Sami Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Debriyaj pedalına bastığınızda o eski tok, dirençli hissin yerini birdenbire pamuk gibi bir boşluk aldıysa ve vites kolu adeta duvara çarpıyormuşçasına yerinden kıpırdamıyorsa, otomobilinizin hidrolik kumanda sisteminde fiziksel bir kırılma yaşanıyor demektir. Sürücülerin çoğu bu durumu hemen şanzıman dişlilerinin sıyırmasına veya senkromeçlerin iflas etmesine bağlama eğilimindedir; oysa mekanik gerçeklik genellikle çok daha basit bir sıvı dinamiği problemine işaret eder. Ayak tabanınızla uyguladığınız kuvvet, debriyaj üst merkezindeki piston aracılığıyla hidrolik sıvıya basınç olarak aktarılır ve bu basınç alt merkeze ulaşarak baskı balatayı volandan ayırır... Fakat sistemde hava biriktiğinde ya da hidrolik rekorlarında mikro düzeyde bir sızıntı başladığında, pedal yumuşacık olur çünkü gazlar sıvılar gibi sıkıştırılamaz değildir, aksine kolayca esner. Pedalınızın tüy gibi hafiflemesi tam olarak bu yüzden; siz kuvveti baskı balatayı ayırmaya değil, sistemin içindeki o lanet havayı sıkıştırmaya harcıyorsunuz. Baskı balata volandan milimetrik olarak bile ayrılmadığı için de şanzıman mili dönmeye devam eder ve siz vitesi zorladığınızda o meşhur dişli sürtme sesini duyarsınız.
Pedalın pasifleşip vitesin kilitlenmesi durumunda yapacağınız ilk iş, kaputu açıp fren ve debriyaj ortak hidrolik hazresindeki DOT4 veya DOT3 seviyesini kontrol etmek olmalı. Haznedeki hidrolik seviyesi minimum çizgisinin altına düşmüşse, sistem bir yerlerden kesinlikle hava emmiştir; yani alt ya da üst merkez contaları ömrünü tamamlamış demektir. Bazen de sorun tamamen baskı balatanın ayırma çatalındaki aşınmadan veya diyafram yayının metal yorgunluğundan kaynaklanır ki bu durumda pedal direnci tamamen kaybolur. Yolda giderken böyle bir anormallik hissettiğinizde vites kolunu asla ve asla bilek gücüyle zorlayarak yuvaya sokmaya çalışmayın. Dişlileri ezersiniz, senkromeç sarılarını yakarsınız ve üç kuruşluk bir hidrolik rekoru değişimiyle kurtaracağınız işi, şanzıman indirmeye kadar götürürsünüz... Aracınızı güvenli bir yere çekip rölantide çalışırken pedalı birkaç kez art arda pompalayarak geçici bir hidrolik basıncı oluşturmayı deneyebilirsiniz. Eğer pompalama sonucunda pedal az da olsa sertleşiyor ve vites derece derece geçmeye başlıyorsa, teşhisiniz kesinleşmiştir: Sorun doğrudan hidrolik devrededir.
Sürücü koltuğuna oturduğunuzda aracınızın size hissettirdiği o ufacık tepki değişiklikleri, aslında yaklaşmakta olan büyük bir mekanik felaketin ilk habercileridir. Debriyaj sistemleri durduk yere, bir saniye içinde tamamen pes etmez; öncesinde pedalda hafif bir boşluk, vitese takarken minik bir kemikleşme veya pedal geri toplarken hafif bir takılma hissi mutlaka yaratır. Araç bakımında hidrolik sıvısının iki yılda bir değiştirilmesi kuralı tam da bu nemlenme ve kaynama noktası düşüşlerini engellemek için konulmuştur. Hidrolik sıvısı zamanla havanın nemini emer, nemlenen sıvı ısındıkça buharlaşır ve hidrolik hattının içinde görünmez hava kabarcıkları oluşturur. Sonuç mu? Aniden yumuşayan bir pedal ve yolda çakılı kalan bir vites kolu... Ustanıza gittiğinizde "şanzıman bitik" lafını duyar duymaz paniklemek yerine, önce alt ve üst debriyaj merkezlerinin sızdırmazlığını, hidrolik hattının havasını ve sıvı kalitesini kontrol ettirmeniz sizi binlerce liralık lüzumsuz harcamalardan kurtaracaktır.
Pedalın pasifleşip vitesin kilitlenmesi durumunda yapacağınız ilk iş, kaputu açıp fren ve debriyaj ortak hidrolik hazresindeki DOT4 veya DOT3 seviyesini kontrol etmek olmalı. Haznedeki hidrolik seviyesi minimum çizgisinin altına düşmüşse, sistem bir yerlerden kesinlikle hava emmiştir; yani alt ya da üst merkez contaları ömrünü tamamlamış demektir. Bazen de sorun tamamen baskı balatanın ayırma çatalındaki aşınmadan veya diyafram yayının metal yorgunluğundan kaynaklanır ki bu durumda pedal direnci tamamen kaybolur. Yolda giderken böyle bir anormallik hissettiğinizde vites kolunu asla ve asla bilek gücüyle zorlayarak yuvaya sokmaya çalışmayın. Dişlileri ezersiniz, senkromeç sarılarını yakarsınız ve üç kuruşluk bir hidrolik rekoru değişimiyle kurtaracağınız işi, şanzıman indirmeye kadar götürürsünüz... Aracınızı güvenli bir yere çekip rölantide çalışırken pedalı birkaç kez art arda pompalayarak geçici bir hidrolik basıncı oluşturmayı deneyebilirsiniz. Eğer pompalama sonucunda pedal az da olsa sertleşiyor ve vites derece derece geçmeye başlıyorsa, teşhisiniz kesinleşmiştir: Sorun doğrudan hidrolik devrededir.
Sürücü koltuğuna oturduğunuzda aracınızın size hissettirdiği o ufacık tepki değişiklikleri, aslında yaklaşmakta olan büyük bir mekanik felaketin ilk habercileridir. Debriyaj sistemleri durduk yere, bir saniye içinde tamamen pes etmez; öncesinde pedalda hafif bir boşluk, vitese takarken minik bir kemikleşme veya pedal geri toplarken hafif bir takılma hissi mutlaka yaratır. Araç bakımında hidrolik sıvısının iki yılda bir değiştirilmesi kuralı tam da bu nemlenme ve kaynama noktası düşüşlerini engellemek için konulmuştur. Hidrolik sıvısı zamanla havanın nemini emer, nemlenen sıvı ısındıkça buharlaşır ve hidrolik hattının içinde görünmez hava kabarcıkları oluşturur. Sonuç mu? Aniden yumuşayan bir pedal ve yolda çakılı kalan bir vites kolu... Ustanıza gittiğinizde "şanzıman bitik" lafını duyar duymaz paniklemek yerine, önce alt ve üst debriyaj merkezlerinin sızdırmazlığını, hidrolik hattının havasını ve sıvı kalitesini kontrol ettirmeniz sizi binlerce liralık lüzumsuz harcamalardan kurtaracaktır.
