Aydın Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Aracın kaputunu kaldırdığında karşına çıkan o girift hortum düzeni ve metal gövde, motorun kalbinde dönen devasa ısının sessiz koruyucusudur aslında. Silindir bloklarının etrafında dolaşan soğutma sıvısının, devirdaim pompası vasıtasıyla radyatör kılcal peteklerine ulaşması ve burada fan yardımıyla soğutulması teoride son derece basit görünür... Fakat bu kapalı devre sisteminde devirdaim kanatçıklarının aşınması veya su ceketlerinde biriken kireç tortuları, akış debisini aniden düşürebilir. Sıvı radyatörde yeterince hızlı sirküle olamayınca da hararet göstergesi yavaş yavaş yükselmeye başlar, içini hafif bir huzursuzluk kaplar. Böyle anlarda hararetin kaynağını radyatör gövdesinde aramak en mantıklı adımdır.
Radyatör kapağındaki çift yönlü basınç valfinin zamanla esnekliğini kaybetmesi, sistemin genleşme kabına sıvı aktarma dengesini tamamen bozabilir. Genellikle 1.1 bar veya 0.9 bar gibi belirli bir basınç eşiğinde açılması gereken bu yaylı mekanizma arızalandığında, sistemdeki kaynama noktası düşer ve soğutma sıvısı henüz beklenen sıcaklığa ulaşmadan buharlaşarak eksilmeye başlar. Eksilen her gram sıvı, motor bloğundaki ısı transfer katsayısını doğrudan olumsuz etkiler... Yani sistem hava yapmıştır. Sistemde hava kabarcıkları biriktiğinde ise devirdaim pompası boşa dönmeye başlar ve radyatör peteklerine sıcak sıvı ulaşamadığı için hararet kaçınılmaz hale gelir.
Termostatın kapalı konumda takılı kalması, radyatörün tamamen işlevsizleşmesine yol açan en belirgin teknik aksaklıklardan biridir. Motor soğukken radyatöre sıvı akışını kesen, motor ideal çalışma sıcaklığına ulaştığında ise genleşip cıvalı veya hazneli yapısıyla açılan bu küçük metal parça, adeta sistemin anahtar kilit mekanizmasıdır. Termostat açmadığında radyatör alt ve üst hortumları arasındaki sıcaklık farkı gözle görülür şekilde artar; üst hortum alev gibi yanarken alt hortumun ılık kalması tam da bu tıkanıklığın işaretidir. Bazen sadece küçük bir conta aşınması bile bu döngüyü kırabilir. Değiştirmeyi ihmal ettiğin basit bir parça, seni yolda bırakabilir.
Radyatörün dış yüzeyinde biriken çamur, yaprak, böcek kalıntıları ve özellikle zamanla yamulan alüminyum soğutma kanatçıkları, konveksiyonel ısı transferini neredeyse imkansız kılar. Araç hareket halindeyken önden giren havanın radyatör peteklerinin arasından rahatça geçip ısıyı bünyesine alması gerekir ki bu olay gerçekleşmediğinde fan motoru sürekli yüksek devirde çalışmak zorunda kalır. Fan müşirinin tetiklediği bu süreç, dış hava akışı yetersiz kaldığında tek başına motoru soğutmaya yetmeyebilir... Hele bir de fan rölesi oksitlenmişse. Peteklerin arasını basınçlı suyla fakat kanatçıkları bükmeden temizlemek, radyatörün nefes almasını sağlar ve harareti kökten çözebilir.
Soğutma sıvısı yerine uzun süre sadece şebeke suyu kullanıldıysa, radyatör kanallarının içerisinde oluşan kireçleşme ve korozyon petek çaplarını daraltır. İç kısımdaki kılcal tüplerin tıkanması, sıvının radyatörün geniş yüzeyine yayılmasını engeller ve soğutma kapasitesini doğrudan yarı yarıya düşürür. Kaliteli bir antifriz sadece donmayı engellemez; içerdiği korozyon önleyiciler sayesinde radyatör alüminyumunu korur ve kireç oluşumunun önüne geçer. Yine de paslanmış bir radyatörü sadece kimyasal temizleyicilerle açmaya çalışmak bazen var olan küçük delikleri ortaya çıkarıp sızıntıya yol açabilir... Dikkatli olmakta fayda var.
Genleşme kabına geri dönen dönüş hortumunu elinle kontrol ettiğinde düzensiz bir basınç veya kabarcık çıkışı hissediyor musun? Eğer yanıtın evetse, sorun sadece radyatörün kendisinde değil, silindir kapak contasının yanması sonucu yanma odasındaki yüksek basınçlı gazların soğutma kanallarına sızmasında olabilir. Gaz sızıntısı sistemde sürekli yalancı bir hava kilitlenmesi yaratır ve radyatör ne kadar sağlıklı olursa olsun hararetin önüne geçilemez. Bu durumda motor yağının rengini kontrol etmek, radyatör suyuna yağ karışıp karışmadığına bakmak en doğru teşhisi koymanı sağlayacaktır.
Radyatör kapağındaki çift yönlü basınç valfinin zamanla esnekliğini kaybetmesi, sistemin genleşme kabına sıvı aktarma dengesini tamamen bozabilir. Genellikle 1.1 bar veya 0.9 bar gibi belirli bir basınç eşiğinde açılması gereken bu yaylı mekanizma arızalandığında, sistemdeki kaynama noktası düşer ve soğutma sıvısı henüz beklenen sıcaklığa ulaşmadan buharlaşarak eksilmeye başlar. Eksilen her gram sıvı, motor bloğundaki ısı transfer katsayısını doğrudan olumsuz etkiler... Yani sistem hava yapmıştır. Sistemde hava kabarcıkları biriktiğinde ise devirdaim pompası boşa dönmeye başlar ve radyatör peteklerine sıcak sıvı ulaşamadığı için hararet kaçınılmaz hale gelir.
Termostatın kapalı konumda takılı kalması, radyatörün tamamen işlevsizleşmesine yol açan en belirgin teknik aksaklıklardan biridir. Motor soğukken radyatöre sıvı akışını kesen, motor ideal çalışma sıcaklığına ulaştığında ise genleşip cıvalı veya hazneli yapısıyla açılan bu küçük metal parça, adeta sistemin anahtar kilit mekanizmasıdır. Termostat açmadığında radyatör alt ve üst hortumları arasındaki sıcaklık farkı gözle görülür şekilde artar; üst hortum alev gibi yanarken alt hortumun ılık kalması tam da bu tıkanıklığın işaretidir. Bazen sadece küçük bir conta aşınması bile bu döngüyü kırabilir. Değiştirmeyi ihmal ettiğin basit bir parça, seni yolda bırakabilir.
Radyatörün dış yüzeyinde biriken çamur, yaprak, böcek kalıntıları ve özellikle zamanla yamulan alüminyum soğutma kanatçıkları, konveksiyonel ısı transferini neredeyse imkansız kılar. Araç hareket halindeyken önden giren havanın radyatör peteklerinin arasından rahatça geçip ısıyı bünyesine alması gerekir ki bu olay gerçekleşmediğinde fan motoru sürekli yüksek devirde çalışmak zorunda kalır. Fan müşirinin tetiklediği bu süreç, dış hava akışı yetersiz kaldığında tek başına motoru soğutmaya yetmeyebilir... Hele bir de fan rölesi oksitlenmişse. Peteklerin arasını basınçlı suyla fakat kanatçıkları bükmeden temizlemek, radyatörün nefes almasını sağlar ve harareti kökten çözebilir.
Soğutma sıvısı yerine uzun süre sadece şebeke suyu kullanıldıysa, radyatör kanallarının içerisinde oluşan kireçleşme ve korozyon petek çaplarını daraltır. İç kısımdaki kılcal tüplerin tıkanması, sıvının radyatörün geniş yüzeyine yayılmasını engeller ve soğutma kapasitesini doğrudan yarı yarıya düşürür. Kaliteli bir antifriz sadece donmayı engellemez; içerdiği korozyon önleyiciler sayesinde radyatör alüminyumunu korur ve kireç oluşumunun önüne geçer. Yine de paslanmış bir radyatörü sadece kimyasal temizleyicilerle açmaya çalışmak bazen var olan küçük delikleri ortaya çıkarıp sızıntıya yol açabilir... Dikkatli olmakta fayda var.
Genleşme kabına geri dönen dönüş hortumunu elinle kontrol ettiğinde düzensiz bir basınç veya kabarcık çıkışı hissediyor musun? Eğer yanıtın evetse, sorun sadece radyatörün kendisinde değil, silindir kapak contasının yanması sonucu yanma odasındaki yüksek basınçlı gazların soğutma kanallarına sızmasında olabilir. Gaz sızıntısı sistemde sürekli yalancı bir hava kilitlenmesi yaratır ve radyatör ne kadar sağlıklı olursa olsun hararetin önüne geçilemez. Bu durumda motor yağının rengini kontrol etmek, radyatör suyuna yağ karışıp karışmadığına bakmak en doğru teşhisi koymanı sağlayacaktır.
