Kerem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Rotil somununun tork değerinden kamber açısının milimetrik sapmasına kadar her detay, aracın dinamiğini doğrudan baştan yazar. Yeni amortisör takıldıktan hemen sonra direksiyonda veya tabanda beliren o huzursuz titreşim... Çoğu zaman montaj esnasında aks milinin yuvasından hafifçe kayması ya da rulman yatağının tam oturmaması yüzünden çıkar bu durum. Amortisör kulesi cıvatalarının eşit torkla sıkılmaması bile yayın dengesini bozar, salıncak burçlarına binen yükü bir anda değiştirir. Helezon yayın oturduğu lastik takoz hafifçe kıvrılsa, tekerlek poyrazına binen merkezkaç kuvveti yüksek süratlerde salınım yapmaya başlar.
Sıfır parça takıldı, peki neden tekerlek aksı çırpma yapıyor? Rot ayarına girmeden önce alt salıncak rotillerinin ve viraj demiri rotlarının boşlukları mutlaka kontrol edilmeli, yoksa dinamik kamber ve kaster açıları sürüş esnasında sürekli sapma gösterir. Eski amortisörün yarattığı aşınma desenine alışmış olan ön takım, yeni ve sert bir sönümleyiciyle karşılaşınca tolerans dışı kalan tüm aksam kütlesel bir rezonans üretir. Hatta poyra bilyasının mikro düzeydeki iç boşluğu dahi yenilenen süspansiyon sertliği karşısında direksiyona mikro titreşim olarak geri döner...
Jant göbeğinin poyraya temas eden yüzeyindeki korozyonu zımparalamadan yeni tertibatı toplamak büyük hata. Balans makinesinde sıfır gram görünen tekerlek, araç kütlesi üzerine bindiğinde ve amortisör miline eksenel yük uygulandığında poyra flanşındaki 0.5 milimetrelik bir eğiklik yüzünden muazzam bir salgılı dönmeye dönüşür. Fren diskinin poyraya oturduğu yüzeyde kalan ufacık bir çapak bile yüksek süratte fren pedalından bağımsız bir titreme yaratır; yüzey temizliği yapılmadıysa o tekerlek asla düzgün dönmez.
Aks iç tripoit bilyalarının aşınması, amortisör değişimi sırasında aksın dışarı doğru esnetilmesiyle aniden görünür hale gelebilir. Montaj sırasında diferansiyel çıkışındaki iç aks kafası hafifçe zorlandıysa, gres yağı içindeki baklaların çalışma açısı bozulur ve özellikle gaza basıldığında kasa genelinde yoğun bir sallantı hissiyatı doğar. İğneli rulmanların yatağında oluşan mikron seviyesindeki oyuklar, yeni amortisörün sağladığı dik duruş açısıyla çakışınca araç hızlandıkça rezonans tırmanır... Amortisörün mil çapı veya strok boyu orijinal kodla birebir uyuşmuyorsa şasiye aktarılan titreşimi kesmek imkansızlaşır.
Sönümleme oranı yüksek yeni bir amortisör, lastik yanağının esneme kabiliyetini ve taban profiline binen baskıyı anında değiştirir. Rot balans servisindeki dinamik balans ayarında, tekerleğe sadece dikey değil yatay kuvvetler de etki ettiğinden eksenel balanssızlık gözden kaçabilir. Amortisör kovanının taşıyıcıya girdiği bağlantı noktasındaki eksantrik cıvatanın açısı düzeltilmeden atılan her km, lastik tabanında düzensiz diş aşınmasına ve dolayısıyla bitmek bilmeyen bir uğultulu titremeye yol açacaktır. Sökülen her parçanın tork anahtarı ile üretici standartlarında sıkılması, süspansiyon sistemindeki istenmeyen harmonik salınımları engellemenin tek teknik yoludur.
Sıfır parça takıldı, peki neden tekerlek aksı çırpma yapıyor? Rot ayarına girmeden önce alt salıncak rotillerinin ve viraj demiri rotlarının boşlukları mutlaka kontrol edilmeli, yoksa dinamik kamber ve kaster açıları sürüş esnasında sürekli sapma gösterir. Eski amortisörün yarattığı aşınma desenine alışmış olan ön takım, yeni ve sert bir sönümleyiciyle karşılaşınca tolerans dışı kalan tüm aksam kütlesel bir rezonans üretir. Hatta poyra bilyasının mikro düzeydeki iç boşluğu dahi yenilenen süspansiyon sertliği karşısında direksiyona mikro titreşim olarak geri döner...
Jant göbeğinin poyraya temas eden yüzeyindeki korozyonu zımparalamadan yeni tertibatı toplamak büyük hata. Balans makinesinde sıfır gram görünen tekerlek, araç kütlesi üzerine bindiğinde ve amortisör miline eksenel yük uygulandığında poyra flanşındaki 0.5 milimetrelik bir eğiklik yüzünden muazzam bir salgılı dönmeye dönüşür. Fren diskinin poyraya oturduğu yüzeyde kalan ufacık bir çapak bile yüksek süratte fren pedalından bağımsız bir titreme yaratır; yüzey temizliği yapılmadıysa o tekerlek asla düzgün dönmez.
Aks iç tripoit bilyalarının aşınması, amortisör değişimi sırasında aksın dışarı doğru esnetilmesiyle aniden görünür hale gelebilir. Montaj sırasında diferansiyel çıkışındaki iç aks kafası hafifçe zorlandıysa, gres yağı içindeki baklaların çalışma açısı bozulur ve özellikle gaza basıldığında kasa genelinde yoğun bir sallantı hissiyatı doğar. İğneli rulmanların yatağında oluşan mikron seviyesindeki oyuklar, yeni amortisörün sağladığı dik duruş açısıyla çakışınca araç hızlandıkça rezonans tırmanır... Amortisörün mil çapı veya strok boyu orijinal kodla birebir uyuşmuyorsa şasiye aktarılan titreşimi kesmek imkansızlaşır.
Sönümleme oranı yüksek yeni bir amortisör, lastik yanağının esneme kabiliyetini ve taban profiline binen baskıyı anında değiştirir. Rot balans servisindeki dinamik balans ayarında, tekerleğe sadece dikey değil yatay kuvvetler de etki ettiğinden eksenel balanssızlık gözden kaçabilir. Amortisör kovanının taşıyıcıya girdiği bağlantı noktasındaki eksantrik cıvatanın açısı düzeltilmeden atılan her km, lastik tabanında düzensiz diş aşınmasına ve dolayısıyla bitmek bilmeyen bir uğultulu titremeye yol açacaktır. Sökülen her parçanın tork anahtarı ile üretici standartlarında sıkılması, süspansiyon sistemindeki istenmeyen harmonik salınımları engellemenin tek teknik yoludur.
