Kerim Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Modern motorların o çok övülen sessiz ve çevreci çalışma prensibinin arkasında, aslında kendi pisliğini yutmaya zorlanan bir mekanizma yatıyor. İşte tam bu noktada, egzoz gazını silindirlere geri gönderen o küçük metal parça, yani EGR valfi, zamanla bu ağır yükü taşıyamaz hale geliyor. Yakıtın tam yanmaması, kalitesiz mazot ya da sürekli dur-kalk yapılan şehir içi trafiği... Sonuç hep aynı: Zifiri karanlık bir kurum tabakası valfin miline yapışıyor, hareket alanını daraltıyor ve o kritik mekanizmayı oracıkta kilitliyor. Egzoz dumanı içeride sıkışıp kaldıkça motor adeta kendi küllerinde boğulmaya başlıyor.
Sabahları marşa bastığınızda o eski cana yakın motor sesinin yerini kesik bir öksürük alıyorsa, muhtemelen valf açık konumda sıkışıp kalmıştır. Silindirlere sürekli temiz hava yerine egzoz gazı doluyor demektir bu; motorun nefessiz kalması, teklemesi, hatta rölantide kendi kendine stop etmesi işten bile değil. Ya valf tamamen kapalı kaldıysa? İşte o zaman da yüksek yanma odası sıcaklıkları yüzünden motor performansının bıçak gibi kesildiğini görürüz, üstelik çevreye salınan o zehirli azot oksit gazları da cabası... Gösterge panelindeki o meşum motor arıza lambası da zaten tam bu anı bekler.
Hiçbir makine, doğası gereği kirli olan bir gazı sürekli devridaim ettirirken sonsuza kadar temiz kalamaz. Çoğu sürücü aracı hep düşük devirde kullanarak yakıt tasarrufu yaptığını zanneder ama aslında valfin katili tam olarak bu aşırı sakin sürüş alışkanlığıdır. Motor yeterince ısınmadığında ve devir yükselmediğinde, egzoz gazındaki o yağlı kurumlar valfin çeperine adeta bir zift gibi yapışır. Hele bir de turbo yağ sızdırıyorsa ya da piston sekmanları aşınmışsa, valfin içine dolan kurum miktarı ikiye katlanır; mekanik sıkışma artık kaçınılmaz bir sondur.
Sanayinin yolunu tutup "Usta, araba çekişten düştü" demeden önce, o parçanın içinin ne halde olduğunu az çok tahmin etmek gerekiyor. Sadece bir temizlik spreyi sıkıp "Tamam, bu iş çözüldü" demek çoğunlukla geçici bir göz boyamadan ibaret kalıyor; çünkü metalin gözeneklerine işleyen o karbon katmanı kolay kolay pes etmez. Bazen en doğrusu, valfi tamamen söküp ultrasonik temizleyicilerde ya da özel solventlerde kurumdan tamamen arındırmaktır. Tabii eğer valfin içindeki elektronik motor veya yay mekanizması aşırı ısıdan dolayı özelliğini yitirdiyse, temizlik de fayda etmeyecektir ve cüzdanı biraz gevşetip yeni bir parça aramak gerekecektir.
Aracın dilinden anlamak, aslında onun çıkardığı o garip sesleri doğru yorumlamaktan geçiyor. Gaza yüklendiğinizde motor sanki arkadan çekiliyormuş gibi isteksizce hızlanıyorsa veya egzozdan simsiyah bir duman yükseliyorsa, suçluyu çok uzaklarda aramamak lazım. Kurumlanmayı önlemek adına arada bir otobana çıkıp motoru yüksek devirde, tabiri caizse "ciğerlerini açarak" sürmek valfteki o taze birikintileri yakıp atmak için harika bir yöntemdir. Unutmamak gerekir ki, zamanında müdahale edilmeyen basit bir mekanik sıkışma, yarın bir gün katalitik konvertörün ya da dizel partikül filtresinin de iflas etmesine yol açabilir.
Sabahları marşa bastığınızda o eski cana yakın motor sesinin yerini kesik bir öksürük alıyorsa, muhtemelen valf açık konumda sıkışıp kalmıştır. Silindirlere sürekli temiz hava yerine egzoz gazı doluyor demektir bu; motorun nefessiz kalması, teklemesi, hatta rölantide kendi kendine stop etmesi işten bile değil. Ya valf tamamen kapalı kaldıysa? İşte o zaman da yüksek yanma odası sıcaklıkları yüzünden motor performansının bıçak gibi kesildiğini görürüz, üstelik çevreye salınan o zehirli azot oksit gazları da cabası... Gösterge panelindeki o meşum motor arıza lambası da zaten tam bu anı bekler.
Hiçbir makine, doğası gereği kirli olan bir gazı sürekli devridaim ettirirken sonsuza kadar temiz kalamaz. Çoğu sürücü aracı hep düşük devirde kullanarak yakıt tasarrufu yaptığını zanneder ama aslında valfin katili tam olarak bu aşırı sakin sürüş alışkanlığıdır. Motor yeterince ısınmadığında ve devir yükselmediğinde, egzoz gazındaki o yağlı kurumlar valfin çeperine adeta bir zift gibi yapışır. Hele bir de turbo yağ sızdırıyorsa ya da piston sekmanları aşınmışsa, valfin içine dolan kurum miktarı ikiye katlanır; mekanik sıkışma artık kaçınılmaz bir sondur.
Sanayinin yolunu tutup "Usta, araba çekişten düştü" demeden önce, o parçanın içinin ne halde olduğunu az çok tahmin etmek gerekiyor. Sadece bir temizlik spreyi sıkıp "Tamam, bu iş çözüldü" demek çoğunlukla geçici bir göz boyamadan ibaret kalıyor; çünkü metalin gözeneklerine işleyen o karbon katmanı kolay kolay pes etmez. Bazen en doğrusu, valfi tamamen söküp ultrasonik temizleyicilerde ya da özel solventlerde kurumdan tamamen arındırmaktır. Tabii eğer valfin içindeki elektronik motor veya yay mekanizması aşırı ısıdan dolayı özelliğini yitirdiyse, temizlik de fayda etmeyecektir ve cüzdanı biraz gevşetip yeni bir parça aramak gerekecektir.
Aracın dilinden anlamak, aslında onun çıkardığı o garip sesleri doğru yorumlamaktan geçiyor. Gaza yüklendiğinizde motor sanki arkadan çekiliyormuş gibi isteksizce hızlanıyorsa veya egzozdan simsiyah bir duman yükseliyorsa, suçluyu çok uzaklarda aramamak lazım. Kurumlanmayı önlemek adına arada bir otobana çıkıp motoru yüksek devirde, tabiri caizse "ciğerlerini açarak" sürmek valfteki o taze birikintileri yakıp atmak için harika bir yöntemdir. Unutmamak gerekir ki, zamanında müdahale edilmeyen basit bir mekanik sıkışma, yarın bir gün katalitik konvertörün ya da dizel partikül filtresinin de iflas etmesine yol açabilir.
