Murat Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sabah arabanıza binip anahtarı çevirdiğinizde motorun o tatlı homurtusunu duymak harikadır ama vitesi bire takmaya çalıştığınızda o kolun taş gibi yerinden oynamaması bütün neşenizi bir anda kaçırır. Manuel şanzımanlı araçlarda bu durum genellikle debriyaj sisteminin hidrolik sıvısının azalmasından ya da baskı balatanın ömrünü tamamlamasından kaynaklanır; çünkü siz pedala bastığınızda motor ile tekerlekler arasındaki o devasa gücü ayıran mekanizma görevini yapamaz hale gelir. Mekanik bir dirençle karşılaştığınızda vites kolunu asla zorlamamalısınız, dişlileri elinize almak istemiyorsanız tabii... Çoğu sürücü sorunun şanzımanın kendisinde olduğunu düşünür ancak durum genellikle debriyaj çatalının eğilmesi veya merkez silindirindeki küçük bir yağ sızıntısı kadar basittir. Debriyaj pedalına bastığınızda altınızdaki o boşluk hissi, aslında sistemde hava olduğunun veya hidrolik basıncının kaybolduğunun en net habercisidir.
Otomatik vitesli bir araba kullanıyorsanız ve vites kolu P konumundan çıkmamakta direniyorsa, panik yapmadan önce ayak freninin altındaki o küçük müşüre odaklanmanız gerekir. Fren lambalarınızın yanıp yanmadığını kontrol edin; şayet yanmıyorlarsa araç sizin frene bastığınızı algılamıyor demektir ve güvenlik kilidi vites kolunu serbest bırakmaz. Otomatik şanzımanlar tamamen basınçlı yağ prensibiyle ve elektronik sensörlerin yönetimiyle çalıştığı için, şanzıman beynindeki (selenoid valfler) en ufak bir tıkanıklık vites geçişlerini tamamen kilitleyebilir. Yağın ömrünü tamamlaması, viskozitesini kaybetmesi veya eksilmesi de dişlilerin birbirine kenetlenmesine yol açar. Bazen sadece akü voltajının düşmesi bile aracın bilgisayar sistemini şaşırtıp vites mekanizmasını koruma moduna alabilir... Kendinizi bir anda yolda kalmış bulduğunuzda, vites konsolunun yanındaki küçük gizli kapağı açıp anahtarla o kilidi manuel olarak açmayı denemek en mantıklı geçici çözümdür.
Seyir halindeyken vitesin aniden boşa atması ya da belirli bir vitese geçerken "cırtlama" sesi çıkarması, şanzımanın içindeki senkromeç adı verilen o küçük pirinç bileziklerin aşındığını gösterir. Senkromeçler, farklı hızlarda dönen iki dişlinin hızını eşitleyerek sarsıntısız ve sessiz bir şekilde birbirine geçmesini sağlayan mucizevi parçalardır ve onlar yıprandığında metal metale sürter. Eğer araba üçüncü vitesten sürekli kendi kendine atıyorsa, vites hilallerinde veya sabitleme bilyalarında bir aşınma söz konusu demektir. Şanzıman yağını vaktinde değiştirmemek bu aşınmayı inanılmaz derecede hızlandırır; çünkü içeride biriken mikro metal tozları adeta bir zımpara gibi dişlileri yemeye başlar. Yüksek devirlerde vites değiştirmeye zorlamak, debriyaja tam basmadan kolu çekmek bu mekanik yorgunluğun baş sorumlusudur.
Kış aylarında sabahları araba soğukken viteslerin kemikli geçmesi, hatta adeta donmuş gibi hissettirmesi aslında tamamen fiziksel bir durumdur ve çoğunlukla korkulacak bir şey yoktur. Şanzıman yağı motor yağına göre çok daha kalındır ve soğuk havada akışkanlığını kaybedip iyice ağdalaşır, bu da dişlilerin arasında bir direnç oluşturur. Motor biraz ısınana ve şanzımanın içindeki hareketle yağ sıcaklığı normal seviyeye gelene kadar vitesleri nazikçe, yavaşça yerleştirmek en doğrusudur. Eğer araba ısındıktan sonra da bu sertlik devam ediyorsa, vites kule mekanizmasındaki veya vites halatlarındaki yağsızlık ve kirlenme üzerinde durulmalıdır. Arabayı stop ettiğinizde vitesler tıkır tıkır geçiyor ama motor çalışırken geçmiyorsa, sorun kesinlikle şanzımanda değil debriyajın ayırmama problemindedir.
Otomatik vitesli bir araba kullanıyorsanız ve vites kolu P konumundan çıkmamakta direniyorsa, panik yapmadan önce ayak freninin altındaki o küçük müşüre odaklanmanız gerekir. Fren lambalarınızın yanıp yanmadığını kontrol edin; şayet yanmıyorlarsa araç sizin frene bastığınızı algılamıyor demektir ve güvenlik kilidi vites kolunu serbest bırakmaz. Otomatik şanzımanlar tamamen basınçlı yağ prensibiyle ve elektronik sensörlerin yönetimiyle çalıştığı için, şanzıman beynindeki (selenoid valfler) en ufak bir tıkanıklık vites geçişlerini tamamen kilitleyebilir. Yağın ömrünü tamamlaması, viskozitesini kaybetmesi veya eksilmesi de dişlilerin birbirine kenetlenmesine yol açar. Bazen sadece akü voltajının düşmesi bile aracın bilgisayar sistemini şaşırtıp vites mekanizmasını koruma moduna alabilir... Kendinizi bir anda yolda kalmış bulduğunuzda, vites konsolunun yanındaki küçük gizli kapağı açıp anahtarla o kilidi manuel olarak açmayı denemek en mantıklı geçici çözümdür.
Seyir halindeyken vitesin aniden boşa atması ya da belirli bir vitese geçerken "cırtlama" sesi çıkarması, şanzımanın içindeki senkromeç adı verilen o küçük pirinç bileziklerin aşındığını gösterir. Senkromeçler, farklı hızlarda dönen iki dişlinin hızını eşitleyerek sarsıntısız ve sessiz bir şekilde birbirine geçmesini sağlayan mucizevi parçalardır ve onlar yıprandığında metal metale sürter. Eğer araba üçüncü vitesten sürekli kendi kendine atıyorsa, vites hilallerinde veya sabitleme bilyalarında bir aşınma söz konusu demektir. Şanzıman yağını vaktinde değiştirmemek bu aşınmayı inanılmaz derecede hızlandırır; çünkü içeride biriken mikro metal tozları adeta bir zımpara gibi dişlileri yemeye başlar. Yüksek devirlerde vites değiştirmeye zorlamak, debriyaja tam basmadan kolu çekmek bu mekanik yorgunluğun baş sorumlusudur.
Kış aylarında sabahları araba soğukken viteslerin kemikli geçmesi, hatta adeta donmuş gibi hissettirmesi aslında tamamen fiziksel bir durumdur ve çoğunlukla korkulacak bir şey yoktur. Şanzıman yağı motor yağına göre çok daha kalındır ve soğuk havada akışkanlığını kaybedip iyice ağdalaşır, bu da dişlilerin arasında bir direnç oluşturur. Motor biraz ısınana ve şanzımanın içindeki hareketle yağ sıcaklığı normal seviyeye gelene kadar vitesleri nazikçe, yavaşça yerleştirmek en doğrusudur. Eğer araba ısındıktan sonra da bu sertlik devam ediyorsa, vites kule mekanizmasındaki veya vites halatlarındaki yağsızlık ve kirlenme üzerinde durulmalıdır. Arabayı stop ettiğinizde vitesler tıkır tıkır geçiyor ama motor çalışırken geçmiyorsa, sorun kesinlikle şanzımanda değil debriyajın ayırmama problemindedir.
