Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Bilgisayarın altından o alışıldık hava akışını duymadığınızda içinizde beliren o garip huzursuzluğu çok iyi bilirim; sistem bir anda sessizliğe bürünür ama arka planda işlemci cayır cayır yanmaya başlar. Çift fanlı bir sistemde fanların ikisinin birden durması rastlantısal bir arıza değildir, orada donanımın size bas bas bağıran ciddi bir tepkisi vardır. Birçok kullanıcı tek bir fan bozulduğunda durumu idare edebileceğini sanır ama sistem mimarisi öyle çalışmaz, yük dengesi bozulduğu an anakart kendini korumaya almak için gücü keser. Kablo bağlantılarını kontrol etmek için kapağı açtığınızda o karmaşanın içinde kaybolabilirsiniz... İki fanın birden tamamen tepkisiz kalması çoğunlukla güç besleme hatasına veya anakartın üzerindeki kontrol çipinin yanmasına işaret eder. Bir tornavida alıp fanları sökmeden önce sorunun yazılımsal bir kilitlenme mi yoksa tamamen fiziksel bir erime mi olduğunu anlamanız gerekir, aksi halde sağlam parçaları da çöp edersiniz.
Anakartın fan kontrolcüleri bazen aşırı voltaj dalgalanmalarında kendilerini tamamen kapatır ve siz fanları bozuk zannedip boşuna yeni parça arayışına girersiniz. Fan kablosunun takılı olduğu 'SYS_FAN' veya 'CPU_FAN' pinlerine bakın, orada en ufak bir temassızlık bile tüm soğutma bloklarını felç etmeye yeter. Acaba en son ne zaman o kasayı açıp içindeki tozu temizlediniz? Fan yapraklarının arasına sıkışan yoğun toz tabakası, motorun dönme torkunu tamamen sıfırlayarak fanı kilitler ve işlemci soğutucusu görevini yapamaz hale gelir. Gücü tamamen kesip fanları elinizle hafifçe döndürmeyi deneyin; eğer parmağınızın altında o rahat süzülüşü hissetmiyorsanız, rulmanlar kurumuş demektir. Rulmanı bitmiş bir fanı ne kadar zorlarsanız zorlayın hayata döndüremezsiniz, zorlamak sadece anakarttaki gücü çeker ve hatayı büyütür.
Yazılım güncellemelerinin veya BIOS ayarlarındaki bir sapmanın koca bir soğutma sistemini tek celsede devre dışı bırakabileceğini hiç düşündünüz mü? Bazen yüklediğiniz bir sistem izleme programı, anakartın kendi fan eğrisi ayarlarını tamamen bozarak fanlara "dur" emri verir. BIOS ekranına girip fan profilini "Full Speed" konumuna getirdiğinizde o pervaneler dönmüyorsa, yazılımsal tüm umutlarınızı bir kenara bırakın artık. Donanımsal bir arızayla karşı karşıyasınızdır ve bu durum geçiştirilecek, "biraz da böyle kullansam ne olur" denenecek bir şey değildir kesinlikle. Bilgisayarı bu şekilde zorlamaya devam ederseniz, birkaç bin liralık fan masrafından kaçarken koskoca ekran kartını veya işlemciyi yakarsınız... İki fanın aynı anda durması basit bir tesadüf olamaz; ya güç dağıtıcı hatasıdır ya da denetleyici kartın tamamen yanmasıdır.
Kendi başınıza tamir etmeye çalışırken statik elektrik yüzünden sağlam bileşenleri yakma riskini göz önüne alıyorsanız, kasayı kurcalamaya devam edin tabii. Ama mantıklı olan, fanları farklı bir güç kaynağında veya harici bir 12V adaptörle dışarıda test ederek sorunun fanda mı yoksa anakartta mı olduğunu netleştirmektir. Fanlar dışarıda canavar gibi çalışıyorsa sorun doğrudan anakartın güç hatlarındadır, yani boşuna fan değiştirmeyin. Yok eğer dışarıda da tık yoksa, o iki pervaneyi de söküp çöpe atmanın vakti çoktan gelmiştir. Bazen en doğru çözüm, maceraya girmeden parçayı yenisiyle değiştirmek ve sistemin nefes almasını sağlamaktır. Arızayı teşhis ederken adım adım gitmezseniz, neyi bozduğunuzu bile anlamadan ortada kalırsınız.
Anakartın fan kontrolcüleri bazen aşırı voltaj dalgalanmalarında kendilerini tamamen kapatır ve siz fanları bozuk zannedip boşuna yeni parça arayışına girersiniz. Fan kablosunun takılı olduğu 'SYS_FAN' veya 'CPU_FAN' pinlerine bakın, orada en ufak bir temassızlık bile tüm soğutma bloklarını felç etmeye yeter. Acaba en son ne zaman o kasayı açıp içindeki tozu temizlediniz? Fan yapraklarının arasına sıkışan yoğun toz tabakası, motorun dönme torkunu tamamen sıfırlayarak fanı kilitler ve işlemci soğutucusu görevini yapamaz hale gelir. Gücü tamamen kesip fanları elinizle hafifçe döndürmeyi deneyin; eğer parmağınızın altında o rahat süzülüşü hissetmiyorsanız, rulmanlar kurumuş demektir. Rulmanı bitmiş bir fanı ne kadar zorlarsanız zorlayın hayata döndüremezsiniz, zorlamak sadece anakarttaki gücü çeker ve hatayı büyütür.
Yazılım güncellemelerinin veya BIOS ayarlarındaki bir sapmanın koca bir soğutma sistemini tek celsede devre dışı bırakabileceğini hiç düşündünüz mü? Bazen yüklediğiniz bir sistem izleme programı, anakartın kendi fan eğrisi ayarlarını tamamen bozarak fanlara "dur" emri verir. BIOS ekranına girip fan profilini "Full Speed" konumuna getirdiğinizde o pervaneler dönmüyorsa, yazılımsal tüm umutlarınızı bir kenara bırakın artık. Donanımsal bir arızayla karşı karşıyasınızdır ve bu durum geçiştirilecek, "biraz da böyle kullansam ne olur" denenecek bir şey değildir kesinlikle. Bilgisayarı bu şekilde zorlamaya devam ederseniz, birkaç bin liralık fan masrafından kaçarken koskoca ekran kartını veya işlemciyi yakarsınız... İki fanın aynı anda durması basit bir tesadüf olamaz; ya güç dağıtıcı hatasıdır ya da denetleyici kartın tamamen yanmasıdır.
Kendi başınıza tamir etmeye çalışırken statik elektrik yüzünden sağlam bileşenleri yakma riskini göz önüne alıyorsanız, kasayı kurcalamaya devam edin tabii. Ama mantıklı olan, fanları farklı bir güç kaynağında veya harici bir 12V adaptörle dışarıda test ederek sorunun fanda mı yoksa anakartta mı olduğunu netleştirmektir. Fanlar dışarıda canavar gibi çalışıyorsa sorun doğrudan anakartın güç hatlarındadır, yani boşuna fan değiştirmeyin. Yok eğer dışarıda da tık yoksa, o iki pervaneyi de söküp çöpe atmanın vakti çoktan gelmiştir. Bazen en doğru çözüm, maceraya girmeden parçayı yenisiyle değiştirmek ve sistemin nefes almasını sağlamaktır. Arızayı teşhis ederken adım adım gitmezseniz, neyi bozduğunuzu bile anlamadan ortada kalırsınız.
