Eren Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sürücü koltuğuna geçip anahtarı çevirdiğinizde o sarı motor arıza lambasının (Check Engine) panoda aniden yanması, genellikle yakıt-hava dengesinin bir yerlerde bozulduğuna işarettir. Emme manifoldu, atmosferden veya turboşarjdan gelen havayı her bir silindire eşit oranda dağıtmakla görevli o kritik döküm ya da plastik kompozit organdır; buradaki bir kaçak, çatlaktı ya da kurum birikimi direkt olarak manifold mutlak basınç (MAP) sensörünün okuduğu değerleri altüst eder. ECU, emilen havanın miktarını yanlış hesapladığı an yakıt enjektörlerine hatalı komutlar gönderir... Sonra gelsin gösterge panelinde göz kırpan o ısrarcı sarı ışık. Hatta OBD-II tarayıcısını bağladığınızda P0171 (Fakir Karışım) veya P0300 (Rastgele Misfire) gibi arıza kodlarıyla karşılaşmanız an meselesidir.
Gaz pedalına bastığınızda motorun o alıştığınız ivmelenmeyi vermeyip adeta kararsızlıkla bocalaması, manifoldun iç yapısındaki işleyiş bozukluğunun en net sürücü deneyimidir. Hızlanmak isterseniz, pedal dipte ama araç sanki arkasından biri çekiyormuş gibi isteksizce devirlenir; motor tekleme yapar. Emme manifoldunun üzerindeki klapelerin (swirl flaps) kurum kilitlemesi yapması veya vakum kaçakları yüzünden silindirlere giren hava debisi anlık olarak çalkalanır. İçerideki hava-yakıt oranı stoikiyometrik değer olan 14.7:1 oranından uzaklaştıkça silindir içindeki patlama verimsizleşir. Aracınız tam sollama yapacakken gücü kesiyorsa, sebebi büyük ihtimalle hava emiş hattındaki bu dengesizliktir.
Rölantide beklerken devir saatinin ibresine hiç dikkat ettiniz mi, hani 800 devirden bir an 1200'e fırlayıp sonra sanki stop edecekmiş gibi dibe vurur ya? İşte o düzensiz ve dalgalı rölanti ritmi, emme manifoldunun conta kısımlarından içeri giren kontrolsüz "kaçak" havanın (unmetered air) apaçık bir kartvizitidir. Gaz kelebeğinin arkasından sisteme sızan ekstra hava, O2 sensörünü yanıltır ve motor kontrol ünitesi rölantiyi sabitleyebilmek için sürekli yakıt haritasını güncellemeye çalışır. Dur kalk trafikte aracın titremesi, direksiyona kadar vuran o pürüzsüzlükten uzak çalışma karakteri... Hepsi havanın izinsiz bir yoldan silindirlere sızmasındandır.
Egzoz emisyon değerlerinizin aniden yükselmesi ve yakıt deposunun her zamankinden çok daha hızlı boşalması, yanma odasındaki verimsizliğin cüzdanınıza yansıyan doğrudan sonucudur. ECU, vakum sızıntısı nedeniyle fazla hava girdiğini tespit ettiğinde bu durumu kompanse etmek için enjektör püskürtme sürelerini (Pulse Width) uzatır, yani motoru zengin karışıma zorlar. Zengin karışımda çalışan motor hem fazla yakıt tüketir hem de çiğ yakıtı egzozdan dışarı atarak katalitik konvertörü aşırı ısınma riskiyle baş başa bırakır. Yakıt tüketim göstergeniz bir anda mantıksız seviyelere çıktıysa, benzin kokusu egzozdan hissediliyorsa durup bir manifold sızdırmazlığını kontrol ettirmekte fayda var.
Bazen motor kaputunun altından gelen ve devir arttıkça tonu değişen o hafif "ıslık" ya da "fısıltı" benzeri emiş sesi, plastik manifold gövdesindeki kılcal bir çatlağın veya eskimiş bir contanın sesli çığlığıdır. Motor çalışırken kaputu açıp dinlediğinizde, özellikle emme hattının motor bloğuyla birleştiği flanş bölgelerinden gelen tıkırtılı veya emme sesleri gözden kaçmamalı. Kurum birikintileri nedeniyle mekanik olarak sıkışan flap kolları da motor devrine bağlı olarak metalik tıkırtılar üretebilir. Dinlemek gerekir bazen motoru, çünkü mekanik aksam arızalanmadan hemen önce sesini değiştirerek sürücüsüne haber verir.
Arızayı teşhis ederken vakum hatlarına duman testi (smoke test) uygulatmak, gözle görünmeyen o minik çatlakları ve conta kaçaklarını şıp diye bulmanın en kestirme yoludur. Eğilip manifoldun alt kısımlarına bakmadan, sadece sensör değiştirerek bu dertten kurtulamazsınız; MAP veya MAF sensörünü yenileseniz bile fiziki kaçak oradaysa o lamba yine yanacaktır. Emme manifoldunu söküp karbon temizliği yaptırmak, kelebek mekanizmalarını kurumdan arındırmak ve elbette yenilenen kauçuk contalarla tork değerine uygun şekilde sıkmak motorun yeniden pürüzsüz nefes almasını sağlar. Şüpheye düştüğünüzde bilgisayarlı arıza tespit cihazındaki canlı değerlerden (Live Data) "Short Term Fuel Trim" oranlarını izleyin, %10'un üzerindeki artı değerler sizi doğrudan manifold tarafındaki bir hava kaçağına götürecektir.
Gaz pedalına bastığınızda motorun o alıştığınız ivmelenmeyi vermeyip adeta kararsızlıkla bocalaması, manifoldun iç yapısındaki işleyiş bozukluğunun en net sürücü deneyimidir. Hızlanmak isterseniz, pedal dipte ama araç sanki arkasından biri çekiyormuş gibi isteksizce devirlenir; motor tekleme yapar. Emme manifoldunun üzerindeki klapelerin (swirl flaps) kurum kilitlemesi yapması veya vakum kaçakları yüzünden silindirlere giren hava debisi anlık olarak çalkalanır. İçerideki hava-yakıt oranı stoikiyometrik değer olan 14.7:1 oranından uzaklaştıkça silindir içindeki patlama verimsizleşir. Aracınız tam sollama yapacakken gücü kesiyorsa, sebebi büyük ihtimalle hava emiş hattındaki bu dengesizliktir.
Rölantide beklerken devir saatinin ibresine hiç dikkat ettiniz mi, hani 800 devirden bir an 1200'e fırlayıp sonra sanki stop edecekmiş gibi dibe vurur ya? İşte o düzensiz ve dalgalı rölanti ritmi, emme manifoldunun conta kısımlarından içeri giren kontrolsüz "kaçak" havanın (unmetered air) apaçık bir kartvizitidir. Gaz kelebeğinin arkasından sisteme sızan ekstra hava, O2 sensörünü yanıltır ve motor kontrol ünitesi rölantiyi sabitleyebilmek için sürekli yakıt haritasını güncellemeye çalışır. Dur kalk trafikte aracın titremesi, direksiyona kadar vuran o pürüzsüzlükten uzak çalışma karakteri... Hepsi havanın izinsiz bir yoldan silindirlere sızmasındandır.
Egzoz emisyon değerlerinizin aniden yükselmesi ve yakıt deposunun her zamankinden çok daha hızlı boşalması, yanma odasındaki verimsizliğin cüzdanınıza yansıyan doğrudan sonucudur. ECU, vakum sızıntısı nedeniyle fazla hava girdiğini tespit ettiğinde bu durumu kompanse etmek için enjektör püskürtme sürelerini (Pulse Width) uzatır, yani motoru zengin karışıma zorlar. Zengin karışımda çalışan motor hem fazla yakıt tüketir hem de çiğ yakıtı egzozdan dışarı atarak katalitik konvertörü aşırı ısınma riskiyle baş başa bırakır. Yakıt tüketim göstergeniz bir anda mantıksız seviyelere çıktıysa, benzin kokusu egzozdan hissediliyorsa durup bir manifold sızdırmazlığını kontrol ettirmekte fayda var.
Bazen motor kaputunun altından gelen ve devir arttıkça tonu değişen o hafif "ıslık" ya da "fısıltı" benzeri emiş sesi, plastik manifold gövdesindeki kılcal bir çatlağın veya eskimiş bir contanın sesli çığlığıdır. Motor çalışırken kaputu açıp dinlediğinizde, özellikle emme hattının motor bloğuyla birleştiği flanş bölgelerinden gelen tıkırtılı veya emme sesleri gözden kaçmamalı. Kurum birikintileri nedeniyle mekanik olarak sıkışan flap kolları da motor devrine bağlı olarak metalik tıkırtılar üretebilir. Dinlemek gerekir bazen motoru, çünkü mekanik aksam arızalanmadan hemen önce sesini değiştirerek sürücüsüne haber verir.
Arızayı teşhis ederken vakum hatlarına duman testi (smoke test) uygulatmak, gözle görünmeyen o minik çatlakları ve conta kaçaklarını şıp diye bulmanın en kestirme yoludur. Eğilip manifoldun alt kısımlarına bakmadan, sadece sensör değiştirerek bu dertten kurtulamazsınız; MAP veya MAF sensörünü yenileseniz bile fiziki kaçak oradaysa o lamba yine yanacaktır. Emme manifoldunu söküp karbon temizliği yaptırmak, kelebek mekanizmalarını kurumdan arındırmak ve elbette yenilenen kauçuk contalarla tork değerine uygun şekilde sıkmak motorun yeniden pürüzsüz nefes almasını sağlar. Şüpheye düştüğünüzde bilgisayarlı arıza tespit cihazındaki canlı değerlerden (Live Data) "Short Term Fuel Trim" oranlarını izleyin, %10'un üzerindeki artı değerler sizi doğrudan manifold tarafındaki bir hava kaçağına götürecektir.
