Kerem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Motor bloğunun içinde dakikada binlerce kez yukarı aşağı inen o alüminyum pistonları yağsız bıraktığınız an, aslında kendi cebinize sıkıyorsunuz demektir. İmalatçılar kitapçığa "15 bin kilometre veya bir yıl" yazıyor diye o sınırın sonuna kadar gitmek zorunda değiliz; Türkiye şartlarında, hele ki dur-kalk trafiğinde o yağ 7-8 bin kilometrede viskozitesini kaybedip çamura dönüyor zaten. Tam sentetik 5W-30 ya da 0W-20 yağların moleküler yapısı bile sürtünme sıcaklığı 120 dereceyi aştığında çözünmeye başlar... Sentetik yağ dedik diye sonsuz ömürlü sanıyoruz ama yanma odasından sızan kurum partikülleri o yağı yavaş yavaş zımpara kağıdına çeviriyor. Yağı zamanında değiştirmeyip sanayide motor rektifiyesi için bekleyenlerin yüzündeki o pişmanlık ifadesini kaç kere gördük.
Bujilerin tırnak aralığı sadece birkaç milimetre sapınca bile yanma odasındaki o oktan patlaması nasıl bir çileye dönüşüyor, hiç merak ettiniz mi? İridyum veya platin uçlu bujiler güya 60 bin kilometre dayanır denir fakat depoya koyduğumuz benzin içindeki kükürt oranı ve kurum birikimi o elektrotları çok daha önce aşındırıyor; tekleme başladığında iş işten geçmiş oluyor. Bobinlerin voltaj sıçraması düzensizleştiğinde yanmamış yakıt doğrudan egzoz manifolduna, oradan da binlerce liralık katalitik konvertöre sızıp seramik petekleri eritiyor. Erimiş bir katalizörle muayeneden geçmeyi deneyin bakalım... Değiştirin şu bujileri 30 binde bir, motor da nefes alsın cebiniz de.
Hava filtresini yerinden çıkarıp ışığa doğru tuttuğunuzda gözeneklerin kapandığını görüyorsanız, o motor içeriye yeterince oksijen çekebilmek için debimetreye yani MAF sensörüne yanlış sinyaller gönderiyor demektir. Zengin karışımla çalışan benzinli motor patır patır yakıt tüketir, arkada simsiyah olmasa da buram buram benzin kokan bir egzoz gazı bırakır. İçeri giren her gram toz, silindir gömleklerinde mikro çizikler açar; bu çizikler zamanla kompresyon kaybı demek, beygir gücünün buhar olup uçması demek. Yağ filtresini söylemiyorum bile, her yağ değişiminde o yan sanayi 50 liralık filtreleri taktırıp sonra turbo yatakları neden sarıyor diye ağlıyoruz.
Triger kayışı koptuğu an pistonların tepesi açık kalan supaplara öyle bir vurur ki, o metal sesini duyan ustanın bile içi cız eder. Kauçuk tabanlı bu zamanlama kayışlarının maksimum ömrü beş yıldır; kilometreniz doldurmasa bile o kauçuk zamanla sertleşir, çatlamaya başlar ve en beklenmedik anda, tam da sollama yaparken... Zincirli motorlarda durum farklı mı sanki; uzayan triger zinciri sente atlatır, subap zamanlamasını altüst eder. Beş yılı devirdiyseniz ya da 80 bin kilometreyi gördüyseniz o seti komple tensioner rulmanlarıyla beraber değiştireceksiniz, lamı cimi yok.
Soğutma sıvısı dediğimiz şey sadece donmayı önleyen pembe ya da yeşil bir su değil, bloğun içindeki korozyonu engelleyen kimyasal bir kalkandır. İki yılda bir glikol oranı düşen o antifrizi boşaltıp yenilemezsek, silindir kapak contası sıcaktan kavrulur ve yağla su birbirine karışmaya başlar. Rölantide çalışırken genleşme kabına bakın, köpürme varsa geçmiş olsun, motor blok çatlatmaya kadar gider bu iş. Termostatın kapalı kalması birkaç dakika içinde koca motoru çöp ederken, radyatör peteklerinin yaprakla kille dolmasını sadece izliyoruz.
Trigeri hallettik, ya frenler ne olacak; benzinli motorun seriliği güzel de o aracı durduran hidrolik sıvısının nem emme kapasitesini hiç düşündük mü? DOT4 fren hidroliği havadaki nemi çektikçe kaynama noktası düşer, sert frenlemelerde pedalla taban arasında pamuk gibi bir boşluk hissedersiniz... Fren hidroliğini iki yılda bir değiştirmeyen adamla aynı trafikte seyrediyoruz. Disc kalınlığı limitin altına düştüğünde, balata bittiğinde çıkan o tiz metal gıcırtısı aslında geç kalındığının çığlığıdır. Bakımı kilometrelere hapsetmeyi bırakıp arabanın sesini dinlemeyi öğrendiğimiz gün, sanayide çay içmek yerine yolların keyfini çıkaracağız.
Bujilerin tırnak aralığı sadece birkaç milimetre sapınca bile yanma odasındaki o oktan patlaması nasıl bir çileye dönüşüyor, hiç merak ettiniz mi? İridyum veya platin uçlu bujiler güya 60 bin kilometre dayanır denir fakat depoya koyduğumuz benzin içindeki kükürt oranı ve kurum birikimi o elektrotları çok daha önce aşındırıyor; tekleme başladığında iş işten geçmiş oluyor. Bobinlerin voltaj sıçraması düzensizleştiğinde yanmamış yakıt doğrudan egzoz manifolduna, oradan da binlerce liralık katalitik konvertöre sızıp seramik petekleri eritiyor. Erimiş bir katalizörle muayeneden geçmeyi deneyin bakalım... Değiştirin şu bujileri 30 binde bir, motor da nefes alsın cebiniz de.
Hava filtresini yerinden çıkarıp ışığa doğru tuttuğunuzda gözeneklerin kapandığını görüyorsanız, o motor içeriye yeterince oksijen çekebilmek için debimetreye yani MAF sensörüne yanlış sinyaller gönderiyor demektir. Zengin karışımla çalışan benzinli motor patır patır yakıt tüketir, arkada simsiyah olmasa da buram buram benzin kokan bir egzoz gazı bırakır. İçeri giren her gram toz, silindir gömleklerinde mikro çizikler açar; bu çizikler zamanla kompresyon kaybı demek, beygir gücünün buhar olup uçması demek. Yağ filtresini söylemiyorum bile, her yağ değişiminde o yan sanayi 50 liralık filtreleri taktırıp sonra turbo yatakları neden sarıyor diye ağlıyoruz.
Triger kayışı koptuğu an pistonların tepesi açık kalan supaplara öyle bir vurur ki, o metal sesini duyan ustanın bile içi cız eder. Kauçuk tabanlı bu zamanlama kayışlarının maksimum ömrü beş yıldır; kilometreniz doldurmasa bile o kauçuk zamanla sertleşir, çatlamaya başlar ve en beklenmedik anda, tam da sollama yaparken... Zincirli motorlarda durum farklı mı sanki; uzayan triger zinciri sente atlatır, subap zamanlamasını altüst eder. Beş yılı devirdiyseniz ya da 80 bin kilometreyi gördüyseniz o seti komple tensioner rulmanlarıyla beraber değiştireceksiniz, lamı cimi yok.
Soğutma sıvısı dediğimiz şey sadece donmayı önleyen pembe ya da yeşil bir su değil, bloğun içindeki korozyonu engelleyen kimyasal bir kalkandır. İki yılda bir glikol oranı düşen o antifrizi boşaltıp yenilemezsek, silindir kapak contası sıcaktan kavrulur ve yağla su birbirine karışmaya başlar. Rölantide çalışırken genleşme kabına bakın, köpürme varsa geçmiş olsun, motor blok çatlatmaya kadar gider bu iş. Termostatın kapalı kalması birkaç dakika içinde koca motoru çöp ederken, radyatör peteklerinin yaprakla kille dolmasını sadece izliyoruz.
Trigeri hallettik, ya frenler ne olacak; benzinli motorun seriliği güzel de o aracı durduran hidrolik sıvısının nem emme kapasitesini hiç düşündük mü? DOT4 fren hidroliği havadaki nemi çektikçe kaynama noktası düşer, sert frenlemelerde pedalla taban arasında pamuk gibi bir boşluk hissedersiniz... Fren hidroliğini iki yılda bir değiştirmeyen adamla aynı trafikte seyrediyoruz. Disc kalınlığı limitin altına düştüğünde, balata bittiğinde çıkan o tiz metal gıcırtısı aslında geç kalındığının çığlığıdır. Bakımı kilometrelere hapsetmeyi bırakıp arabanın sesini dinlemeyi öğrendiğimiz gün, sanayide çay içmek yerine yolların keyfini çıkaracağız.
