Kerem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sabah yataktan fırlayarak kalktığınızda hani şöyle bir gözünüz kararır, başınız döner ya, işte tam orada durup bir düşünmek lazım. Tıpta buna ortostatik hipotansiyon diyorlar ama bizim dildeki karşılığı çok basit: Vücut o ani pozisyon değişikliğine ayak uyduramıyor, kan beyne gidene kadar ufak bir duraksama yaşıyor. Özellikle uzun süre oturduktan sonra aniden ayağa fıkmak, yer çekiminin kanı bacaklara doğru çekmesine yol açıyor ve kalbiniz o an yukarıya yeterli basınçla pompalama yapamıyor. Saniyeler süren o sersemlik hissi aslında damarların yeterince hızlı kasılamamasının faturası... Eğer bunu çok sık yaşıyorsanız, yataktan kalkarken önce yatak kenarında biraz oturup vücuda zaman tanımak, o sersemliği başlamadan bitirebilir.
Gün içinde yeterince su içmediğinizi fark ettiğiniz anlarda vücudunuz size sessiz sedasız bir oyun oynamaya başlar. Vallahi billahi abartmıyorum, dehidrasyon dediğimiz o susuzluk hali, damarlarda dolaşan toplam kan hacmini doğrudan düşürüyor. Kan hacmi azalınca ne oluyor peki? Tabii ki o damar duvarlarına yapılan basınç, yani tansiyonunuz pat diye aşağı iniyor. Hani bazen içiniz çekilir, kolunuz kanadınız kalkmaz ya, işte o an hemen bir bardak suya sarılmak gerekiyor. Çay kahve içmek suyun yerini tutmaz abi, aksine vücuttan daha çok sıvı atılmasına sebep olur ki bu da düşük tansiyonu iyice tetikler.
Bazı insanların kalbi yapısal olarak o kadar yavaş çalışır ki, nabız sayısını görseniz şaşırırsınız. Nabzın dakikada altmışın altına düşmesi ya da kalp kapaklarındaki ufak tefek sızıntılar, kanın vücuda yeterli hızda ve basınçla pompalanmasını engeller. Kalp yeterince güçlü kasılamıyorsa, o kan en uç noktalara, yani ellerinize, ayaklarınıza ve en önemlisi beyninize ulaşmakta zorlanır. Bu durum da gün boyu geçmeyen bir halsizlik, sürekli bir uyku modu ve kronik bir düşük tansiyon tablosu yaratır. Eğer altından bir kalp ritim bozukluğu çıkıyorsa, bunu sadece tuzlu ayranla falan çözemezsiniz, mutlaka bir uzmanın o kalbe yakından bakması gerekir.
Yemekten sonra üzerinize çöken o ağır, dayanılmaz uykunun müsebbibi de aslında yine bu tansiyon meselesi olabilir. Siz yemeği yumulup yedikten sonra, sindirim sisteminiz harıl harıl çalışmaya başlar ve vücut, sindirime yardımcı olsun diye kanın büyük bir kısmını mide ve bağırsak bölgesine yönlendirir. E haliyle, vücudun diğer bölgelerine, özellikle de beyne giden kan akışı nispeten azalır ve tansiyonunuz düşüşe geçer. Tıbbi adıyla postprandial hipotansiyon denilen bu durumu önlemek için ağır, karbonhidratı bol öğünlerden kaçınmak, az az ve sık sık beslenmek en mantıklı yoldur.
Vücudumuzdaki hormon fabrikası olan endokrin sistemindeki en ufak bir aksama, tansiyon dengesini altüst etmeye yeter de artar bile. Mesela tiroit bezinin az çalışması yani hipotiroidi veya böbrek üstü bezlerinin yetersizliği, kan basıncını doğrudan aşağı çeken hormonal boşluklar yaratır. Kan şekerinin ani düşüşleri de yine bu mekanizmayı tetikleyen gizli faktörlerden biridir. İçerideki kimyasal dengeler bozulduğunda, damarlar genişleyip daralma refleksini kaybeder ve siz kendinizi sürekli bir halsizliğin pençesinde bulursunuz... Hormon tahlillerini ihmal etmemek, bu yüzden o kadar kritik bir öneme sahip ki.
Kullandığınız bazı ilaçların yan etkilerine hiç göz attınız mı, belki de tansiyonunuzu düşüren şey her gün düzenli yuttuğunuz o haplardır. Özellikle idrar söktürücüler, bazı depresyon ilaçları veya kalp ritmini düzenleyen ajanlar damarları gereğinden fazla gevşetebilir. Siz bir derdinize çare ararken, farkında olmadan tansiyon dengenizi kendi ellerinizle bozuyor olabilirsiniz. Eğer bir ilaca başladıktan sonra sürekli baş dönmesi ve göz kararması yaşamaya başladıysanız, ilacı pat diye kesmek yerine derhal hekiminizle konuşup dozu ayarlatmalısınız abi, kendi kafanıza göre iş yapmayın sakın.
Bazen de sebep o kadar derindir ki, ciddi bir enfeksiyon veya gizli bir kansızlık vücudu içten içe tüketiyordur. Kan değerlerinizdeki hemoglobin miktarı düştüğünde, yani anemi baş gösterdiğinde, dokulara oksijen taşıyan kapasite azaldığı için kalp daha çok çalışmak zorunda kalır ama basınç bir türlü yükselmez. Hele bir de vücutta yayılan ağır bir enfeksiyon varsa, damarlar aniden genişler ve tansiyon tehlikeli seviyelere kadar gerileyebilir. Yani öyle her tansiyon düşmesini "Aman canım, sıcaklardandır" diyerek geçiştirmemek, vücudun verdiği o sessiz çığlığı doğru okumak lazım...
Gün içinde yeterince su içmediğinizi fark ettiğiniz anlarda vücudunuz size sessiz sedasız bir oyun oynamaya başlar. Vallahi billahi abartmıyorum, dehidrasyon dediğimiz o susuzluk hali, damarlarda dolaşan toplam kan hacmini doğrudan düşürüyor. Kan hacmi azalınca ne oluyor peki? Tabii ki o damar duvarlarına yapılan basınç, yani tansiyonunuz pat diye aşağı iniyor. Hani bazen içiniz çekilir, kolunuz kanadınız kalkmaz ya, işte o an hemen bir bardak suya sarılmak gerekiyor. Çay kahve içmek suyun yerini tutmaz abi, aksine vücuttan daha çok sıvı atılmasına sebep olur ki bu da düşük tansiyonu iyice tetikler.
Bazı insanların kalbi yapısal olarak o kadar yavaş çalışır ki, nabız sayısını görseniz şaşırırsınız. Nabzın dakikada altmışın altına düşmesi ya da kalp kapaklarındaki ufak tefek sızıntılar, kanın vücuda yeterli hızda ve basınçla pompalanmasını engeller. Kalp yeterince güçlü kasılamıyorsa, o kan en uç noktalara, yani ellerinize, ayaklarınıza ve en önemlisi beyninize ulaşmakta zorlanır. Bu durum da gün boyu geçmeyen bir halsizlik, sürekli bir uyku modu ve kronik bir düşük tansiyon tablosu yaratır. Eğer altından bir kalp ritim bozukluğu çıkıyorsa, bunu sadece tuzlu ayranla falan çözemezsiniz, mutlaka bir uzmanın o kalbe yakından bakması gerekir.
Yemekten sonra üzerinize çöken o ağır, dayanılmaz uykunun müsebbibi de aslında yine bu tansiyon meselesi olabilir. Siz yemeği yumulup yedikten sonra, sindirim sisteminiz harıl harıl çalışmaya başlar ve vücut, sindirime yardımcı olsun diye kanın büyük bir kısmını mide ve bağırsak bölgesine yönlendirir. E haliyle, vücudun diğer bölgelerine, özellikle de beyne giden kan akışı nispeten azalır ve tansiyonunuz düşüşe geçer. Tıbbi adıyla postprandial hipotansiyon denilen bu durumu önlemek için ağır, karbonhidratı bol öğünlerden kaçınmak, az az ve sık sık beslenmek en mantıklı yoldur.
Vücudumuzdaki hormon fabrikası olan endokrin sistemindeki en ufak bir aksama, tansiyon dengesini altüst etmeye yeter de artar bile. Mesela tiroit bezinin az çalışması yani hipotiroidi veya böbrek üstü bezlerinin yetersizliği, kan basıncını doğrudan aşağı çeken hormonal boşluklar yaratır. Kan şekerinin ani düşüşleri de yine bu mekanizmayı tetikleyen gizli faktörlerden biridir. İçerideki kimyasal dengeler bozulduğunda, damarlar genişleyip daralma refleksini kaybeder ve siz kendinizi sürekli bir halsizliğin pençesinde bulursunuz... Hormon tahlillerini ihmal etmemek, bu yüzden o kadar kritik bir öneme sahip ki.
Kullandığınız bazı ilaçların yan etkilerine hiç göz attınız mı, belki de tansiyonunuzu düşüren şey her gün düzenli yuttuğunuz o haplardır. Özellikle idrar söktürücüler, bazı depresyon ilaçları veya kalp ritmini düzenleyen ajanlar damarları gereğinden fazla gevşetebilir. Siz bir derdinize çare ararken, farkında olmadan tansiyon dengenizi kendi ellerinizle bozuyor olabilirsiniz. Eğer bir ilaca başladıktan sonra sürekli baş dönmesi ve göz kararması yaşamaya başladıysanız, ilacı pat diye kesmek yerine derhal hekiminizle konuşup dozu ayarlatmalısınız abi, kendi kafanıza göre iş yapmayın sakın.
Bazen de sebep o kadar derindir ki, ciddi bir enfeksiyon veya gizli bir kansızlık vücudu içten içe tüketiyordur. Kan değerlerinizdeki hemoglobin miktarı düştüğünde, yani anemi baş gösterdiğinde, dokulara oksijen taşıyan kapasite azaldığı için kalp daha çok çalışmak zorunda kalır ama basınç bir türlü yükselmez. Hele bir de vücutta yayılan ağır bir enfeksiyon varsa, damarlar aniden genişler ve tansiyon tehlikeli seviyelere kadar gerileyebilir. Yani öyle her tansiyon düşmesini "Aman canım, sıcaklardandır" diyerek geçiştirmemek, vücudun verdiği o sessiz çığlığı doğru okumak lazım...
