Olgun Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Arabada veya evde bir an tüm sistem çöküyorsa, lafı hiç dolandırmayalım: Yüzde doksan o küçük plastik kutuların gazabına uğradın. Bir sabah kontağı çeviriyorsun, tık yok. Farlar sönük, teyp ölü, panelde garip garip ışıklar yanıp sönüyor. Hemen motor bitti, akü öldü diye felaket senaryoları yazmaya başlarsın ama durum genelde o kadar dramatik değildir. Sigortanın teli kopmuştur, rölenin platinleri yapışmıştır, hepsi bu. Küçücük bir parça yüzünden koca makineyi yatırırsın kenara...
Sigorta kutusunu açtığında karşına çıkan manzara gözünü korkutmasın; arızayı anlamanın en kestirme yolu o şeffaf plastiklerin içine bakmaktır. Plastik gövdenin ortasından geçen o incecik U şeklindeki tel var ya, işte o kopmuşsa bitti. Yanık kokusu geliyorsa, plastiğin rengi kararmışsa zaten geçmiş olsun. Ama bazen tel kopmaz, gözle bakınca sapasağlam görünür ama akımı geçirmez. Multimetreyi bip moduna alıp iki ucuna dokundurduğunda o sesi duyamıyorsan... O sigorta çöp olmuştur arkadaş, hiç zorlamayacaksın.
Röle dediğin illet ise sigortadan daha sinsi çalışır, adamı çıldırtır. Röle dediğin aslında elektrikli bir anahtardır; çıt eder, devreyi açar veya kapatır. Sinyali verdiğinde ya da sileceği çalıştırdığında o kutudan "çıt çıt" diye ritmik bir ses gelmiyorsa orada ciddi bir sıkıntı var demektir. Ses var ama sistem yine mi çalışmıyor? Platinler içeride kaynamıştır, elektrik geçiyordur ama komut almıyordur. Tıklama sesi yoksa röle ölmüştür, tıklayıp iş yapmıyorsa yine ölmüştür.
Bazen arızayı anlamak için hiçbir alete edevata ihtiyacın kalmaz, elini o kutunun üzerine koyman yeter. Çalışmayan sistemin rölesine dokun, birisi düğmeye bastığında elinin altında o mekanik vuruntuyu hissetmiyorsan sistem beslenmiyordur. Ya da tam tersi, röle aşırı ısınmışsa, dokunamayacağın kadar sıcaksa içeride kısa devre var demektir. Isınan röle patlamaya hazır bombadır, yakar o kablo tesisatını. Şaka yapmıyorum, tesisatı eline alırsın.
Geçici çözüm arıyorsan, ustaya gitmeden önce yapacağın en çakalca hareket aynı ampersaydaki başka bir röleyle yer değiştirmektir. Arabada korna çalışmıyor ama klima rölesi aynı değerde mi? Sök klimanınkini, tak kornaya. Korna çalmaya başladıysa tebrikler, teşhisi kendi ellerinle koydun. Rölen bozukmuş işte. Yolda kaldığında adamı kurtarır bu numara, hayat kurtarır...
Aynı amperi bulamayınca "Bir şey olmaz ya, 15’lik yerine 30’luk takayım" dersen işte o zaman kendi kıyametini kendi ellerinle hazırlarsın. Sigorta neden atar? Tesisat çekebileceğinden fazla akım çektiğinde kablolar eritip arabayı yakmasın diye kendini feda eder. Sen gidip oraya daha güçlü bir sigorta takarsan, sigorta atmaz ama arabanın kablo demeti çıra gibi tutuşur. Yanan sigortanın yerine tel sarmak, alüminyum folyo tıkıştırmak falan... Doğrudan cehalettir, başka açıklaması yok.
Elektrik işi şakaya gelmez ama gözde büyütülecek kadar da karmaşık bir uzay teknolojisi değil. Bir gün aniden elektrikli camlar inmemeye başlar, silecekler ortada kalır ya da benzin pompası susar. Sanayiye gidip binlerce lira dökülmeden önce aç o kutuyu, bak bakalım hangisinin tipi kaymış. Röleye hafifçe tornavidanın sapıyla vurmak bile bazen yapışan platini kurtarır, seni eve kadar götürür. Denemekten zarar gelmez, en fazla bir sigorta daha yakarsın.
Sigorta kutusunu açtığında karşına çıkan manzara gözünü korkutmasın; arızayı anlamanın en kestirme yolu o şeffaf plastiklerin içine bakmaktır. Plastik gövdenin ortasından geçen o incecik U şeklindeki tel var ya, işte o kopmuşsa bitti. Yanık kokusu geliyorsa, plastiğin rengi kararmışsa zaten geçmiş olsun. Ama bazen tel kopmaz, gözle bakınca sapasağlam görünür ama akımı geçirmez. Multimetreyi bip moduna alıp iki ucuna dokundurduğunda o sesi duyamıyorsan... O sigorta çöp olmuştur arkadaş, hiç zorlamayacaksın.
Röle dediğin illet ise sigortadan daha sinsi çalışır, adamı çıldırtır. Röle dediğin aslında elektrikli bir anahtardır; çıt eder, devreyi açar veya kapatır. Sinyali verdiğinde ya da sileceği çalıştırdığında o kutudan "çıt çıt" diye ritmik bir ses gelmiyorsa orada ciddi bir sıkıntı var demektir. Ses var ama sistem yine mi çalışmıyor? Platinler içeride kaynamıştır, elektrik geçiyordur ama komut almıyordur. Tıklama sesi yoksa röle ölmüştür, tıklayıp iş yapmıyorsa yine ölmüştür.
Bazen arızayı anlamak için hiçbir alete edevata ihtiyacın kalmaz, elini o kutunun üzerine koyman yeter. Çalışmayan sistemin rölesine dokun, birisi düğmeye bastığında elinin altında o mekanik vuruntuyu hissetmiyorsan sistem beslenmiyordur. Ya da tam tersi, röle aşırı ısınmışsa, dokunamayacağın kadar sıcaksa içeride kısa devre var demektir. Isınan röle patlamaya hazır bombadır, yakar o kablo tesisatını. Şaka yapmıyorum, tesisatı eline alırsın.
Geçici çözüm arıyorsan, ustaya gitmeden önce yapacağın en çakalca hareket aynı ampersaydaki başka bir röleyle yer değiştirmektir. Arabada korna çalışmıyor ama klima rölesi aynı değerde mi? Sök klimanınkini, tak kornaya. Korna çalmaya başladıysa tebrikler, teşhisi kendi ellerinle koydun. Rölen bozukmuş işte. Yolda kaldığında adamı kurtarır bu numara, hayat kurtarır...
Aynı amperi bulamayınca "Bir şey olmaz ya, 15’lik yerine 30’luk takayım" dersen işte o zaman kendi kıyametini kendi ellerinle hazırlarsın. Sigorta neden atar? Tesisat çekebileceğinden fazla akım çektiğinde kablolar eritip arabayı yakmasın diye kendini feda eder. Sen gidip oraya daha güçlü bir sigorta takarsan, sigorta atmaz ama arabanın kablo demeti çıra gibi tutuşur. Yanan sigortanın yerine tel sarmak, alüminyum folyo tıkıştırmak falan... Doğrudan cehalettir, başka açıklaması yok.
Elektrik işi şakaya gelmez ama gözde büyütülecek kadar da karmaşık bir uzay teknolojisi değil. Bir gün aniden elektrikli camlar inmemeye başlar, silecekler ortada kalır ya da benzin pompası susar. Sanayiye gidip binlerce lira dökülmeden önce aç o kutuyu, bak bakalım hangisinin tipi kaymış. Röleye hafifçe tornavidanın sapıyla vurmak bile bazen yapışan platini kurtarır, seni eve kadar götürür. Denemekten zarar gelmez, en fazla bir sigorta daha yakarsın.
