Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kaputu kaldırdığınızda kulağınıza çalınan o tiz, ince ve rahatsız edici ıslık sesi... Genellikle sabahları motor soğukken ya da direksiyonu tam kırdığınız anlarda belirginleşen bu akustik problem, motor bloğunun ön kısmında yer alan krank kasnağı ile alternatör mili arasındaki devir daim senkronizasyonunun bozulmasından kaynaklanır. Sürtünme katsayısının düşmesiyle birlikte EPDM bazlı kauçuk malzeme kasnak kanallarına tam tutunamaz ve kaydırma yapar. Sürekli bir sürtünme, beraberinde yüksek ısıyı ve o bildiğimiz metalik ıslığı getirir. Acaba kayışın gerginliği olması gereken seviyede mi, yoksa zamanla lifleri mi gevşedi?
Oto sanayide ustaların el yordamıyla kontrol ettiği o iki kasnak arasındaki esneme payı, aslında motorun ömrünü doğrudan belirleyen hassas bir parametredir. Otomatik gergi rulmanının yay tansiyonu zamanla yorulduğunda, kayışın iç yüzeyindeki yivler kasnağın V şeklindeki kanallarına tam oturamaz. Yüzey alanı daralınca da sürtünme kuvveti kinetik enerjiyi döndürme gücüne çeviremez; enerji ısıya ve sese dönüşür. Bazen sadece hidrolik direksiyon pompasının yarattığı ekstra yük bile bu sesi tetiklemeye yeter... Belki de sadece küçük bir gergi ayarı tüm bu gürültüyü bıçak gibi kesecektir.
Kayışın arkasındaki o parlak, pürüzsüzleşmiş yüzeye hiç dikkat ettiniz mi? Kristalleşme adı verilen bu durum, malzemenin aşırı ısınma ve yaşlanma nedeniyle esnekliğini kaybedip sertleştiğini gösterir. Sertleşen kauçuk, alternatör kasnağının üzerinden geçerken kavramayı gerçekleştiremez ve sürekli boşa döner. Komponentlerin milimetrik eksen kaçıklıkları da bu sürtünmeyi ve dolayısıyla ıslık sesini asimetrik olarak artırır. Birkaç damla su döküldüğünde sesin anlık olarak kesilmesi, teşhisi doğrulamak için harika bir yöntemdir aslında. Tabii bu sadece geçici bir illüzyondan ibaret...
Rulman yataklarının içindeki lityum bazlı gres yağının yüksek sıcaklık altında özelliğini yitirmesi, kayıştan bağımsız gibi duran ama ıslığı başlatan asıl unsurdur. Alternatörün içindeki bilyalar aşındıkça dönme direncini artırır ve kayışın üzerine binen statik yükü katlar. Bu durum, alternatörün elektrik üretmek için ihtiyaç duyduğu torku karşılayamayan kayışın, kasnak üzerinde mikroskobik düzeyde sıçramasına yol açar. Islığın tonu motor devriyle birlikte yükseliyorsa, şüpheleri doğrudan şarj dinamosunun kasnak rulmanına yöneltmekte fayda var. Yenileme zamanının geldiğini fısıldayan küçük bir uyarı bu.
Oto sanayide ustaların el yordamıyla kontrol ettiği o iki kasnak arasındaki esneme payı, aslında motorun ömrünü doğrudan belirleyen hassas bir parametredir. Otomatik gergi rulmanının yay tansiyonu zamanla yorulduğunda, kayışın iç yüzeyindeki yivler kasnağın V şeklindeki kanallarına tam oturamaz. Yüzey alanı daralınca da sürtünme kuvveti kinetik enerjiyi döndürme gücüne çeviremez; enerji ısıya ve sese dönüşür. Bazen sadece hidrolik direksiyon pompasının yarattığı ekstra yük bile bu sesi tetiklemeye yeter... Belki de sadece küçük bir gergi ayarı tüm bu gürültüyü bıçak gibi kesecektir.
Kayışın arkasındaki o parlak, pürüzsüzleşmiş yüzeye hiç dikkat ettiniz mi? Kristalleşme adı verilen bu durum, malzemenin aşırı ısınma ve yaşlanma nedeniyle esnekliğini kaybedip sertleştiğini gösterir. Sertleşen kauçuk, alternatör kasnağının üzerinden geçerken kavramayı gerçekleştiremez ve sürekli boşa döner. Komponentlerin milimetrik eksen kaçıklıkları da bu sürtünmeyi ve dolayısıyla ıslık sesini asimetrik olarak artırır. Birkaç damla su döküldüğünde sesin anlık olarak kesilmesi, teşhisi doğrulamak için harika bir yöntemdir aslında. Tabii bu sadece geçici bir illüzyondan ibaret...
Rulman yataklarının içindeki lityum bazlı gres yağının yüksek sıcaklık altında özelliğini yitirmesi, kayıştan bağımsız gibi duran ama ıslığı başlatan asıl unsurdur. Alternatörün içindeki bilyalar aşındıkça dönme direncini artırır ve kayışın üzerine binen statik yükü katlar. Bu durum, alternatörün elektrik üretmek için ihtiyaç duyduğu torku karşılayamayan kayışın, kasnak üzerinde mikroskobik düzeyde sıçramasına yol açar. Islığın tonu motor devriyle birlikte yükseliyorsa, şüpheleri doğrudan şarj dinamosunun kasnak rulmanına yöneltmekte fayda var. Yenileme zamanının geldiğini fısıldayan küçük bir uyarı bu.
