Osman Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Oksijen sensörünün ısıtıcı devresi çöktüğünde Motor Arıza Lambası sadece göstergede yanan sarı bir ışıktan ibaret kalmaz; kaputun altındaki o kusursuz hava-yakıt senfonisinin tam ortasında detone olan kaba bir trompet sesine dönüşür. Yıllarca tamirhanelerde, Sanayi Sitesi’nin o ağır yağ kokan atmosferinde motor bloklarının diliyle konuşmaya çalışmış biri olarak söylerim ki, OBD-II ekranında beliren P0050 kodu sıradan bir arıza uyarısı değildir. Sürücüye açıkça şunu fısıldar: “Bank 1, Sensör 1’in ısıtıcı kontrol devresiyle bağım koptu, artık kör uçuşu yapıyorum.” Egzoz manifolduna vidalanmış o küçücük parça, egzoz gazındaki oksijen oranını ölçüp ECU’ya veri akar ki motor ideal stokiyometrik orana, yani 14.7:1 dengesine ulaşabilsin... Ama o sensör ısınmadan doğru veri veremez, veremeyince de motor yönetim ünitesi zengin ya da fakir karışım arasında bocalayıp durur.
Sürücü koltuğunda otururken aracın teklemesinden, rölanti çalkalanmasından ya da gaza basınca yaşanan o anlık tereddütten arızayı hissetmek yüksek bir mekanik his gerektirir. Çoğu zaman “Aman canım, araba yürüyor işte” deyip geçersiniz ama o iş öyle yürümez... Isıtıcısı devre dışı kalan bir O2 sensörü, çalışma sıcaklığı olan 300-400 derecelere ancak egzoz gazının kendi sıcaklığıyla ulaşmaya çalışır ki bu da soğuk çalıştırmalarda ECU’nun dakikalarca “Açık Döngü” (Open Loop) modunda çakılı kalması demektir. Yakıtın silindirlerde tam yanmadan egzozdan atılması, çiğ benzin kokusu, cebinizi yakan benzin tüketimi... Bütün bunlar domino etkisiyle doğrudan katalitik konvertörün gözeneklerini tıkamaya, o pahalı parçayı eritmeye kadar gider.
Kablo demetlerini, konnektörleri ve o küçük pinleri hafife alan sürücü, sanayide dükkan dükkan gezmeye mahkumdur! P0050’yi gördüğünüzde hemen gidip sıfır bir oksijen sensörü satın alma kolaycılığına kaçmayın, parayı sokağa atarsınız. Önce multimetreyi elinize alacaksınız; sensörün ısıtıcı bacaklarındaki direnci (genellikle 2 ila 20 ohm arası) ölçeceksiniz. Eğer sensörün kendi iç ısıtıcı elemanı kopmuşsa, direnç sonsuz gösterir ki bu durumda değişim şarttır. Peki ya sensör sağlamsa? İşte o zaman işler ilginçleşir... Isıtıcı rölesi, kablo tesisatındaki bir korozyon, şasiye temas eden erimiş bir kablo ya da doğrudan Powertrain Control Module (PCM) içindeki o hassas MOSFET sürücünün yanmış olması muhtemeldir.
Soğuk bir sabah çalıştırmasında motorun o sarsıntılı çalışması, egzozdan gelen o keskin koku... Bir arabanın dilinden anlamak tam olarak bu küçük işaretleri okuyabilmektir. Soket klipslerinin kırık olup olmadığını kontrol edin, sensörün bağlantı yerine yağ sızıp sızmadığına bakın, gerekirse sinyal kablolarının voltajını osiloskopla izleyin. Motor kontrol ünitesi sensör ısıtıcısını PWM (Darbe Genişlik Modülasyonu) ile sürer, yani voltajı sabit vermez, pulse eder. Bu voltaj dalgalanmasını veya şasi eksikliğini tespit etmeden yapılan her parça değişimi, aynı arıza kodunu üç gün sonra gösterge panelinde tekrar görmenizle sonuçlanır.
Kaputu açıp o karmaşık kablo yumaklarına bakarken sakin kalmayı öğrenmek, mekanik dünyanın en büyük erdemidir. Elektrik şemalarını önünüze açın, Bank 1’in yani 1 numaralı silindirin bulunduğu silindir sırasının (V motorlarda hayati önem taşır) egzoz manifoldu çıkışındaki ilk sensörü hedef alın. Tesisattaki 12 volt beslemeyi kontrol ettiniz, şasi hattının sağlamlığını teyit ettiniz, sensör direncini ölçtünüz... Eğer hepsi tamamsa, sorunun derine, ECM/PCM kontrol pinlerine gittiğini kabul etmek gerekir. İhmal edilen bir P0050 kodu, yarın karşınıza çökmüş bir emisyon testi ve erimiş bir katalizör faturası olarak çıkar, benden söylemesi.
Sürücü koltuğunda otururken aracın teklemesinden, rölanti çalkalanmasından ya da gaza basınca yaşanan o anlık tereddütten arızayı hissetmek yüksek bir mekanik his gerektirir. Çoğu zaman “Aman canım, araba yürüyor işte” deyip geçersiniz ama o iş öyle yürümez... Isıtıcısı devre dışı kalan bir O2 sensörü, çalışma sıcaklığı olan 300-400 derecelere ancak egzoz gazının kendi sıcaklığıyla ulaşmaya çalışır ki bu da soğuk çalıştırmalarda ECU’nun dakikalarca “Açık Döngü” (Open Loop) modunda çakılı kalması demektir. Yakıtın silindirlerde tam yanmadan egzozdan atılması, çiğ benzin kokusu, cebinizi yakan benzin tüketimi... Bütün bunlar domino etkisiyle doğrudan katalitik konvertörün gözeneklerini tıkamaya, o pahalı parçayı eritmeye kadar gider.
Kablo demetlerini, konnektörleri ve o küçük pinleri hafife alan sürücü, sanayide dükkan dükkan gezmeye mahkumdur! P0050’yi gördüğünüzde hemen gidip sıfır bir oksijen sensörü satın alma kolaycılığına kaçmayın, parayı sokağa atarsınız. Önce multimetreyi elinize alacaksınız; sensörün ısıtıcı bacaklarındaki direnci (genellikle 2 ila 20 ohm arası) ölçeceksiniz. Eğer sensörün kendi iç ısıtıcı elemanı kopmuşsa, direnç sonsuz gösterir ki bu durumda değişim şarttır. Peki ya sensör sağlamsa? İşte o zaman işler ilginçleşir... Isıtıcı rölesi, kablo tesisatındaki bir korozyon, şasiye temas eden erimiş bir kablo ya da doğrudan Powertrain Control Module (PCM) içindeki o hassas MOSFET sürücünün yanmış olması muhtemeldir.
Soğuk bir sabah çalıştırmasında motorun o sarsıntılı çalışması, egzozdan gelen o keskin koku... Bir arabanın dilinden anlamak tam olarak bu küçük işaretleri okuyabilmektir. Soket klipslerinin kırık olup olmadığını kontrol edin, sensörün bağlantı yerine yağ sızıp sızmadığına bakın, gerekirse sinyal kablolarının voltajını osiloskopla izleyin. Motor kontrol ünitesi sensör ısıtıcısını PWM (Darbe Genişlik Modülasyonu) ile sürer, yani voltajı sabit vermez, pulse eder. Bu voltaj dalgalanmasını veya şasi eksikliğini tespit etmeden yapılan her parça değişimi, aynı arıza kodunu üç gün sonra gösterge panelinde tekrar görmenizle sonuçlanır.
Kaputu açıp o karmaşık kablo yumaklarına bakarken sakin kalmayı öğrenmek, mekanik dünyanın en büyük erdemidir. Elektrik şemalarını önünüze açın, Bank 1’in yani 1 numaralı silindirin bulunduğu silindir sırasının (V motorlarda hayati önem taşır) egzoz manifoldu çıkışındaki ilk sensörü hedef alın. Tesisattaki 12 volt beslemeyi kontrol ettiniz, şasi hattının sağlamlığını teyit ettiniz, sensör direncini ölçtünüz... Eğer hepsi tamamsa, sorunun derine, ECM/PCM kontrol pinlerine gittiğini kabul etmek gerekir. İhmal edilen bir P0050 kodu, yarın karşınıza çökmüş bir emisyon testi ve erimiş bir katalizör faturası olarak çıkar, benden söylemesi.
