Ahmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Vücudumuzun içinde her saniye hiç durmadan çalışan yüz binlerce kilometrelik bir otoyol ağı var aslında. Hani o kırmızı kanda taşınan oksijen var ya, işte o oksijeni parmağımızın ucundan beynimizin en derin hücresine kadar ulaştıran kan damarlarından bahsediyorum. Yaş ilerledikçe ya da o çok sevdiğimiz ama bizi günden güne bitiren hareketsiz yaşam yüzünden bu otoyollarda ciddi kazalar, tıkanmalar olmaya başlıyor işte. Damar cerrahisi tam da bu noktada, o tıkanan Yollar açılsın, kan rahatça aksın diye devreye giren hayati bir alan... Hatta bazen öyle anlar oluyor ki, göz göre göre gelen bir felaketi son anda engelliyor bu uzmanlar. Bacaklarınızdaki o bitmek bilmeyen ağrılar, akşamları ayaklarınızı koyacak yer bulamayışınız falan hep bu sistemin "ben artık dayanamıyorum" deme şekli aslında.
Şu varis meselesine bir bakalım mesela, hani çoğumuzun "aman canım sadece görüntü kirliliği" deyip geçtiği o morarmış, kıvrım kıvrım olmuş damarlar var ya... Vallahi hiç de öyle basit bir estetik sorunu değil o durum, arkasında kocaman bir toplardamar yetmezliği yatıyor. Yer çekimine karşı koyup kanı kalbe yukarı pompalaması gereken o küçücük kapakçıklar bir bozuldu mu, kan aşağıda birikmeye başlıyor işte. Sonra gelsin bacaklarda ağırlık hissi, gitsin gece krampları, ilerleyen safhalarda da açılan o iyileşmesi belalı bacak yaraları... Şayet akşam eve geldiğinizde çorabınızın lastik yeri bacağınıza derin bir iz bırakıyorsa, sızım sızım sızlatıyorsa bacaklarınızı, hiç vakit kaybetmeden bir uzmana görünmekte fayda var.
Peki ya o sessiz sedasız ilerleyen, insanın ruhu bile duymadan sinsice büyüyen şah damarı darlığına ne demeli? Boynumuzun iki yanında yer alan ve beynimizi besleyen o ana damarlar kireçlendiğinde, yağ plaklarıyla dolduğunda ne oluyor biliyor musunuz? Günün birinde birdenbire gelen bir felç riskiyle, yüzde kayma ya da elde kolda ani bir güç kaybıyla yüzleşiveriyor insan... Şah damarı cerrahisi işte tam bu aşamada hayati bir kalkan gibi duruyor önümüzde, o darlığı temizleyip beyni yeniden kaliteli kanla buluşturuyor. Ya abi bir düşünün, beyninize birkaç saniye bile kan gitmese ne olur... İşte bu yüzden o damarların açık kalması hayati bir mesele.
Bir de şu aort anevrizması denen bir illet var ki, sormayın gitsin... Vücudun en büyük ana damarının adeta bir balon gibi şişmesi durumu bu. Bomba gibi bir şey yani, ne zaman patlayacağı hiç belli olmuyor vücudun içinde. Karında veya sırtta aniden beliren, insanı uykudan uyandıran o garip ve bıçak saplanır gibi ağrılar var ya, işte onlar bazen bu genişlemenin en belirgin ayak sesleri olabiliyor. Damar cerrahları bu balonlaşan bölgeyi ya açık ameliyatla ya da kapalı yöntemlerle, yani o stent dediğimiz sentetik greftlerle sağlamlaştırıp insanı adeta uçurumun kenarından alıyor. Belirtileri göz ardı etmemek, "geçer ya birazdan" dememek lazım böyle durumlarda...
Bacaklarında yürüdükçe artan, durup dinlenince geçen o garip ağrıdan şikayet eden kaç kişi tanıyorsunuz etrafınızda? İlerlemiş şeker hastalarında veya uzun yıllardır sigara tiryakisi olanlarda çok sık gördüğümüz bacak damar tıkanıklığı tam olarak böyle hissettiriyor işte. İnsan yüz metre yürür, bacağına bir kramp girer, sanki biri etini cımbızla sıkıyordur da adımı atamaz hale gelir ya... İşte o bacağa yeterince kan gitmiyor demektir, dokular oksijensiz kaldıkça feryat ediyordur adeta. Damar cerrahisi bypass ameliyatlarıyla ya da anjiyo benzeri balon-stent uygulamalarıyla o tıkalı yolları bir bir açıyor da insan yeniden rahat bir nefes alarak yürüyebiliyor.
Dializ hastalarının hayatını kolaylaştıran o arteriyovenöz fistül operasyonlarını da unutmamak gerek elbette. Böbrek yetmezliğiyle mücadele eden bir hastanın kanının temizlenebilmesi için damar yolunun tabiri caizse bir kaya gibi sağlam olması gerekiyor. Cerrahlar bir atardamar ile toplardamarı birleştirerek öyle güçlü bir hat kuruyorlar ki, hasta diyaliz makinesine rahatça bağlanabilsin... Sadece büyük ameliyatlar değil yani, hayat kalitesini doğrudan etkileyen bu tür hassas dokunuşlar da bu uzmanlığın en değerli parçalarından biri. Vücudun dolaşım sistemine iyi bakmak, işaretleri zamanında okuyabilmek tamamen bizim elimizde aslında...
Şu varis meselesine bir bakalım mesela, hani çoğumuzun "aman canım sadece görüntü kirliliği" deyip geçtiği o morarmış, kıvrım kıvrım olmuş damarlar var ya... Vallahi hiç de öyle basit bir estetik sorunu değil o durum, arkasında kocaman bir toplardamar yetmezliği yatıyor. Yer çekimine karşı koyup kanı kalbe yukarı pompalaması gereken o küçücük kapakçıklar bir bozuldu mu, kan aşağıda birikmeye başlıyor işte. Sonra gelsin bacaklarda ağırlık hissi, gitsin gece krampları, ilerleyen safhalarda da açılan o iyileşmesi belalı bacak yaraları... Şayet akşam eve geldiğinizde çorabınızın lastik yeri bacağınıza derin bir iz bırakıyorsa, sızım sızım sızlatıyorsa bacaklarınızı, hiç vakit kaybetmeden bir uzmana görünmekte fayda var.
Peki ya o sessiz sedasız ilerleyen, insanın ruhu bile duymadan sinsice büyüyen şah damarı darlığına ne demeli? Boynumuzun iki yanında yer alan ve beynimizi besleyen o ana damarlar kireçlendiğinde, yağ plaklarıyla dolduğunda ne oluyor biliyor musunuz? Günün birinde birdenbire gelen bir felç riskiyle, yüzde kayma ya da elde kolda ani bir güç kaybıyla yüzleşiveriyor insan... Şah damarı cerrahisi işte tam bu aşamada hayati bir kalkan gibi duruyor önümüzde, o darlığı temizleyip beyni yeniden kaliteli kanla buluşturuyor. Ya abi bir düşünün, beyninize birkaç saniye bile kan gitmese ne olur... İşte bu yüzden o damarların açık kalması hayati bir mesele.
Bir de şu aort anevrizması denen bir illet var ki, sormayın gitsin... Vücudun en büyük ana damarının adeta bir balon gibi şişmesi durumu bu. Bomba gibi bir şey yani, ne zaman patlayacağı hiç belli olmuyor vücudun içinde. Karında veya sırtta aniden beliren, insanı uykudan uyandıran o garip ve bıçak saplanır gibi ağrılar var ya, işte onlar bazen bu genişlemenin en belirgin ayak sesleri olabiliyor. Damar cerrahları bu balonlaşan bölgeyi ya açık ameliyatla ya da kapalı yöntemlerle, yani o stent dediğimiz sentetik greftlerle sağlamlaştırıp insanı adeta uçurumun kenarından alıyor. Belirtileri göz ardı etmemek, "geçer ya birazdan" dememek lazım böyle durumlarda...
Bacaklarında yürüdükçe artan, durup dinlenince geçen o garip ağrıdan şikayet eden kaç kişi tanıyorsunuz etrafınızda? İlerlemiş şeker hastalarında veya uzun yıllardır sigara tiryakisi olanlarda çok sık gördüğümüz bacak damar tıkanıklığı tam olarak böyle hissettiriyor işte. İnsan yüz metre yürür, bacağına bir kramp girer, sanki biri etini cımbızla sıkıyordur da adımı atamaz hale gelir ya... İşte o bacağa yeterince kan gitmiyor demektir, dokular oksijensiz kaldıkça feryat ediyordur adeta. Damar cerrahisi bypass ameliyatlarıyla ya da anjiyo benzeri balon-stent uygulamalarıyla o tıkalı yolları bir bir açıyor da insan yeniden rahat bir nefes alarak yürüyebiliyor.
Dializ hastalarının hayatını kolaylaştıran o arteriyovenöz fistül operasyonlarını da unutmamak gerek elbette. Böbrek yetmezliğiyle mücadele eden bir hastanın kanının temizlenebilmesi için damar yolunun tabiri caizse bir kaya gibi sağlam olması gerekiyor. Cerrahlar bir atardamar ile toplardamarı birleştirerek öyle güçlü bir hat kuruyorlar ki, hasta diyaliz makinesine rahatça bağlanabilsin... Sadece büyük ameliyatlar değil yani, hayat kalitesini doğrudan etkileyen bu tür hassas dokunuşlar da bu uzmanlığın en değerli parçalarından biri. Vücudun dolaşım sistemine iyi bakmak, işaretleri zamanında okuyabilmek tamamen bizim elimizde aslında...
