Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Duvarın arkasında, cihazın gövdesinde ya da yerin metrelerce altında sessizce uzanan bir kablonun işlevini yitirmesi, görünürde hiçbir bağ kopukluğu yokken sistemin felç olması anlamına gelir. Akımın kesintiye uğradığı o gizemli noktayı bulmak, alelade bir tamirat işinden ziyade sabır ve metodoloji gerektiren analitik bir hafiyelik sürecidir. Çoğu zaman gözle yapılan ilk muayene bizi yanıltır; çünkü yalıtkan plastik kılıf sapasağlam dururken içindeki bakır lifler çoktan kırılmış olabilir. Fiziksel bir zorlanma, aşırı bükülme veya zamanın getirdiği metal yorgunluğu bu görünmez kopuklukların baş sorumlusudur. İşe her zaman en düşük maliyetli ve en az zarar veren yöntemle, yani enerjiyi kesip hattın iki ucunu gözlemekle başlamak en mantıklısı...
Akım taşımayan bir hattaki sürekliliği kontrol etmek söz konusu olduğunda, tecrübeli bir teknisyenin elinin ilk gideceği cihaz şüphesiz bir multimetredir. Cihazı direnç veya sesli ikaz (bip) moduna alıp probları kablonun iki ucuna değdirdiğinizde o beklenen sinyal sesini duyamıyorsanız, artık elinizde kesin bir teşhis var demektir. Tabii her zaman kablonun iki ucu aynı odada, elinizin altında olmayabilir; böyle durumlarda mesafeler devreye girer ve işler biraz daha karmaşıklaşır. Uzun mesafeli hatlarda kablonun bir ucundaki damarları birbirine kısa devre edip diğer uçtan ölçüm yapmak, sizi metrelerce kabloyu çekip çıkarma zahmetinden kurtaran altın değerinde bir pratik çözümdür. Hat boyunca direnç değerinin sonsuz gösterilmesi, akımın bir yerde bariyerle karşılaştığının, yani o bağın koptuğunun tescilidir.
Peki ya kabloyu kesemiyorsak veya sıva altındaki bir tesisatta körlemesine ilerlemek zorundaysak ne yapacağız? İşte burada temassız voltaj dedektörleri ve sinyal jeneratörleri gibi daha rafine teknolojiler, adeta birer kılavuz gibi imdadımıza yetişir. Kabloya bir uçtan güvenli bir alternatif akım veya özel bir frekans sinyali verilir, ardından dedektör kablo hattı boyunca yavaşça gezdirilir. Sinyalin birdenbire bıçak gibi kesildiği, cihazın susup ışığının söndüğü o tam kesişim noktası... İşte aradığınız arıza tam olarak orada, o birkaç santimetrelik karanlık bölgede gizlidir. Duvarı rastgele kırmak yerine tam o noktaya odaklanmak, hem zamandan hem de gereksiz tadilat masraflarından tasarruf etmenin yegane yoludur.
Endüstriyel sahalarda veya yer altı kablolama sistemlerinde ise durum çok daha büyük ölçekli ve hata payı lüksü olmayan bir boyut kazanır. Zaman Etki Alanı Reflektometresi (TDR) adı verilen yüksek teknolojili cihazlar, kablo içine çok kısa süreli elektrik sinyalleri göndererek bu sinyalin geri yansıma süresini milisaniyeler bazında hesaplar. Işık hızına yakın hareket eden bu sinyalin yankı süresi, kopukluğun ana merkeze olan uzaklığını metre cinsinden önünüze seriverir. Bir nevi elektrik radarı olarak çalışan bu sistem, büyük projelerde tahmine dayalı kazı yapma riskini tamamen ortadan kaldırır. Unutmamak gerekir ki, arızanın yerini doğru teşhis etmek, onu onarmaktan çok daha fazla uzmanlık ve doğru enstrüman kullanımı gerektirir.
Akım taşımayan bir hattaki sürekliliği kontrol etmek söz konusu olduğunda, tecrübeli bir teknisyenin elinin ilk gideceği cihaz şüphesiz bir multimetredir. Cihazı direnç veya sesli ikaz (bip) moduna alıp probları kablonun iki ucuna değdirdiğinizde o beklenen sinyal sesini duyamıyorsanız, artık elinizde kesin bir teşhis var demektir. Tabii her zaman kablonun iki ucu aynı odada, elinizin altında olmayabilir; böyle durumlarda mesafeler devreye girer ve işler biraz daha karmaşıklaşır. Uzun mesafeli hatlarda kablonun bir ucundaki damarları birbirine kısa devre edip diğer uçtan ölçüm yapmak, sizi metrelerce kabloyu çekip çıkarma zahmetinden kurtaran altın değerinde bir pratik çözümdür. Hat boyunca direnç değerinin sonsuz gösterilmesi, akımın bir yerde bariyerle karşılaştığının, yani o bağın koptuğunun tescilidir.
Peki ya kabloyu kesemiyorsak veya sıva altındaki bir tesisatta körlemesine ilerlemek zorundaysak ne yapacağız? İşte burada temassız voltaj dedektörleri ve sinyal jeneratörleri gibi daha rafine teknolojiler, adeta birer kılavuz gibi imdadımıza yetişir. Kabloya bir uçtan güvenli bir alternatif akım veya özel bir frekans sinyali verilir, ardından dedektör kablo hattı boyunca yavaşça gezdirilir. Sinyalin birdenbire bıçak gibi kesildiği, cihazın susup ışığının söndüğü o tam kesişim noktası... İşte aradığınız arıza tam olarak orada, o birkaç santimetrelik karanlık bölgede gizlidir. Duvarı rastgele kırmak yerine tam o noktaya odaklanmak, hem zamandan hem de gereksiz tadilat masraflarından tasarruf etmenin yegane yoludur.
Endüstriyel sahalarda veya yer altı kablolama sistemlerinde ise durum çok daha büyük ölçekli ve hata payı lüksü olmayan bir boyut kazanır. Zaman Etki Alanı Reflektometresi (TDR) adı verilen yüksek teknolojili cihazlar, kablo içine çok kısa süreli elektrik sinyalleri göndererek bu sinyalin geri yansıma süresini milisaniyeler bazında hesaplar. Işık hızına yakın hareket eden bu sinyalin yankı süresi, kopukluğun ana merkeze olan uzaklığını metre cinsinden önünüze seriverir. Bir nevi elektrik radarı olarak çalışan bu sistem, büyük projelerde tahmine dayalı kazı yapma riskini tamamen ortadan kaldırır. Unutmamak gerekir ki, arızanın yerini doğru teşhis etmek, onu onarmaktan çok daha fazla uzmanlık ve doğru enstrüman kullanımı gerektirir.
