Eren Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sanayide lifte kaldırdığımız yüzlerce araçta aynı manzarayla karşılaştım; şanzıman çubuğunu çektiğinizde o pembe veya sarımsı yağın üzerinde minik minik kabarcıklar birikmişse orada ters giden bir şeyler var demektir. CVT yani sürekli değişken şanzımanlar, geleneksel tork konvertörlü sistemlere hiç benzemez; burada torku ileten şey iki makara arasındaki o çelik kayıştır ve yağ sadece yağlama yapmaz, devasa bir hidrolik basınçla o kayışın kaymasını engeller. Yağın içine hava karıştığında vizkozite bir anda çöker, sıvı sıkıştırılabilir bir form kazanır ki hidrolikte havanın varlığı tam bir felakettir. Havanın girdiği yerde basınç düşer... Basınç düştükçe makaralar kayışı sıkıştıramaz, metaller birbirine sürtünür ve o köpük dediğimiz şey aslında şanzımanın sessiz çığlığıdır.
Usta eli değmemiş rutin bakımlarda en çok karşılaştığımız hata nedir biliyor musunuz, "biraz fazla koysak zararı olmaz" mantığı. Fazla konulan yağ, dönen makaralara ve gezegen dişli setine temas ettiği an tıpkı bir mikserin yumurtayı çırpması gibi havayla karışmaya başlar. Şanzıman karterindeki yağ seviyesi yüksekse çalkalanma kaçınılmazdır; yani yağı eksik koymak kadar fazla koymak da sistemi köpük banyosuna çevirir. Seviyeyi ölçerken aracın düz zeminde ve yağ sıcaklığının tam çalışma aralığında (genelde 50-80 derece civarı) olmasına dikkat edin, yoksa yanlış okursunuz. Hatta çoğu zaman sadece fazla yağı çekmek bile o köpürme sorununu bıçak gibi keser.
Peki ya yağın kendi yapısı bozulmuşsa, o kimyasal direnç kaybolmuşsa ne olacak? CVT yağlarının içerisinde köpük önleyici silikon bazlı özel katkılar (anti-foaming additives) bulunur ve bu maddeler zamanla yüksek ısı, kesme kuvveti (shear stress) ve kilometre yüzünden parçalanır. Orijinal spesifikasyonu karşılamayan, ucuza kaçılmış ya da süresi geçmiş bir sıvı kullandığınızda, yağ yüksek tork altında moleküler düzeyde tutunamaz. Köpüren yağ ısıyı iletemez, ısınan yağ daha çok köpürür... Tam bir kısır döngü. Şanzıman kodunuza uygun olmayan "genel kullanım" sıvılarını bu hassas kutulara kesinlikle yaklaştırmayın.
Bazen sorun yağın kendisinde değil, emiş hattındaki minik bir sızıntıdadır. Yağ pompası karterden sıvıyı çekerken emiş filtresinin (strainer) O-ring contasından veya çatlamış bir hortum bağlantısından içeriye mikroskopik hava kabarcıkları emebilir. Dışarıya yağ sızmaz belki ama içeriye amansızca hava girer. Yüksek basınç altında bu hava kabarcıkları patlar (kavitasyon dediğimiz olay) ve elektro-hidrolik valf gövdesindeki (solenoid) hassas kanallara zarar verir. Vites geçişlerinde kararsızlık, gaza bastığınızda devrin artıp aracın hızlanmaması gibi garip semptomlar görüyorsanız derhal o filtre contalarını kontrol ettirin.
Usta eli değmemiş rutin bakımlarda en çok karşılaştığımız hata nedir biliyor musunuz, "biraz fazla koysak zararı olmaz" mantığı. Fazla konulan yağ, dönen makaralara ve gezegen dişli setine temas ettiği an tıpkı bir mikserin yumurtayı çırpması gibi havayla karışmaya başlar. Şanzıman karterindeki yağ seviyesi yüksekse çalkalanma kaçınılmazdır; yani yağı eksik koymak kadar fazla koymak da sistemi köpük banyosuna çevirir. Seviyeyi ölçerken aracın düz zeminde ve yağ sıcaklığının tam çalışma aralığında (genelde 50-80 derece civarı) olmasına dikkat edin, yoksa yanlış okursunuz. Hatta çoğu zaman sadece fazla yağı çekmek bile o köpürme sorununu bıçak gibi keser.
Peki ya yağın kendi yapısı bozulmuşsa, o kimyasal direnç kaybolmuşsa ne olacak? CVT yağlarının içerisinde köpük önleyici silikon bazlı özel katkılar (anti-foaming additives) bulunur ve bu maddeler zamanla yüksek ısı, kesme kuvveti (shear stress) ve kilometre yüzünden parçalanır. Orijinal spesifikasyonu karşılamayan, ucuza kaçılmış ya da süresi geçmiş bir sıvı kullandığınızda, yağ yüksek tork altında moleküler düzeyde tutunamaz. Köpüren yağ ısıyı iletemez, ısınan yağ daha çok köpürür... Tam bir kısır döngü. Şanzıman kodunuza uygun olmayan "genel kullanım" sıvılarını bu hassas kutulara kesinlikle yaklaştırmayın.
Bazen sorun yağın kendisinde değil, emiş hattındaki minik bir sızıntıdadır. Yağ pompası karterden sıvıyı çekerken emiş filtresinin (strainer) O-ring contasından veya çatlamış bir hortum bağlantısından içeriye mikroskopik hava kabarcıkları emebilir. Dışarıya yağ sızmaz belki ama içeriye amansızca hava girer. Yüksek basınç altında bu hava kabarcıkları patlar (kavitasyon dediğimiz olay) ve elektro-hidrolik valf gövdesindeki (solenoid) hassas kanallara zarar verir. Vites geçişlerinde kararsızlık, gaza bastığınızda devrin artıp aracın hızlanmaması gibi garip semptomlar görüyorsanız derhal o filtre contalarını kontrol ettirin.
