Mustafa Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Gaza bastıkça kaputun altından gelen o belirsiz tıkırtıyı duymamazlıktan gelmek kolaydır da, sabahın köründe genleşme kabının kapağını açıp da diplerde kalmış bir parmak suyu görünce insanın içi cız eder. Sürücülerin pek çoğu bu durumu sadece basit bir "su ilave etme" ritüeline dönüştürse de, aslında kapalı devre çalışan bir soğutma sisteminin su eksiltmesi asla normal kabul edilemez; bir yerlerden fısıltıyla sızıntı sinyali veriliyordur. Sistemdeki basınç değişimi, zamanla gözle görülmeyen kılcal çatlaklardan hortum kelepçelerinin gevşemesine kadar onlarca farklı senaryoyu önümüze serebilir. Bazen garajın zemininde tek bir damla bile göremezsiniz çünkü sıvı, sıcak motor bloklarının üzerine damladığı an buharlaşıp uçar... Hal böyle olunca insan ister istemez soruyor; hararet göstergesi kırmızıya dayanmadan önce bu gizemli kaçak tam olarak nerede saklanıyor? Radyatör peteklerinin o aralarına sıkışmış taş darbeleri ya da yılların yorgunluğuyla sertleşip plastikliğini kaybetmiş hortumlar ilk şüpheliler arasındadır ve bu aksamların detaylıca gözden geçirilmesi şarttır.
Motor bloğuna giden devridaim pompasının keçesi ömrünü tamamladığında, araç çalışırken hafif hafif su sızdırmaya başlar ve bu durum genellikle araç dururken fark edilmez. Sürüş esnasındaki yüksek basınç ve sıcaklık, devirdaim çarkının etrafındaki contaları zorladıkça suyun eksilme hızı katlanarak artar, hatta bazen bu kaçak doğrudan triger kayışının olduğu kapalı bölgeye aktığı için dışarıdan bakıldığında hiçbir iz bırakmaz. Ustaların parmak ucuyla contaları kontrol etmesi, triger kapağının altındaki nem izlerini araması tam da bu yüzdendir; gözle görülmeyen kayıplar insanı en çok yoran, en çok şüphede bırakan süreçlerdir. Pompa arızalandığında sistemdeki sıvıyı devrettirmekte zorlanır ve oluşan aşırı ısınma, suyun buharlaşma basıncını artırarak genleşme kabının kapağından dışarı su tahliyesine sebep olur. Belki de sorun doğrudan pompanın kendisinde değil, onu besleyen ve zamanla deforme olan o ufak plastik rekorlardadır...
Açıkçası en tehlikeli ve masraflı senaryo, suyun dışarıya değil de doğrudan silindirlerin içine ya da motor yağına karıştığı durumdur ki bu da silindir kapak contasının yandığına veya yandığına yakın bir hasar aldığına işaret eder. Hararet ibresi bir kez bile kırmızıyı görse, o alüminyum kapak hafifçe eğrilir ve conta aralığından soğutma suyu yanma odasına sızmaya başlar; ardından egzozdan beyaz, yoğun bir duman çıkmaya başlar. Yağ çubuğunu çektiğinizde eğer köpüklü, mayonez kıvamında sarımsı bir tabaka görüyorsanız iş işten geçmiş demektir, su yağla karışmıştır. Aracın çekişten düşmesi, sabahları ilk çalıştırmada motorun sarsıntılı çalışması ve kaloriferin içeriye bir türlü sıcak hava üflememesi hep aynı zincirleme reaksiyonun halkalarıdır. Bazen conta tam kopmamıştır, sadece mikro düzeyde sızdırıyordur ve bu da suyun çok yavaş, adeta haftalar süren bir periyotta azalmasına yol açarak sürücüyü tatlı bir rehavete sürükler...
Halk arasında çok önemsenmeyen ama sistemi doğrudan etkileyen bir diğer unsur ise genleşme kabının o basit görünen, plastik kapağıdır. İçinde özel bir basınç valfi barındıran bu kapak arızalandığında, sistemdeki ideal basınç korunamaz ve soğutma sıvısı kaynama noktasına ulaşarak buhar halinde dışarı kaçar. Basit bir kapak değişimiyle çözülebilecek bir problemi aylarca devasa bir motor arızası zannedip dertlenen sürücülere az rastlamadık. Kapağın kauçuk contası sertleştiğinde ya da yaylı mekanizması sıkıştığında, kapalı devre olması gereken yapı adeta çaydanlık gibi tütmeye başlar. Yani uzun lafın kısası, hemen en kötü senaryoyu düşünüp motoru söktürmeye kalkışmadan önce, masrafı en düşük olan bu minik parçayı yedek parçacıdan alıp yenilemek en akılcı adımdır.
Kış aylarında antifriz kullanmamak ya da yazın "nasıl olsa donmaz" diyerek sisteme sadece şebeke suyu doldurmak, radyoatörün içten içe kireçlenmesine ve çürümesine zemin hazırlar. Kireçleşen kanallar tıkandıkça suyun dolaşım alanı daralır, bu da bölgesel aşırı ısınmalara ve peteklerdeki en zayıf noktalardan kılcal patlamalara neden olur. Kaliteli bir antifriz sadece donmayı engellemez; aynı zamanda pası, korozyonu ve suyun kaynama noktasını yükselterek sistemdeki kaçak riskini minimuma indirir. Şebeke suyunun içindeki kireç, ısıyı gördüğü an çökerek kalorifer peteğini bile tıkar, kışın arabanın içi buz gibi kalır. Araca sürekli musluk suyu eklemek, adeta arabanın damarlarına yavaş etkili bir zehir enjekte etmek gibidir...
Motor bloğuna giden devridaim pompasının keçesi ömrünü tamamladığında, araç çalışırken hafif hafif su sızdırmaya başlar ve bu durum genellikle araç dururken fark edilmez. Sürüş esnasındaki yüksek basınç ve sıcaklık, devirdaim çarkının etrafındaki contaları zorladıkça suyun eksilme hızı katlanarak artar, hatta bazen bu kaçak doğrudan triger kayışının olduğu kapalı bölgeye aktığı için dışarıdan bakıldığında hiçbir iz bırakmaz. Ustaların parmak ucuyla contaları kontrol etmesi, triger kapağının altındaki nem izlerini araması tam da bu yüzdendir; gözle görülmeyen kayıplar insanı en çok yoran, en çok şüphede bırakan süreçlerdir. Pompa arızalandığında sistemdeki sıvıyı devrettirmekte zorlanır ve oluşan aşırı ısınma, suyun buharlaşma basıncını artırarak genleşme kabının kapağından dışarı su tahliyesine sebep olur. Belki de sorun doğrudan pompanın kendisinde değil, onu besleyen ve zamanla deforme olan o ufak plastik rekorlardadır...
Açıkçası en tehlikeli ve masraflı senaryo, suyun dışarıya değil de doğrudan silindirlerin içine ya da motor yağına karıştığı durumdur ki bu da silindir kapak contasının yandığına veya yandığına yakın bir hasar aldığına işaret eder. Hararet ibresi bir kez bile kırmızıyı görse, o alüminyum kapak hafifçe eğrilir ve conta aralığından soğutma suyu yanma odasına sızmaya başlar; ardından egzozdan beyaz, yoğun bir duman çıkmaya başlar. Yağ çubuğunu çektiğinizde eğer köpüklü, mayonez kıvamında sarımsı bir tabaka görüyorsanız iş işten geçmiş demektir, su yağla karışmıştır. Aracın çekişten düşmesi, sabahları ilk çalıştırmada motorun sarsıntılı çalışması ve kaloriferin içeriye bir türlü sıcak hava üflememesi hep aynı zincirleme reaksiyonun halkalarıdır. Bazen conta tam kopmamıştır, sadece mikro düzeyde sızdırıyordur ve bu da suyun çok yavaş, adeta haftalar süren bir periyotta azalmasına yol açarak sürücüyü tatlı bir rehavete sürükler...
Halk arasında çok önemsenmeyen ama sistemi doğrudan etkileyen bir diğer unsur ise genleşme kabının o basit görünen, plastik kapağıdır. İçinde özel bir basınç valfi barındıran bu kapak arızalandığında, sistemdeki ideal basınç korunamaz ve soğutma sıvısı kaynama noktasına ulaşarak buhar halinde dışarı kaçar. Basit bir kapak değişimiyle çözülebilecek bir problemi aylarca devasa bir motor arızası zannedip dertlenen sürücülere az rastlamadık. Kapağın kauçuk contası sertleştiğinde ya da yaylı mekanizması sıkıştığında, kapalı devre olması gereken yapı adeta çaydanlık gibi tütmeye başlar. Yani uzun lafın kısası, hemen en kötü senaryoyu düşünüp motoru söktürmeye kalkışmadan önce, masrafı en düşük olan bu minik parçayı yedek parçacıdan alıp yenilemek en akılcı adımdır.
Kış aylarında antifriz kullanmamak ya da yazın "nasıl olsa donmaz" diyerek sisteme sadece şebeke suyu doldurmak, radyoatörün içten içe kireçlenmesine ve çürümesine zemin hazırlar. Kireçleşen kanallar tıkandıkça suyun dolaşım alanı daralır, bu da bölgesel aşırı ısınmalara ve peteklerdeki en zayıf noktalardan kılcal patlamalara neden olur. Kaliteli bir antifriz sadece donmayı engellemez; aynı zamanda pası, korozyonu ve suyun kaynama noktasını yükselterek sistemdeki kaçak riskini minimuma indirir. Şebeke suyunun içindeki kireç, ısıyı gördüğü an çökerek kalorifer peteğini bile tıkar, kışın arabanın içi buz gibi kalır. Araca sürekli musluk suyu eklemek, adeta arabanın damarlarına yavaş etkili bir zehir enjekte etmek gibidir...
