Osman Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Arabaya biniyoruz, kontağı çeviriyoruz ve her şeyin tereyağından kıl çeker gibi yağ gibi akıp gitmesini bekliyoruz ama o pedal bir kere ayağının altından kayıp tabana yapıştığı zaman insanı öz evladından soğutur. Debriyaj pedalının basıldıktan sonra geri yukarı çıkmaması, dibe kadar çöküp öylece kalması veya bastığında boşluğa basıyormuşsun hissi vermesi tam olarak bu mekanizmanın pes ettiğinin resmidir. Sanayide usta usta gezmeden önce şu parçayı bir anlamak lazım; sen ayağınla pedala bastığında o hidrolik basıncı oluşturan, gücü şanzımana ileten ilk kilit nokta tam olarak bu üst merkezdir. İçindeki o küçük kauçuk contalar, sızdırmazlık elemanları zamanla hidroliğin kimyasına veya sürtünmeye dayanamayıp aşındığında sistem basınç tutamamaya başlar. Hani bazen pedala basarsın da araç vitese geçmekte direnir ya, cart curt ses yapar, dişliler birbirini yer... İşte tam o an aracın size "ben artık bu hidroliği içeride tutamıyorum" deme şeklidir.
Vites geçişlerinin bir anda kemikli bir hal alması, özellikle sabahları aracı ilk çalıştırdığınızda geri vitese takarken o can sıkıcı cırtlama sesini duymanız tesadüf falan değil. Sistemde yeterli basınç oluşmadığı için debriyaj baskı balatayı tam olarak ayıramıyor ve siz hala vites kolunu zorlarken aslında şanzımanın ömründen ömür çalıyorsunuz. Ayağınızı pedalın üstünde tuttuğunuzda pedaldaki o yumuşama, hissizleşme ve zamanla dozu artan boşluk hissi, üst merkezin içten içe hidrolik kaçırdığının en net kanıtıdır. Bazen dışarıya tek bir damla bile sıvı akmaz, her şey kupkuru görünür ama parçanın kendi içindeki piston pürüzlendiği için hidroliği arkaya kaçırır. Basarsın basarsın ayırmaz, sonra bir bakmışsın kırmızı ışıkta kalakalmışsın... Böyle bir rezilliği yaşamamak için pedalın o ilk hissizleştiği, milimetrik de olsa dibe doğru yumuşadığı anı iyi okumak şart.
Pedalın hemen arkasından, yani kabin içinden direksiyonun altına doğru süzülen o yapışkan, yağlı sıvıyı fark ettiğiniz an zaten iş işten geçmek üzeredir. Debriyaj hidroliği dediğimiz şey fren hidroliğiyle aynı depoyu kullanır çoğu araçta ve bu sıvı öyle masum bir yağ değildir, temas ettiği plastiği, döşemeyi, halıyı asit gibi eritir, mahveder. Ayak dayama yerinin oraya, pedalların üst bağlantı noktasına bir fener tutup bakmak hiç zor değil; orası nemliyse, ıslaksa ya da parmağınıza o yoğun kimyasal koku geliyorsa üst merkez conta salmış demektir. İçerideki contalar patladığı an hidrolik kabine sızar veya motor haznesindeki o daracık alanda aşağı doğru süzülür. Hidrolik seviyesi düştükçe sisteme hava girmeye başlar ve hava giren bir debriyaj sistemi de sünger gibi ezilir, hiçbir baskı kuvveti uygulayamaz.
Peki bu zıkkım neden bozulur, durup dururken neden bizi yolda bırakır dersiniz? Zamanında değişmeyen, simsiyah olmuş, niteliğini kaybetmiş fren ve debriyaj hidroliği bu parçanın bir numaralı katilidir. O hidrolik nem çeker, nem çekdikçe nemli sıvı içerideki metal aksamı paslandırır, oluşan o mikroskobik çapaklar da her pedala bastığınızda kauçuk contaları zımpara gibi doğrar. İki yılda bir o sıvıyı yenilemek yerine "nasıl olsa frenler tutuyor" deyip geçiştirirsek, işte böyle bir gün aniden pedal tabanda takılı kalır. Sanayiye çekiciyle gitmek istemiyorsanız, debriyaj hidroliğinin rengi berraklığını kaybedip çamur gibi olduğunda o sıvıyı komple yeniletmek en akıllıca harekettir. Aksi halde sadece üst merkezle kalmaz, alt merkezi de peşinden sürükler, bütçeyi durduk yere deler geçer.
Vites geçişlerinin bir anda kemikli bir hal alması, özellikle sabahları aracı ilk çalıştırdığınızda geri vitese takarken o can sıkıcı cırtlama sesini duymanız tesadüf falan değil. Sistemde yeterli basınç oluşmadığı için debriyaj baskı balatayı tam olarak ayıramıyor ve siz hala vites kolunu zorlarken aslında şanzımanın ömründen ömür çalıyorsunuz. Ayağınızı pedalın üstünde tuttuğunuzda pedaldaki o yumuşama, hissizleşme ve zamanla dozu artan boşluk hissi, üst merkezin içten içe hidrolik kaçırdığının en net kanıtıdır. Bazen dışarıya tek bir damla bile sıvı akmaz, her şey kupkuru görünür ama parçanın kendi içindeki piston pürüzlendiği için hidroliği arkaya kaçırır. Basarsın basarsın ayırmaz, sonra bir bakmışsın kırmızı ışıkta kalakalmışsın... Böyle bir rezilliği yaşamamak için pedalın o ilk hissizleştiği, milimetrik de olsa dibe doğru yumuşadığı anı iyi okumak şart.
Pedalın hemen arkasından, yani kabin içinden direksiyonun altına doğru süzülen o yapışkan, yağlı sıvıyı fark ettiğiniz an zaten iş işten geçmek üzeredir. Debriyaj hidroliği dediğimiz şey fren hidroliğiyle aynı depoyu kullanır çoğu araçta ve bu sıvı öyle masum bir yağ değildir, temas ettiği plastiği, döşemeyi, halıyı asit gibi eritir, mahveder. Ayak dayama yerinin oraya, pedalların üst bağlantı noktasına bir fener tutup bakmak hiç zor değil; orası nemliyse, ıslaksa ya da parmağınıza o yoğun kimyasal koku geliyorsa üst merkez conta salmış demektir. İçerideki contalar patladığı an hidrolik kabine sızar veya motor haznesindeki o daracık alanda aşağı doğru süzülür. Hidrolik seviyesi düştükçe sisteme hava girmeye başlar ve hava giren bir debriyaj sistemi de sünger gibi ezilir, hiçbir baskı kuvveti uygulayamaz.
Peki bu zıkkım neden bozulur, durup dururken neden bizi yolda bırakır dersiniz? Zamanında değişmeyen, simsiyah olmuş, niteliğini kaybetmiş fren ve debriyaj hidroliği bu parçanın bir numaralı katilidir. O hidrolik nem çeker, nem çekdikçe nemli sıvı içerideki metal aksamı paslandırır, oluşan o mikroskobik çapaklar da her pedala bastığınızda kauçuk contaları zımpara gibi doğrar. İki yılda bir o sıvıyı yenilemek yerine "nasıl olsa frenler tutuyor" deyip geçiştirirsek, işte böyle bir gün aniden pedal tabanda takılı kalır. Sanayiye çekiciyle gitmek istemiyorsanız, debriyaj hidroliğinin rengi berraklığını kaybedip çamur gibi olduğunda o sıvıyı komple yeniletmek en akıllıca harekettir. Aksi halde sadece üst merkezle kalmaz, alt merkezi de peşinden sürükler, bütçeyi durduk yere deler geçer.
