Kerem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Gösterge panelindeki o sarı motor simgesi ansızın belirdiğinde, eski bir adliye muhabiri olarak içimde hep aynı refleks uyanır: Ortada bir suç var ama fail kim? Çoğu zaman sürücüler panikle sağa çeker, oysa motor kontrol ünitesi (ECU) sadece çevre emisyon değerlerinin veya yanma odası basıncının saptığını fısıldıyordur. Mesela kütle hava akış (MAF) sensörünün üzerindeki milimetrik bir toz katmanı, içeri giren havayı yanlış ölçtüğü an sistem fakir karışım uyarısı verir. Silindirlerin içindeki o kusursuz senkronizasyon bozulunca da... Velhasıl, lambanın yanması arabanın infaz edildiği anlamına gelmez, sadece kaputun altında bir şeylerin yolunda gitmediğinin ilk resmi ihbarıdır.
Geçenlerde bir dostumun Focus'unda başımıza geldi; araç rölantide resmen titriyor, sanki can çekişiyordu. Hemen OBD2 cihazını bağladım ve ekranda beliren o tanıdık kodu gördüm: P0300, yani rastgele silindir teklemesi. Buji tırnak aralığı zamanla aşınır, distribütörsüz ateşleme sistemlerindeki o hassas bobinler ısındıkça direncini kaybeder ve ateşleme zamanlaması milisaniyelerle şaşar. Eğer yakıt hattındaki yüksek basınç pompası da yeterli barı üretemiyorsa, motor o çiğ gazı egzoza gönderir. İşte o an oksijen sensörü (Lambda) durumu fark eder ve paneli yakıverir. Bobinleri ve bujileri orijinal setle değiştirdiğinizde her şeyin bir anda saat gibi tıkırdaması ise bu işin en keyifli kısmı.
Yakıt deposunun kapağını en son ne zaman tam tık sesi gelene kadar sıktınız, ya da hiç kontrol ettiniz mi o contayı? Kulağa çok basit, hatta komik geliyor farkındayım ama evaporatif emisyon kontrol sistemi (EVAP) bu konuda inanılmaz hassastır. Depodaki yakıt buharının atmosfere kaçmasını engelleyen o küçük kanister valfi sıkıştığında, sistemde vakum kaçağı oluşur. ECU, depodaki basınç düşüşünü algıladığı anda sürücüye "Hey, burada bir sızıntı var" demek için motor lambasını yakar. Basit bir depo kapağı gevşekliği yüzünden binlerce lira harcayan şoförler gördüm bu meslekte. Bazen en büyük karmaşanın çözümü, en arkadaki o minik plastik parçada gizlidir.
Katalitik konvertörün tıkanması ise işin rengini biraz değiştiren, can sıkan bir durumdur diyebiliriz. Özellikle Euro 5 ve Euro 6 motorlu dizel Ford'larda, yani TDCi veya EcoBlue ünitelerde, dizel partikül filtresi (DPF) kurumla dolduğunda diferansiyel basınç sensörü hemen alarm üretir. Egzoz gazı rahatça tahliye edilemediği için geri basınç artar, bu da turbo miline ve motor bloğuna ekstra yük bindirir. Şehir içinde sürekli dur-kalk yapmak, motorun rejenerasyon ısısına ulaşmasını engeller ve o gözenekleri tamamen tıkar. Uzun yola çıkıp aracı yüksek devirde kullanmak, o kurumları yakmak için bazen mucizevi bir ilaçtır aslında.
EGR valfi denen o geri dönüşüm mekanizması, egzoz gazının bir kısmını tekrar yanma odasına göndererek NOx gazlarını azaltmakla görevlidir. Fakat zamanla biriken o inatçı karbon karası, valfin mekanik dilini açık ya da kapalı konumda kilitler. Motor soğukken valf açık kalırsa araç stop eder, sürekli tekleme yapar ve performanstan ciddi şekilde ödün verirsiniz. Temizlenmesi bir nebze rahatlatır ama aşınma fazlaysa yenisiyle vedalaşmak gerekir. Arabanın dilinden anlamak, aslında onun çıkardığı mekanik seslerin ritmini iyi takip etmekle başlar...
Geçenlerde bir dostumun Focus'unda başımıza geldi; araç rölantide resmen titriyor, sanki can çekişiyordu. Hemen OBD2 cihazını bağladım ve ekranda beliren o tanıdık kodu gördüm: P0300, yani rastgele silindir teklemesi. Buji tırnak aralığı zamanla aşınır, distribütörsüz ateşleme sistemlerindeki o hassas bobinler ısındıkça direncini kaybeder ve ateşleme zamanlaması milisaniyelerle şaşar. Eğer yakıt hattındaki yüksek basınç pompası da yeterli barı üretemiyorsa, motor o çiğ gazı egzoza gönderir. İşte o an oksijen sensörü (Lambda) durumu fark eder ve paneli yakıverir. Bobinleri ve bujileri orijinal setle değiştirdiğinizde her şeyin bir anda saat gibi tıkırdaması ise bu işin en keyifli kısmı.
Yakıt deposunun kapağını en son ne zaman tam tık sesi gelene kadar sıktınız, ya da hiç kontrol ettiniz mi o contayı? Kulağa çok basit, hatta komik geliyor farkındayım ama evaporatif emisyon kontrol sistemi (EVAP) bu konuda inanılmaz hassastır. Depodaki yakıt buharının atmosfere kaçmasını engelleyen o küçük kanister valfi sıkıştığında, sistemde vakum kaçağı oluşur. ECU, depodaki basınç düşüşünü algıladığı anda sürücüye "Hey, burada bir sızıntı var" demek için motor lambasını yakar. Basit bir depo kapağı gevşekliği yüzünden binlerce lira harcayan şoförler gördüm bu meslekte. Bazen en büyük karmaşanın çözümü, en arkadaki o minik plastik parçada gizlidir.
Katalitik konvertörün tıkanması ise işin rengini biraz değiştiren, can sıkan bir durumdur diyebiliriz. Özellikle Euro 5 ve Euro 6 motorlu dizel Ford'larda, yani TDCi veya EcoBlue ünitelerde, dizel partikül filtresi (DPF) kurumla dolduğunda diferansiyel basınç sensörü hemen alarm üretir. Egzoz gazı rahatça tahliye edilemediği için geri basınç artar, bu da turbo miline ve motor bloğuna ekstra yük bindirir. Şehir içinde sürekli dur-kalk yapmak, motorun rejenerasyon ısısına ulaşmasını engeller ve o gözenekleri tamamen tıkar. Uzun yola çıkıp aracı yüksek devirde kullanmak, o kurumları yakmak için bazen mucizevi bir ilaçtır aslında.
EGR valfi denen o geri dönüşüm mekanizması, egzoz gazının bir kısmını tekrar yanma odasına göndererek NOx gazlarını azaltmakla görevlidir. Fakat zamanla biriken o inatçı karbon karası, valfin mekanik dilini açık ya da kapalı konumda kilitler. Motor soğukken valf açık kalırsa araç stop eder, sürekli tekleme yapar ve performanstan ciddi şekilde ödün verirsiniz. Temizlenmesi bir nebze rahatlatır ama aşınma fazlaysa yenisiyle vedalaşmak gerekir. Arabanın dilinden anlamak, aslında onun çıkardığı mekanik seslerin ritmini iyi takip etmekle başlar...
