Hamza Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Skoda grubunun yıllardır kullandığı Elektro-Mekanik Direksiyon Sistemi, yani sanayideki adıyla EPS, aslında sürüş konforunu zirveye taşımak için tasarlanmış harika bir mühendislik harikasıdır. Fakat gel gör ki, gösterge panelinde o sarı veya kırmızı direksiyon simgesi bir defa yandı mı, otomobille arandaki o tüm güven bağı bir anda pamuk ipliğine bağlanıverir. Yıllarca gazete köşelerinde, sanayi dükkanlarında sürücülerin dertlerini dinlemiş biri olarak rahatlıkla söyleyebilirim ki; bu arıza öyle pat diye birdenbire ortaya çıkmaz, aslında araç size günlerce irili ufaklı sinyaller verir. Direksiyonun durduk yere kilitlenircesine ağırlaşması, özellikle düşük hızlarda park manevrası yaparken direksiyondan gelen hafif tıkırtılar ya da sabahları ilk çalıştırmada direksiyonun birkaç saniye sert kalıp sonradan kendine gelmesi... İşte tüm bunlar, elektrikli direksiyon kutusunun veya onun beyninin "ben gidiyorum" deme şeklidir.
Elektrikli direksiyon sistemlerinde en sık karşılaştığımız problemlerin başında, tork sensörü hataları ve düşük voltaj beslemesi gelir. Siz direksiyonu herhangi bir tarafa çevirdiğinizde, kutunun üzerindeki o hassas sensörler uyguladığınız kuvveti ölçer ve elektrik motoruna "şu kadar destek ver" emri gönderir. Akünüz zayıfladığında veya şarj dinamosu düzensiz akım beslemesi yaptığında, kontrol ünitesi kendini korumaya almak için EPS sistemini devre dışı bırakır. Sürücüler genellikle hemen direksiyon kutusunun bozulduğunu sanıp büyük paralara katlanırlar ama işin aslı bazen sadece zayıflamış bir aküden veya oksitlenmiş bir şasi kablosundan ibarettir. Hatta bazen alternatörün ürettiği voltajdaki anlık dalgalanmalar bile o nefret ettiğimiz kırmızı uyarı ışığını yakmaya yeter de artar bile...
Otomobilin yürüyen aksamındaki mekanik aşınmaların elektronik sistemleri nasıl etkilediğini hiç düşündünüz mü? Skoda'ların ön takımında zamanla meydana gelen rot kolu, rot başı veya amortisör kule bilyası boşlukları, elektrikli direksiyon motoruna aşırı yük binmesine sebebiyet verir. Motor, mekanik direnci kırabilmek adına sürekli daha fazla akım çekmeye başlar ve bu durum zamanla EPS kontrol kartının aşırı ısınarak yanmasına ya da yazılımsal hata kodları üretmesine yol açar. Mekanik taraftaki ufacık bir ihmal, dönüp dolaşır ve cebinizi yakacak devasa bir elektronik arıza olarak karşınıza dikilir. Yani ön takımdan gelen o önemsiz gördüğünüz gıcırtıları ertelemek, aslında doğrudan direksiyon beyninin ömründen çalmak demektir.
Peki bu durumla karşılaştığınızda tam olarak ne yapmalı, nasıl bir yol izlemelisiniz? Her şeyden önce, göstergenizde sarı renkli direksiyon ışığı yanıyorsa sistem sadece kısıtlı modda çalışıyordur ve servise kadar yavaşça gitmenizde büyük bir sakınca yoktur; ancak ışık kırmızıya döndüyse ve direksiyon tamamen sertleştiyse, arabayı zorlamak yapacağınız en büyük hata olur. Doğrudan işinin ehli bir diagnostik uzmanına gidip arıza kodlarını okutmanız şarttır. Hatta sadece kod okutmakla yetinmeyip, aracın canlı veri akışından direksiyon açı sensörü kalibrasyonunu ve çekilen anlık akım değerlerini kontrol ettirmelisiniz. Bazen tork sensörünü yeniden kalibre etmek veya yazılım güncellemesi yapmak, o pahalı direksiyon kutusu değişiminin önüne geçer ve sizi binlerce liradan kurtarır.
Direksiyon kutusu revizyonu yaptırırken veya çıkma parça arayışına girdiğinizde ekstra dikkatli olmanızda fayda var. Sanayide "bu kutu tamir oldu, sıfır gibi" denilerek takılan bilyaları değişmiş fakat sensörleri kalibre edilmemiş direksiyon kutuları, yüksek hızlarda aniden sertleşerek veya yoldaki iz takibini kaybederek hayatınızı tehlikeye atabilir. İşçilikten kaçmak adına merdiven altı yerlerde elektronik kart tamiri yaptırmak yerine, orijinal çıkma veya garantili revizyonlu parçalara yönelmek her zaman en mantıklı yatırımdır. Unutmayın ki, aracın yolla temasını sağlayan iki temel şeyden biri lastiklerse, diğeri doğrudan sizin komutlarınızı tekerleklere ileten o direksiyon sisteminin kendisidir...
Elektrikli direksiyon sistemlerinde en sık karşılaştığımız problemlerin başında, tork sensörü hataları ve düşük voltaj beslemesi gelir. Siz direksiyonu herhangi bir tarafa çevirdiğinizde, kutunun üzerindeki o hassas sensörler uyguladığınız kuvveti ölçer ve elektrik motoruna "şu kadar destek ver" emri gönderir. Akünüz zayıfladığında veya şarj dinamosu düzensiz akım beslemesi yaptığında, kontrol ünitesi kendini korumaya almak için EPS sistemini devre dışı bırakır. Sürücüler genellikle hemen direksiyon kutusunun bozulduğunu sanıp büyük paralara katlanırlar ama işin aslı bazen sadece zayıflamış bir aküden veya oksitlenmiş bir şasi kablosundan ibarettir. Hatta bazen alternatörün ürettiği voltajdaki anlık dalgalanmalar bile o nefret ettiğimiz kırmızı uyarı ışığını yakmaya yeter de artar bile...
Otomobilin yürüyen aksamındaki mekanik aşınmaların elektronik sistemleri nasıl etkilediğini hiç düşündünüz mü? Skoda'ların ön takımında zamanla meydana gelen rot kolu, rot başı veya amortisör kule bilyası boşlukları, elektrikli direksiyon motoruna aşırı yük binmesine sebebiyet verir. Motor, mekanik direnci kırabilmek adına sürekli daha fazla akım çekmeye başlar ve bu durum zamanla EPS kontrol kartının aşırı ısınarak yanmasına ya da yazılımsal hata kodları üretmesine yol açar. Mekanik taraftaki ufacık bir ihmal, dönüp dolaşır ve cebinizi yakacak devasa bir elektronik arıza olarak karşınıza dikilir. Yani ön takımdan gelen o önemsiz gördüğünüz gıcırtıları ertelemek, aslında doğrudan direksiyon beyninin ömründen çalmak demektir.
Peki bu durumla karşılaştığınızda tam olarak ne yapmalı, nasıl bir yol izlemelisiniz? Her şeyden önce, göstergenizde sarı renkli direksiyon ışığı yanıyorsa sistem sadece kısıtlı modda çalışıyordur ve servise kadar yavaşça gitmenizde büyük bir sakınca yoktur; ancak ışık kırmızıya döndüyse ve direksiyon tamamen sertleştiyse, arabayı zorlamak yapacağınız en büyük hata olur. Doğrudan işinin ehli bir diagnostik uzmanına gidip arıza kodlarını okutmanız şarttır. Hatta sadece kod okutmakla yetinmeyip, aracın canlı veri akışından direksiyon açı sensörü kalibrasyonunu ve çekilen anlık akım değerlerini kontrol ettirmelisiniz. Bazen tork sensörünü yeniden kalibre etmek veya yazılım güncellemesi yapmak, o pahalı direksiyon kutusu değişiminin önüne geçer ve sizi binlerce liradan kurtarır.
Direksiyon kutusu revizyonu yaptırırken veya çıkma parça arayışına girdiğinizde ekstra dikkatli olmanızda fayda var. Sanayide "bu kutu tamir oldu, sıfır gibi" denilerek takılan bilyaları değişmiş fakat sensörleri kalibre edilmemiş direksiyon kutuları, yüksek hızlarda aniden sertleşerek veya yoldaki iz takibini kaybederek hayatınızı tehlikeye atabilir. İşçilikten kaçmak adına merdiven altı yerlerde elektronik kart tamiri yaptırmak yerine, orijinal çıkma veya garantili revizyonlu parçalara yönelmek her zaman en mantıklı yatırımdır. Unutmayın ki, aracın yolla temasını sağlayan iki temel şeyden biri lastiklerse, diğeri doğrudan sizin komutlarınızı tekerleklere ileten o direksiyon sisteminin kendisidir...
