Eren Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Oto sanayi sitelerinde kış aylarında en sık duyulan şikayetlerin başında, kalorifer fanı son kademede dönmesine rağmen içeriye bir türlü o beklenen sıcaklığın üflenememesi gelir. Sürücüler genellikle sorunu doğrudan termostat arızasına veya kalorifer peteğinin tıkanmasına yorsa da asıl fail, konsolun derinliklerinde unutulan polen filtresidir. Kabin hava filtresi, dış ortamdan emilen havayı süzerek iç mekana aktaran bir bariyer görevi görürken, zamanla biriken yaprak kalıntıları, toz zerreleri ve mikroskobik partiküller yüzünden geçirgenliğini büyük oranda kaybeder. Karbonlu veya standart elyaf yapılı bu filtrelerin mikron düzeyindeki gözenekleri kapandığında, fan motorunun ürettiği statik basınç bu direnci aşamaz... Sonuç olarak, ısı değiştirici (heatexchanger) üzerinden geçmesi gereken hava kütlesi (mass flow rate) radikal bir düşüş yaşar ve siz içeride üşümeye devam edersiniz.
Sistem nasıl çalışır, mekanik döngü nerede sekteye uğrar? Motorun soğutma sıvısı sıcaklığı 90 santigrat dereceye ulaştığında, bu sıcak su kalorifer radyatörünün kılcal kanallarından akmaya başlar. Fan motorunun (blower motor) oluşturduğu hava akımı ise bu peteklerin arasından geçerek ısınır ve menfezlerden kabine dağılır; ancak filtre tıkalıysa hava debisi düşer. Hava debisinin (cubic feet per minute - CFM) azalması, radyatör yüzeyindeki termal transfer verimliliğini baltalar. Fan ne kadar hızlı dönerse dönsün, emiş hattında oluşan vakum engellendiği için evaporatör ve kalorifer peteği bölgesinde hava sıkışır. Bazen de sistemdeki havanın tam ısınmadan yönlendirilmesi gerekir... Debisi zayıflayan hava, petekle temas süresi uzasa bile hacimsel olarak yetersiz kaldığından, araç içindeki termal homojenliği sağlamakta aciz kalır.
Filtre değişim periyodunu aksatmak sadece ısınma problemini değil, klima kompresöründen tutun da fan motorunun elektrik hatlarına kadar uzanan geniş bir arıza zincirini tetikler. Tıkanmış bir polen filtresi yüzünden fan motoru, önündeki yüksek statik direnci yenebilmek adına nominal akım değerinin çok üzerinde amper çekmeye başlar. Bu aşırı akım, fan rezistansının (kademeli hız kontrol direnci) aşırı ısınarak yanmasına ya da doğrudan fan motorunun sargılarının hasar görmesine yol açabilir. Karbonlu filtrelerin lifli yapısı neme maruz kaldığında, havadaki organik bileşiklerle birleşerek yüzeyde geçirimsiz bir katman oluşturur; bu da filtre üzerindeki basınç düşümünü (differential pressure) maksimum seviyeye çıkarır. Aracınızın göğüs kısmından gelen uğultulu ama verimsiz ses, aslında motorun can çekişmesidir... Üreticilerin önerdiği 15 bin kilometrelik periyodu beklemeden, özellikle tozlu coğrafyalarda her sonbahar girişinde bu sarf malzemesini yenilemek en mantıklı mekanik yatırımdır.
Isıtma sistemindeki bu mikro ölçekli tıkanıklık, sürüş güvenliğini doğrudan etkileyen cam buğulanması sorununu da beraberinde getirir. Kabin içindeki insan nefesi ve ayakkabılardan sızan nem, havada asılı kalır ve bu nemin tahliye edilmesi için içeriye sürekli taze, kuru hava beslemesi yapılması şarttır. Tıkanmış filtre taze hava girişini kısıtladığında, içerideki hava sürekli devridaim yapar ve nem oranı doyma noktasına ulaşarak soğuk cam yüzeylerinde yoğuşur (condensation). Klimanın nem alma (defrost) modunu açsanız dahi, polen filtresinin arkasındaki basınç kaybı yüzünden kurutulmuş hava ön cama yeterli hızla ulaşamaz. Camlardaki buğuyu çözmek için fanı son hıza getirip dakikalarca beklemek zorunda kalıyorsanız, bakmanız gereken ilk yer kaput mandalının altındaki veya torpidonun arkasındaki o plastik kutudur. Hava akış yönü oklarına (air flow direction) dikkat edilerek yapılacak doğru bir montaj, hem görüş açınızı netleştirir hem de sistemin termal yükünü hafifletir.
Sistem nasıl çalışır, mekanik döngü nerede sekteye uğrar? Motorun soğutma sıvısı sıcaklığı 90 santigrat dereceye ulaştığında, bu sıcak su kalorifer radyatörünün kılcal kanallarından akmaya başlar. Fan motorunun (blower motor) oluşturduğu hava akımı ise bu peteklerin arasından geçerek ısınır ve menfezlerden kabine dağılır; ancak filtre tıkalıysa hava debisi düşer. Hava debisinin (cubic feet per minute - CFM) azalması, radyatör yüzeyindeki termal transfer verimliliğini baltalar. Fan ne kadar hızlı dönerse dönsün, emiş hattında oluşan vakum engellendiği için evaporatör ve kalorifer peteği bölgesinde hava sıkışır. Bazen de sistemdeki havanın tam ısınmadan yönlendirilmesi gerekir... Debisi zayıflayan hava, petekle temas süresi uzasa bile hacimsel olarak yetersiz kaldığından, araç içindeki termal homojenliği sağlamakta aciz kalır.
Filtre değişim periyodunu aksatmak sadece ısınma problemini değil, klima kompresöründen tutun da fan motorunun elektrik hatlarına kadar uzanan geniş bir arıza zincirini tetikler. Tıkanmış bir polen filtresi yüzünden fan motoru, önündeki yüksek statik direnci yenebilmek adına nominal akım değerinin çok üzerinde amper çekmeye başlar. Bu aşırı akım, fan rezistansının (kademeli hız kontrol direnci) aşırı ısınarak yanmasına ya da doğrudan fan motorunun sargılarının hasar görmesine yol açabilir. Karbonlu filtrelerin lifli yapısı neme maruz kaldığında, havadaki organik bileşiklerle birleşerek yüzeyde geçirimsiz bir katman oluşturur; bu da filtre üzerindeki basınç düşümünü (differential pressure) maksimum seviyeye çıkarır. Aracınızın göğüs kısmından gelen uğultulu ama verimsiz ses, aslında motorun can çekişmesidir... Üreticilerin önerdiği 15 bin kilometrelik periyodu beklemeden, özellikle tozlu coğrafyalarda her sonbahar girişinde bu sarf malzemesini yenilemek en mantıklı mekanik yatırımdır.
Isıtma sistemindeki bu mikro ölçekli tıkanıklık, sürüş güvenliğini doğrudan etkileyen cam buğulanması sorununu da beraberinde getirir. Kabin içindeki insan nefesi ve ayakkabılardan sızan nem, havada asılı kalır ve bu nemin tahliye edilmesi için içeriye sürekli taze, kuru hava beslemesi yapılması şarttır. Tıkanmış filtre taze hava girişini kısıtladığında, içerideki hava sürekli devridaim yapar ve nem oranı doyma noktasına ulaşarak soğuk cam yüzeylerinde yoğuşur (condensation). Klimanın nem alma (defrost) modunu açsanız dahi, polen filtresinin arkasındaki basınç kaybı yüzünden kurutulmuş hava ön cama yeterli hızla ulaşamaz. Camlardaki buğuyu çözmek için fanı son hıza getirip dakikalarca beklemek zorunda kalıyorsanız, bakmanız gereken ilk yer kaput mandalının altındaki veya torpidonun arkasındaki o plastik kutudur. Hava akış yönü oklarına (air flow direction) dikkat edilerek yapılacak doğru bir montaj, hem görüş açınızı netleştirir hem de sistemin termal yükünü hafifletir.
