Ahmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Geçen gün dükkana gelen bir ustanın yanında dururken aklıma takıldı; yakıt rayındaki basınç sensörü rölantide 3.5 bar göstermesi gerekirken birden 2 barın altına düşüyorsa, deposu ağzına kadar dolu bir araba bile yolda kalabilir. Pompa ne kadar güçlü basarsa bassın, aradaki gözenekleri mikro düzeyde tıkanmış selüloz ya da sentetik lifli bir süzgeç akışı kestiğinde, enjektörler silindire yeterli püskürtmeyi yapamıyor işte. Gaz pedalına yükleniyorsunuz, araç bir an istekli gibi davranıyor ama hemen ardından arkadan birisi asılıyormuş gibi yığılıp kalıyor... Hani sanki nefesi yetmiyor gibi. Benzin filtresinin tıkandığını anlamanın belki de en sakin, en hissedilir yolu bu güç kaybıdır; motor yüksek devirde tam debi isteyince o daralan kanaldan yakıt geçemez.
Sabahları marşa bastığınızda krank dönüyor, akü sağlam, bujilerde ateşleme var ama motor bir türlü yakalamıyorsa hemen büyük arızalar düşünmeyin derim. Yakıt hattındaki geri dönüş valfi basıncı tutsa bile, filtrenin içindeki tortu birikimi benzin debisini o kadar düşürür ki, starter motoru dakikalarca dönse de silindir içine ulaşan zengin karışım oranı yakalanamaz. İki defa marşa basıp çalıştıramayınca insan bir an durup düşünüyor tabii, acaba depodaki dip pisliği mi çekildi diye. Bazen tam çalışacak gibi olur, pat pat eder ve durur... Yakıt pompası zırlamaya başlar arka koltuğun altından, duyarsınız o zorlanma sesini.
Sinyal ışığında beklerken devir saatinin ibresi bir aşağı bir yukarı oynuyorsa, araba durduğu yerde kendi kendine titreşime geçiyorsa yakıt manifolduna gelen basınç dalgalanıyor demektir. Tıkanmış bir benzin filtresi, enjektör pülverizasyonunu yani benzinin sis halinde püskürtülmesini doğrudan bozar; damlacıklar iri kalır, yanma odasında düzensiz patlamalar yaşanır. Rölanti valfi bu durumu kompanse etmek için sürekli hava debisini ayarlamaya çalışır ama ne yapsın, benzin düzensiz geliyor bir kere. Araba dur kalk trafikte kendi kendine tekleme yapar, siz de "acaba bujiler mi bitti" dersiniz kendi kendinize.
Otoyolda sabit hızla giderken aniden motorun teklemesi, sanki depoda benzin bitmiş gibi anlık kesintiler yapması pek sevimli bir his değildir açıkçası. Yakıt filtresinin gözenek boyutu genelde 10 ila 45 mikron arasındadır ve zamanla bu küçücük aralıklar katranlaşmış benzin kalıntılarıyla dolar. İvmelenmek istediğinizde gaz kelebeği açılır, hava kütle ölçer (MAF) beyine "daha çok yakıt gönder" sinyali atar fakat filtre engeline takılan benzin o emre zamanında yanıt veremez. Sonucunda ne mi olur? Motor fakir karışıma düşer, anlık vuruntu yaşanır, hatta bazen egzozdan patlama sesi bile duyulabilir.
Yakıt pompasının ömrünü kısaltan şeylerin başında da yine bu küçük, sessiz sedasız çalışan süzgeç parçası gelir aslında. Pompa, depodaki samandıranın içinden aldığı yakıtı filtre üzerinden enjektörlere basarken önünde sürekli bir direnç görürse, elektrik motorunun sargıları aşırı ısınmaya başlar. Arka taraftan gelen o hafif vızıltı sesi zamanla yüksek frekanslı bir inlemeye dönüşüyorsa, bilin ki pompa "ben artık bu direnci itemiyorum" diye bağırıyordur. Bir filitreyi zamanında değiştirmemek, birkaç ay sonra koskoca benzin pompasını değiştirmek zorunda bırakır insanı... Seçim sizin tabii.
Sarı motor arıza lambası panoda ansızın yanıp da teşhis cihazına bağlandığında "P0171 - Sistem Çok Fakir" kodunu okursanız, aklınıza sadece oksijen sensörü gelmesin. Yanma odasına giren hava miktarına kıyasla benzin miktarı az kaldığında, egzoz manifoldundaki sensör yüksek oksijen oranı tespit eder ve ecu'ya sinyal çeker. Filtre içindeki kâğıt eleman şişmişse veya pas birikintisi yüzünden geçiş alanı yarı yarıya daralmışsa, yakıt basınç regülatörü de çaresiz kalır. Araç beyini sistemi korumaya almak için yakıt haritasını zenginleştirmeye çalışır ama fiziksel bir engel vardır orada; ne kadar uğraşsa da o daracık yerden fazla benzin geçiremez.
Sabahları marşa bastığınızda krank dönüyor, akü sağlam, bujilerde ateşleme var ama motor bir türlü yakalamıyorsa hemen büyük arızalar düşünmeyin derim. Yakıt hattındaki geri dönüş valfi basıncı tutsa bile, filtrenin içindeki tortu birikimi benzin debisini o kadar düşürür ki, starter motoru dakikalarca dönse de silindir içine ulaşan zengin karışım oranı yakalanamaz. İki defa marşa basıp çalıştıramayınca insan bir an durup düşünüyor tabii, acaba depodaki dip pisliği mi çekildi diye. Bazen tam çalışacak gibi olur, pat pat eder ve durur... Yakıt pompası zırlamaya başlar arka koltuğun altından, duyarsınız o zorlanma sesini.
Sinyal ışığında beklerken devir saatinin ibresi bir aşağı bir yukarı oynuyorsa, araba durduğu yerde kendi kendine titreşime geçiyorsa yakıt manifolduna gelen basınç dalgalanıyor demektir. Tıkanmış bir benzin filtresi, enjektör pülverizasyonunu yani benzinin sis halinde püskürtülmesini doğrudan bozar; damlacıklar iri kalır, yanma odasında düzensiz patlamalar yaşanır. Rölanti valfi bu durumu kompanse etmek için sürekli hava debisini ayarlamaya çalışır ama ne yapsın, benzin düzensiz geliyor bir kere. Araba dur kalk trafikte kendi kendine tekleme yapar, siz de "acaba bujiler mi bitti" dersiniz kendi kendinize.
Otoyolda sabit hızla giderken aniden motorun teklemesi, sanki depoda benzin bitmiş gibi anlık kesintiler yapması pek sevimli bir his değildir açıkçası. Yakıt filtresinin gözenek boyutu genelde 10 ila 45 mikron arasındadır ve zamanla bu küçücük aralıklar katranlaşmış benzin kalıntılarıyla dolar. İvmelenmek istediğinizde gaz kelebeği açılır, hava kütle ölçer (MAF) beyine "daha çok yakıt gönder" sinyali atar fakat filtre engeline takılan benzin o emre zamanında yanıt veremez. Sonucunda ne mi olur? Motor fakir karışıma düşer, anlık vuruntu yaşanır, hatta bazen egzozdan patlama sesi bile duyulabilir.
Yakıt pompasının ömrünü kısaltan şeylerin başında da yine bu küçük, sessiz sedasız çalışan süzgeç parçası gelir aslında. Pompa, depodaki samandıranın içinden aldığı yakıtı filtre üzerinden enjektörlere basarken önünde sürekli bir direnç görürse, elektrik motorunun sargıları aşırı ısınmaya başlar. Arka taraftan gelen o hafif vızıltı sesi zamanla yüksek frekanslı bir inlemeye dönüşüyorsa, bilin ki pompa "ben artık bu direnci itemiyorum" diye bağırıyordur. Bir filitreyi zamanında değiştirmemek, birkaç ay sonra koskoca benzin pompasını değiştirmek zorunda bırakır insanı... Seçim sizin tabii.
Sarı motor arıza lambası panoda ansızın yanıp da teşhis cihazına bağlandığında "P0171 - Sistem Çok Fakir" kodunu okursanız, aklınıza sadece oksijen sensörü gelmesin. Yanma odasına giren hava miktarına kıyasla benzin miktarı az kaldığında, egzoz manifoldundaki sensör yüksek oksijen oranı tespit eder ve ecu'ya sinyal çeker. Filtre içindeki kâğıt eleman şişmişse veya pas birikintisi yüzünden geçiş alanı yarı yarıya daralmışsa, yakıt basınç regülatörü de çaresiz kalır. Araç beyini sistemi korumaya almak için yakıt haritasını zenginleştirmeye çalışır ama fiziksel bir engel vardır orada; ne kadar uğraşsa da o daracık yerden fazla benzin geçiremez.
