için küçük birer imtihandır; marş motoru döner de döner, o ilk ateş bir türlü gerçekleşmez ve biz direksiyonda iç çekerek akünün son nefesini vermesini bekleriz. Kış kapıya dayandığında otomobillerimizin bizi yolda bırakmaması için aldığımız önlemler genellikle lastik havası veya antifrizden ibaret sanılır, oysa ki asıl mesele motorun kalbinde, o minicik kıvılcımda saklıdır. Islak bujiler, yorgun bobinler ve kalınlaşan motor yağı tam o buz gibi sabahlarda ittifak kurup bizi yaya bırakmak için elinden geleni yapar, bunu önlemek ise tamamen bizim erken uyarı sistemimiz olan rutin bakımlara ne kadar sadık kaldığımızla ilgilidir. Eskiden garaj kapılarının altından sızan o mazot kokulu sabah sohbetlerinde ustalar hep aynı şeyi söylerdi: Motor dediğin ruh gibidir, soğukta daralır, sen ona sıcacık bir dokunuş yapmazsan o da sana inat eder çalışmaz...
Buji dediğimiz parça aslında kabarık tırnaklarıyla odanın ortasındaki o ilk kıvılcımı çakan kibrit çöpü gibidir, tırnak aralıkları zamanla açılır, uçları kurum bağlar ve en çok da o buz kesen havalarda pes eder. Kilometresi dolmuş bir bujiyi değiştirmekten kaçınmak, aslında bile bile lades demektir; çünkü o minicik elektrik atlaması gerçekleşmediğinde silindire dolan yakıt buharı sadece ıslak birer leke olarak kalır. Acaba geçen kış da aynı yerde yolda kalmış mıydık, yoksa bu hafıza bizi yine yanıltıyor mu? Doğru akım, sağlam kablolar ve temiz uçlar olmadan o demir yığını sadece soğuk bir metalden ibarettir, bunu unutmamak gerek.
Marş motorunun o cılız sesi binlerce kez kulaklarımızda çınlamıştır; akü zayıfladığında ateşleme sistemi ne kadar kusursuz olursa olsun o ilk komutu yerine getirecek gücü bulamaz, çünkü elektrik akımı dirençle karşılaşır. Gece boyunca sıfırın altına düşen dereceler akünün içindeki kimyasal reaksiyonları yavaşlatır, depolanan o can damarı enerji aniden buharlaşıverir sanki. Belki de akşamdan aracı park ederken lastikleri düz bırakmak yetmez, akü kutup başlarını da bir kontrol etmek lazım... Aslında her şey o dönen anahtarla başlar, marş basarken farların titremesi bize içeriden verilen en net iflas mektubudur.
Ateşleme bobinlerinin zamanla çatlaması, içeriye sızan nemin o yüksek voltajı anında sıfırlamasına yol açar ki bu da motorun tek tek öksürmesine sebep olur; trafikte ışıklarda dururken arabanın altınızda titremesi hep o nemli bobinlerin eseridir. Bir de tabii distribütör kapakları var, içi küf tutmuş, nemden paslanmış bir kapakla kışa girmek, taarruza mızraksız çıkmaktan farksızdır. Değiştirmek zor mu, hayır, sadece biraz niyet ve birkaç anahtar boyu mesafe... Ruhumuz daralıyor bazen bu bakımsızlık hikayelerini dinlerken, insan kendi aracına ihanet ediyormuş gibi hissediyor.
Isıtma bujileri dizel araç sahiplerinin en sadık yoldaşıdır, o turuncu lamba sönmeden marşa basmak adeta motorla inatlaşmaktır; o bujiler yanma odasını önceden ısıtmazsa mazot püskürdüğü gibi donar kalır. Sabahın o ayazında kontağı yarıda tutup lambanın sönmesini beklemek, aceleci şehrin temposunda bize bir lüks gibi gelse de aslında motorun hayatta kalma sigortasıdır. Bekle ki lambalar sönsün, bekle ki demirler ısınsın... Acele işe şeytan karıştığı gibi, soğuk motora da arıza kesin karışır.
Bütün bu mekanik detayların ötesinde, aslında mesele bizim makinelerimizle kurduğumuz o sessiz ortaklıkta bitiyor; biz ona iyi bakarsak o da bizi buzlu yollarda yarı yolda bırakmaz. Ateşleme sistemi dediğimiz şey sadece kablo ve bujiden ibaret değil, bizim o kış günlerinde koşturmacamızı sağlayan görünmez bir can damarıdır. Belki de bu akşam eve giderken kaputu açıp bir kez olsun o kablolara el sürmeli, tozunu almalı, fısıldadığı o gizli mesajları duymalıyız...
Buji dediğimiz parça aslında kabarık tırnaklarıyla odanın ortasındaki o ilk kıvılcımı çakan kibrit çöpü gibidir, tırnak aralıkları zamanla açılır, uçları kurum bağlar ve en çok da o buz kesen havalarda pes eder. Kilometresi dolmuş bir bujiyi değiştirmekten kaçınmak, aslında bile bile lades demektir; çünkü o minicik elektrik atlaması gerçekleşmediğinde silindire dolan yakıt buharı sadece ıslak birer leke olarak kalır. Acaba geçen kış da aynı yerde yolda kalmış mıydık, yoksa bu hafıza bizi yine yanıltıyor mu? Doğru akım, sağlam kablolar ve temiz uçlar olmadan o demir yığını sadece soğuk bir metalden ibarettir, bunu unutmamak gerek.
Marş motorunun o cılız sesi binlerce kez kulaklarımızda çınlamıştır; akü zayıfladığında ateşleme sistemi ne kadar kusursuz olursa olsun o ilk komutu yerine getirecek gücü bulamaz, çünkü elektrik akımı dirençle karşılaşır. Gece boyunca sıfırın altına düşen dereceler akünün içindeki kimyasal reaksiyonları yavaşlatır, depolanan o can damarı enerji aniden buharlaşıverir sanki. Belki de akşamdan aracı park ederken lastikleri düz bırakmak yetmez, akü kutup başlarını da bir kontrol etmek lazım... Aslında her şey o dönen anahtarla başlar, marş basarken farların titremesi bize içeriden verilen en net iflas mektubudur.
Ateşleme bobinlerinin zamanla çatlaması, içeriye sızan nemin o yüksek voltajı anında sıfırlamasına yol açar ki bu da motorun tek tek öksürmesine sebep olur; trafikte ışıklarda dururken arabanın altınızda titremesi hep o nemli bobinlerin eseridir. Bir de tabii distribütör kapakları var, içi küf tutmuş, nemden paslanmış bir kapakla kışa girmek, taarruza mızraksız çıkmaktan farksızdır. Değiştirmek zor mu, hayır, sadece biraz niyet ve birkaç anahtar boyu mesafe... Ruhumuz daralıyor bazen bu bakımsızlık hikayelerini dinlerken, insan kendi aracına ihanet ediyormuş gibi hissediyor.
Isıtma bujileri dizel araç sahiplerinin en sadık yoldaşıdır, o turuncu lamba sönmeden marşa basmak adeta motorla inatlaşmaktır; o bujiler yanma odasını önceden ısıtmazsa mazot püskürdüğü gibi donar kalır. Sabahın o ayazında kontağı yarıda tutup lambanın sönmesini beklemek, aceleci şehrin temposunda bize bir lüks gibi gelse de aslında motorun hayatta kalma sigortasıdır. Bekle ki lambalar sönsün, bekle ki demirler ısınsın... Acele işe şeytan karıştığı gibi, soğuk motora da arıza kesin karışır.
Bütün bu mekanik detayların ötesinde, aslında mesele bizim makinelerimizle kurduğumuz o sessiz ortaklıkta bitiyor; biz ona iyi bakarsak o da bizi buzlu yollarda yarı yolda bırakmaz. Ateşleme sistemi dediğimiz şey sadece kablo ve bujiden ibaret değil, bizim o kış günlerinde koşturmacamızı sağlayan görünmez bir can damarıdır. Belki de bu akşam eve giderken kaputu açıp bir kez olsun o kablolara el sürmeli, tozunu almalı, fısıldadığı o gizli mesajları duymalıyız...
