Burak Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Direksiyonun 90-100 km/s civarına geldiğinizde elinizin altında hafif hafif titremeye başladığını hissettiğiniz o an, aslında aracın size "artık bir dur" deme şeklidir. Ön takımdaki salıncak burçları, rot kafaları ya da amortisör kuleleri zamanla çukur ve kasis darbeleriyle o milimetrik geometrisini kaybeder. Lastiğin jant üzerindeki ağırlık dağılımı jant ağırlıklarının (kurşunların) düşmesiyle bozulduğunda, dinamik balans tamamen şaşar. Bazen sadece janta yapışan çamur bile o gramaj dengesini bozar da insan "acaba aks mı kesildi" diye panikler... Sanayiye girmeden önce şu direksiyon titreşiminin hızlandıkça artıp artmadığına bir bakın derim.
Rot ayarı dediğimiz şey aslında ön tekerleklerin birbirine olan paralelliği, yani Kamber ve Kaster açılarının üretici toleransları dahilinde tutulması meselesidir. Sıfır aldığınız lastiğin içten ya da dıştan yanak vererek düzensiz aşınmaya başladığını fark ettiyseniz, o fabrikanın belirlediği açı değerleri çoktan kaybolmuş demektir. Rot kolundaki dişlerin milimetrik kayması, aracın düz yolda direksiyonu bıraktığınızda sağa veya sola çekmesine yol açar. Kaldırıma biraz sert yanaştığınızda ya da derin bir çukura düştüğünüzde o hassas rot açısı anında kaçabilir, bunu hemen fark edemeyebilirsiniz ama lastik sırtındaki diş derinlikleri gerçeği çabucak yüzünüze vurur.
Her mevsim geçişinde, yani kışlık lastikten yazlığa veya yazlıktan kışlığa geçerken jant-lastik kombinasyonu sökülüp takıldığında balans makinesine girmek şarttır. Lastik janta ilk oturtulduğunda, kauçuğun jant yatağına yerleşme toleransları yüzünden statik ve dinamik dengesizlikler oluşur. Ustaya "abi daha yeni takıldı, ne gerek var" demeyin hiç; makineye bağlandığında 10 gramlık bir sapmanın bile yüksek hızda tekerleğe tonlarca merkezkaç kuvveti bindirdiğini gözünüzle görürsünüz. İhmal edilen bir balans dengesizliği, zamanla porya bilyasına, tekerlek rulmanlarına ve hatta direksiyon kutusuna kadar tüm yürüyen aksama ciddi yük bindirir.
Süspansiyon sisteminde yapılan en ufak bir parça değişimi —ki buna rotil, rot mili, amortisör veya viraj demir lastikleri dahil— rot ayarını sıfırdan yapmayı zorunlu kılar. Alt takımdaki cıvatalar söküldüğü an, aracın fabrikasyon aks geometrisi tamamen dağılır. Parçayı değiştiren usta ne kadar tecrübeli olursa olsun, göz kararıyla veya metreyle ölçerek rot ayarı tutturması imkansızdır. Lazerli ve bilgisayarlı rot cihazlarına bağlanmadan yapılan bir yürüyen aks tamiri, birkaç bin kilometre sonra size yeni bir takım lastik faturası olarak geri döner...
Aracınızla düz bir otoyolda ilerlerken direksiyon simidinin tam merkezde durmadığını, biraz eğri kaldığını görüyorsanız yürüyen aksın çağrısına kulak verin. Direksiyon düz durduğu halde araba şeritten çıkıyorsa veya direksiyonu tam ortaladığınızda araç bir tarafa sapıyorsa kaster açısında bir dengesizlik vardır. Bu durum sadece sürüş konforunuzu çalmakla kalmaz, fren anında aracın arkasını salmasına veya fren mesafesinin uzamasına da neden olur. Direksiyonu toplarken hantallık hissediyorsanız, o eski kıvraklık kalmadıysa bir rot-balans liftine çıkma zamanı çoktan gelmiştir.
Rot ayarı dediğimiz şey aslında ön tekerleklerin birbirine olan paralelliği, yani Kamber ve Kaster açılarının üretici toleransları dahilinde tutulması meselesidir. Sıfır aldığınız lastiğin içten ya da dıştan yanak vererek düzensiz aşınmaya başladığını fark ettiyseniz, o fabrikanın belirlediği açı değerleri çoktan kaybolmuş demektir. Rot kolundaki dişlerin milimetrik kayması, aracın düz yolda direksiyonu bıraktığınızda sağa veya sola çekmesine yol açar. Kaldırıma biraz sert yanaştığınızda ya da derin bir çukura düştüğünüzde o hassas rot açısı anında kaçabilir, bunu hemen fark edemeyebilirsiniz ama lastik sırtındaki diş derinlikleri gerçeği çabucak yüzünüze vurur.
Her mevsim geçişinde, yani kışlık lastikten yazlığa veya yazlıktan kışlığa geçerken jant-lastik kombinasyonu sökülüp takıldığında balans makinesine girmek şarttır. Lastik janta ilk oturtulduğunda, kauçuğun jant yatağına yerleşme toleransları yüzünden statik ve dinamik dengesizlikler oluşur. Ustaya "abi daha yeni takıldı, ne gerek var" demeyin hiç; makineye bağlandığında 10 gramlık bir sapmanın bile yüksek hızda tekerleğe tonlarca merkezkaç kuvveti bindirdiğini gözünüzle görürsünüz. İhmal edilen bir balans dengesizliği, zamanla porya bilyasına, tekerlek rulmanlarına ve hatta direksiyon kutusuna kadar tüm yürüyen aksama ciddi yük bindirir.
Süspansiyon sisteminde yapılan en ufak bir parça değişimi —ki buna rotil, rot mili, amortisör veya viraj demir lastikleri dahil— rot ayarını sıfırdan yapmayı zorunlu kılar. Alt takımdaki cıvatalar söküldüğü an, aracın fabrikasyon aks geometrisi tamamen dağılır. Parçayı değiştiren usta ne kadar tecrübeli olursa olsun, göz kararıyla veya metreyle ölçerek rot ayarı tutturması imkansızdır. Lazerli ve bilgisayarlı rot cihazlarına bağlanmadan yapılan bir yürüyen aks tamiri, birkaç bin kilometre sonra size yeni bir takım lastik faturası olarak geri döner...
Aracınızla düz bir otoyolda ilerlerken direksiyon simidinin tam merkezde durmadığını, biraz eğri kaldığını görüyorsanız yürüyen aksın çağrısına kulak verin. Direksiyon düz durduğu halde araba şeritten çıkıyorsa veya direksiyonu tam ortaladığınızda araç bir tarafa sapıyorsa kaster açısında bir dengesizlik vardır. Bu durum sadece sürüş konforunuzu çalmakla kalmaz, fren anında aracın arkasını salmasına veya fren mesafesinin uzamasına da neden olur. Direksiyonu toplarken hantallık hissediyorsanız, o eski kıvraklık kalmadıysa bir rot-balans liftine çıkma zamanı çoktan gelmiştir.
