Ayhan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Egzoz gazındaki azot oksit (NO
x
) emisyonlarını dizel partikül filtresinin hemen çıkışında yakalayıp zararsız azot ve su buharına dönüştüren o sihirli sıvı, yani yüzde 32,5 temizlenmiş üre ve yüzde 67,5 deiyonize sudan oluşan AdBlue bittiğinde, modern Euro 6 motorlu aracınız size kelimenin tam anlamıyla bir çevre dersi vermeye başlar. Gösterge panelinde aniden beliren turuncu ya da kırmızı ikaz ışığı, Seçici Katalitik İndirgeme (SCR) sisteminin dozajlama pompasını durdurduğunu ve katalizörün artık çalışamaz hale geldiğini söyler. Direksiyondaki bizler için bu durum, sadece can sıkıcı bir bip sesinden ibaret değil; motor kontrol ünitesinin (ECU) çevre mevzuatlarına uymak adına motoru "Limp Mode" denilen koruma moduna almasının ilk adımıdır. Enjeksiyon haritası anında değiştirilir, tork üretimi neredeyse yarı yarıya düşürülür ve o altınızdaki yüzlerce beygirlik makine bir anda hantal bir yürüyen tenekeye dönüşür...
Depodaki son damla da tükendiğinde ve siz inatla kontağı kapatıp yeniden açtığınızda, marş motorunun boşa döndüğünü görürsünüz. Motor kontrol ünitesi, yasal emisyon sınırlarının aşılmasını engellemek amacıyla marş basma sinyalini tamamen bloke eder; yani sistem kendini kilitler. Pompa enjektörleri ray basıncını sabitleyip yanma odasına yakıt göndermeyi kestiği için, ne kadar zorlarsanız zorlayın o motor bir daha çalışmayacaktır. Aslında olay sadece çevreyi korumak da değil, SCR sisteminin içindeki hassas dozaj valflerinin ve kristalleşmeye meyilli boru hatlarının kuru çalışarak kalıcı hasar görmesinin önüne geçmektir. Yüksek basınç altında çalışan bu elektro-mekanik valfler, sıvının sağladığı soğutma etkisinden mahrum kaldığında ısınır, deforme olur ve sonrasında binlerce liralık parça değişimi faturalarıyla karşı karşıya kalırız. Tam bir mühendislik tuzağı ya da kusursuz bir çevre koruma planı; nasıl bakarsanız bakın, sonuç değişmiyor.
Peki, yolda giderken bu sıvı biterse ne olur diye korkanlar için net bir cevap verelim: Araç seyir halindeyken stop etmez. Güvenlik gerekçesiyle otoyolun ortasında motoru kapatacak kadar aptal değildir bu sistemler, ancak stop ettiğiniz ilk benzinlikte başınıza gelecekleri yukarıda anlattık. Egzoz manifoldunun hemen arkasındaki sıcaklık sensörleri, egzoz gazı sıcaklığının 200 derecenin üzerine çıktığı anlarda AdBlue püskürtülmesini bekler; bu gerçekleşmediğinde katalitik konvertörün içindeki gözenekli yapı hızla kurum bağlamaya ve tıkanmaya başlar. Dönüşü olmayan bir yola girmek gibidir bu durum; çünkü kristalleşen üre kalıntıları, enjeksiyon nozulunun ağzını bir daha açılmamak üzere tıkayabilir. Servise gidip arıza kaydını OBD cihazıyla sildirmek bile bazen bu mekanik tıkanıklığı çözmeye yetmez. Çözüm mü? Depoyu her zaman çeyreğin üzerinde tutmak, aksi halde çekici sırtında yapılacak o mecburi yolculuk kaçınılmaz olur...
x
) emisyonlarını dizel partikül filtresinin hemen çıkışında yakalayıp zararsız azot ve su buharına dönüştüren o sihirli sıvı, yani yüzde 32,5 temizlenmiş üre ve yüzde 67,5 deiyonize sudan oluşan AdBlue bittiğinde, modern Euro 6 motorlu aracınız size kelimenin tam anlamıyla bir çevre dersi vermeye başlar. Gösterge panelinde aniden beliren turuncu ya da kırmızı ikaz ışığı, Seçici Katalitik İndirgeme (SCR) sisteminin dozajlama pompasını durdurduğunu ve katalizörün artık çalışamaz hale geldiğini söyler. Direksiyondaki bizler için bu durum, sadece can sıkıcı bir bip sesinden ibaret değil; motor kontrol ünitesinin (ECU) çevre mevzuatlarına uymak adına motoru "Limp Mode" denilen koruma moduna almasının ilk adımıdır. Enjeksiyon haritası anında değiştirilir, tork üretimi neredeyse yarı yarıya düşürülür ve o altınızdaki yüzlerce beygirlik makine bir anda hantal bir yürüyen tenekeye dönüşür...
Depodaki son damla da tükendiğinde ve siz inatla kontağı kapatıp yeniden açtığınızda, marş motorunun boşa döndüğünü görürsünüz. Motor kontrol ünitesi, yasal emisyon sınırlarının aşılmasını engellemek amacıyla marş basma sinyalini tamamen bloke eder; yani sistem kendini kilitler. Pompa enjektörleri ray basıncını sabitleyip yanma odasına yakıt göndermeyi kestiği için, ne kadar zorlarsanız zorlayın o motor bir daha çalışmayacaktır. Aslında olay sadece çevreyi korumak da değil, SCR sisteminin içindeki hassas dozaj valflerinin ve kristalleşmeye meyilli boru hatlarının kuru çalışarak kalıcı hasar görmesinin önüne geçmektir. Yüksek basınç altında çalışan bu elektro-mekanik valfler, sıvının sağladığı soğutma etkisinden mahrum kaldığında ısınır, deforme olur ve sonrasında binlerce liralık parça değişimi faturalarıyla karşı karşıya kalırız. Tam bir mühendislik tuzağı ya da kusursuz bir çevre koruma planı; nasıl bakarsanız bakın, sonuç değişmiyor.
Peki, yolda giderken bu sıvı biterse ne olur diye korkanlar için net bir cevap verelim: Araç seyir halindeyken stop etmez. Güvenlik gerekçesiyle otoyolun ortasında motoru kapatacak kadar aptal değildir bu sistemler, ancak stop ettiğiniz ilk benzinlikte başınıza gelecekleri yukarıda anlattık. Egzoz manifoldunun hemen arkasındaki sıcaklık sensörleri, egzoz gazı sıcaklığının 200 derecenin üzerine çıktığı anlarda AdBlue püskürtülmesini bekler; bu gerçekleşmediğinde katalitik konvertörün içindeki gözenekli yapı hızla kurum bağlamaya ve tıkanmaya başlar. Dönüşü olmayan bir yola girmek gibidir bu durum; çünkü kristalleşen üre kalıntıları, enjeksiyon nozulunun ağzını bir daha açılmamak üzere tıkayabilir. Servise gidip arıza kaydını OBD cihazıyla sildirmek bile bazen bu mekanik tıkanıklığı çözmeye yetmez. Çözüm mü? Depoyu her zaman çeyreğin üzerinde tutmak, aksi halde çekici sırtında yapılacak o mecburi yolculuk kaçınılmaz olur...
