Burak Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Egzozdan aniden yükselen o keskin, göz yakan amonyak kokusu bir şeylerin ters gittiğinin ilk ve en net habercisidir aslında. SCR katalizörünün içindeki petek yapı –yani o seramik monolit– ideal çalışma sıcaklığı olan 300-400 derecelere ulaşamadığında ya da AdBlue enjektörü fazla pülverizasyon yaptığında egzoz gazı temizlenemez, kimyasal reaksiyon yarım kalır. Sistemdeki NOx sensörleri de bu ham gazı algıladığı an gösterge panelinde o meşum emisyon lambasını yakıverir... Sanayide "basit bir sensör hatasıdır" deyip geçiştiren ustalara pek kulak asmamak lazım, kokunun kaynağı doğrudan katalitik kristalleşme olabilir.
Gösterge paneline bir sabah ansızın düşen "1000 km sonra motor çalıştırılamayacak" uyarısı insanı tatil yolunda nasıl strese sokar, iyi bilirim. Aracın beyni (ECU), SCR sistemindeki indirgen madde akışında bir aksama tespiti yaptığı an motoru koruma moduna alır, torku sınırlandırır. Katalizör peteklerinin AdBlue kalıntılarıyla tıkanması egzoz geri basıncını (backpressure) artırdığı için motor nefes alamaz, özellikle yokuş tırmanırken araç gaz yemez hale gelir. Güç düşer, tork eğrisi çakılır... Püskürtülen ürenin egzoz borusu içinde donup beyaz bir kayaç tabakasına dönüşmesi oldukça sık karşılaştığımız bir durum.
Diagnostic cihazını bağladığınızda karşınıza P20EE veya P2002 gibi jenerik arıza kodları diziliyorsa, silip yola devam etmek sadece günü kurtarır. NOx dönüştürme verimliliği threshold değerinin altına düştüğünde, katalizörün önündeki ve arkasındaki oksijen/NOx sensörleri arasındaki voltaj farkı kapanır. Sistem girip çıkan gazın temizlenmediğini anlar yani. Bazen de enjektör kristalleştiği için AdBlue hiç püskürtülemez ve SCR sistemi tamamen pasif kalır, egzoz sıcaklığı ideal seviyede olsa bile reaksiyon gerçekleşmez... İşin yoksa sök katalizörü, tazyikli sıcak suyla yıkatmaya çalış.
Aracın yakıt tüketimi son birkaç haftadır anlamsız şekilde arttıysa ve rejenrasyon sıklığı kontrolden çıktıysa, durup bir düşünmek gerek. Tıkanan bir SCR ünitesi, egzoz gazının rahat tahliye edilmesini engellediği için turbonun üzerindeki yükü katlar, DPF (Dizel Partikül Filtresi) ünitesini de peşinden sürükler. Katalizörün giriş tarafındaki petek gözleri tıkandığında arka basınç yükselir, yanma odasındaki sıcaklık artar ve motor yağı bile daha hızlı eksilmeye başlar. Bir bileşenin arızası, tüm egzoz hattını domino taşı gibi deviriyor işte...
AdBlue deposundaki ısıtıcının bozulması ya da kalitesiz üre kullanımı, SCR katalizörünün o narin titanyum oksit ve vanadyum kaplı iç yüzeyini kısa sürede zehirler. Kimyasal tabirle "katalizör zehirlenmesi" dediğimiz şey; peteklerin ağır metaller ve yüksek kükürt oranı yüzünden reaksiyon kabiliyetini tamamen kaybetmesidir. Bu durumda temizlik falan da kar etmez, seramik monolitin yenisiyle değişimi şart olur ki maliyeti insanı gerçekten üzer. Egzozdan gelen o garip tıkırtı, metalik sürtünme sesi de cabası... Katalizörün içindeki seramik petek ısı şokundan kırılıp egzoz kutusunun içinde sallanmaya başladıysa, geçmiş olsun.
Gösterge paneline bir sabah ansızın düşen "1000 km sonra motor çalıştırılamayacak" uyarısı insanı tatil yolunda nasıl strese sokar, iyi bilirim. Aracın beyni (ECU), SCR sistemindeki indirgen madde akışında bir aksama tespiti yaptığı an motoru koruma moduna alır, torku sınırlandırır. Katalizör peteklerinin AdBlue kalıntılarıyla tıkanması egzoz geri basıncını (backpressure) artırdığı için motor nefes alamaz, özellikle yokuş tırmanırken araç gaz yemez hale gelir. Güç düşer, tork eğrisi çakılır... Püskürtülen ürenin egzoz borusu içinde donup beyaz bir kayaç tabakasına dönüşmesi oldukça sık karşılaştığımız bir durum.
Diagnostic cihazını bağladığınızda karşınıza P20EE veya P2002 gibi jenerik arıza kodları diziliyorsa, silip yola devam etmek sadece günü kurtarır. NOx dönüştürme verimliliği threshold değerinin altına düştüğünde, katalizörün önündeki ve arkasındaki oksijen/NOx sensörleri arasındaki voltaj farkı kapanır. Sistem girip çıkan gazın temizlenmediğini anlar yani. Bazen de enjektör kristalleştiği için AdBlue hiç püskürtülemez ve SCR sistemi tamamen pasif kalır, egzoz sıcaklığı ideal seviyede olsa bile reaksiyon gerçekleşmez... İşin yoksa sök katalizörü, tazyikli sıcak suyla yıkatmaya çalış.
Aracın yakıt tüketimi son birkaç haftadır anlamsız şekilde arttıysa ve rejenrasyon sıklığı kontrolden çıktıysa, durup bir düşünmek gerek. Tıkanan bir SCR ünitesi, egzoz gazının rahat tahliye edilmesini engellediği için turbonun üzerindeki yükü katlar, DPF (Dizel Partikül Filtresi) ünitesini de peşinden sürükler. Katalizörün giriş tarafındaki petek gözleri tıkandığında arka basınç yükselir, yanma odasındaki sıcaklık artar ve motor yağı bile daha hızlı eksilmeye başlar. Bir bileşenin arızası, tüm egzoz hattını domino taşı gibi deviriyor işte...
AdBlue deposundaki ısıtıcının bozulması ya da kalitesiz üre kullanımı, SCR katalizörünün o narin titanyum oksit ve vanadyum kaplı iç yüzeyini kısa sürede zehirler. Kimyasal tabirle "katalizör zehirlenmesi" dediğimiz şey; peteklerin ağır metaller ve yüksek kükürt oranı yüzünden reaksiyon kabiliyetini tamamen kaybetmesidir. Bu durumda temizlik falan da kar etmez, seramik monolitin yenisiyle değişimi şart olur ki maliyeti insanı gerçekten üzer. Egzozdan gelen o garip tıkırtı, metalik sürtünme sesi de cabası... Katalizörün içindeki seramik petek ısı şokundan kırılıp egzoz kutusunun içinde sallanmaya başladıysa, geçmiş olsun.
