Hamza Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Bir sabah arabaya biniyorsunuz, anahtarı çeviriyorsunuz ve göstergede o hiç sevilmeyen "vites kutusunu kontrol ettirin" uyarısı beliriyor. Renault kullanıcılarının, özellikle de ikinci el EDC şanzımanlı bir araç bakanların en büyük korkusudur herhalde bu yazı. Fransız üreticinin çift kavramalı bu sistemi aslında şehir içinde büyük konfor sunuyor, orası kesin. Ancak işler ters gitmeye başladığında, o çok övülen konfor birdenbire yerini can sıkıcı bir belirsizliğe bırakabiliyor...
Yokuş yukarı çıkarken arkadan birisi arabaya hafifçe vuruyormuş gibi bir his oldu mu hiç? İşte bu durum, EDC kutularında sıkça rastlanan vites geçişlerindeki o meşhur vuruntu problemine işaret eder genelde. Çift kavrama mantığı, siz daha bir vitesle giderken diğerini hazırda bekletmek üzerine kuruludur. Fakat sistemin beyni, yani o küçük elektromekanik ünite milisaniyelik bir kararsızlık yaşadığında dişliler birbirine tam oturmaz. Sonucunda da arabada silkelenme, titreme ya da bariz bir sarsıntı hissedersiniz; sanki acemi bir sürücü debriyajı aniden bırakmış gibi.
Isınma meselesi ise başlı başına bir dosya konusu. Yoğun dur-kalk trafikte, dur kalk, dur kalk derken debriyaj balataları sürekli sürtünme halinde kalıyor. Kuru tip bir kavrama sistemine sahip olduğu için de bu sürtünme inanılmaz bir ısı üretiyor. Sistem kendini korumaya almak adına vites geçişlerini geciktirmeye, hatta bazen vitesi tamamen boşa almaya kadar götürebilir işi. Trafikte sıkışıp kaldığınızda, imkan varsa aracı boşa almak ya da önünüzdeki araçla mesafeyi açıp sürekli yarım debriyaj yapmaktan kaçınmak belki de en mantıklısı...
Şanzıman beyni denilen o beyin, yani orijinal adıyla TCM ünitesi bozulduğunda araba adeta ne yapacağını şaşırıyor. Bazen tekli vitesleri geçer, çiftleri görmezden gelir; bazen de geri vitese takarsınız ama araba yerinden kıpırdamaz. Elektronik arızalar genellikle mekanik aşınmalardan daha sinsidir, çünkü ne zaman ve nerede yakalayacağını asla bilemezsiniz. Sabah hiçbir şeyi olmayan araba, akşam iş dönüşü bir anda vites sabitleyip kalabilir.
Peki, bu şanzımanın ömrünü uzatmak gerçekten bizim elimizde mi? Aslında bakımları zamanında yapılan, şanzıman yağı düzenli değişen bir EDC kolay kolay üzmez. Birçok sürücü bu kutuların bakım gerektirmediğini düşünür, ki bu en büyük yanılgılardan biridir. Yağ zamanla özelliğini yitirir, içindeki mikro metal tozları elektrovalflerin tıkanmasına yol açar. Yılda bir kez olsun o yağı kontrol ettirmek, ileride çıkacak muazzam masrafların önüne geçebilir belki de.
Kalkışlarda aceleci davranmamak, arabayı tamamen durdurmadan geri vitese geçirmemek de mekaniğe saygının bir gereğidir. Çift kavramalı otomatikler, tork konvertörlü geleneksel şanzımanlar gibi her türlü hoyratlığı sineye çekmez, hemen faturayı keser. Nazik davranmak, sistemi yormamak gerekiyor. Uzun ömürlü bir birliktelik için vites geçişlerinde ayağı gazdan hafifçe çekmek, şanzımana "ben vites değiştiriyorum, sen de hazırlan" mesajı vermek gibi küçük hileler işe yarayabilir...
Yokuş yukarı çıkarken arkadan birisi arabaya hafifçe vuruyormuş gibi bir his oldu mu hiç? İşte bu durum, EDC kutularında sıkça rastlanan vites geçişlerindeki o meşhur vuruntu problemine işaret eder genelde. Çift kavrama mantığı, siz daha bir vitesle giderken diğerini hazırda bekletmek üzerine kuruludur. Fakat sistemin beyni, yani o küçük elektromekanik ünite milisaniyelik bir kararsızlık yaşadığında dişliler birbirine tam oturmaz. Sonucunda da arabada silkelenme, titreme ya da bariz bir sarsıntı hissedersiniz; sanki acemi bir sürücü debriyajı aniden bırakmış gibi.
Isınma meselesi ise başlı başına bir dosya konusu. Yoğun dur-kalk trafikte, dur kalk, dur kalk derken debriyaj balataları sürekli sürtünme halinde kalıyor. Kuru tip bir kavrama sistemine sahip olduğu için de bu sürtünme inanılmaz bir ısı üretiyor. Sistem kendini korumaya almak adına vites geçişlerini geciktirmeye, hatta bazen vitesi tamamen boşa almaya kadar götürebilir işi. Trafikte sıkışıp kaldığınızda, imkan varsa aracı boşa almak ya da önünüzdeki araçla mesafeyi açıp sürekli yarım debriyaj yapmaktan kaçınmak belki de en mantıklısı...
Şanzıman beyni denilen o beyin, yani orijinal adıyla TCM ünitesi bozulduğunda araba adeta ne yapacağını şaşırıyor. Bazen tekli vitesleri geçer, çiftleri görmezden gelir; bazen de geri vitese takarsınız ama araba yerinden kıpırdamaz. Elektronik arızalar genellikle mekanik aşınmalardan daha sinsidir, çünkü ne zaman ve nerede yakalayacağını asla bilemezsiniz. Sabah hiçbir şeyi olmayan araba, akşam iş dönüşü bir anda vites sabitleyip kalabilir.
Peki, bu şanzımanın ömrünü uzatmak gerçekten bizim elimizde mi? Aslında bakımları zamanında yapılan, şanzıman yağı düzenli değişen bir EDC kolay kolay üzmez. Birçok sürücü bu kutuların bakım gerektirmediğini düşünür, ki bu en büyük yanılgılardan biridir. Yağ zamanla özelliğini yitirir, içindeki mikro metal tozları elektrovalflerin tıkanmasına yol açar. Yılda bir kez olsun o yağı kontrol ettirmek, ileride çıkacak muazzam masrafların önüne geçebilir belki de.
Kalkışlarda aceleci davranmamak, arabayı tamamen durdurmadan geri vitese geçirmemek de mekaniğe saygının bir gereğidir. Çift kavramalı otomatikler, tork konvertörlü geleneksel şanzımanlar gibi her türlü hoyratlığı sineye çekmez, hemen faturayı keser. Nazik davranmak, sistemi yormamak gerekiyor. Uzun ömürlü bir birliktelik için vites geçişlerinde ayağı gazdan hafifçe çekmek, şanzımana "ben vites değiştiriyorum, sen de hazırlan" mesajı vermek gibi küçük hileler işe yarayabilir...
