Hakan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Egzozdan çıkan o görünmez zehrin aslında ne kadar can yaktığını bir düşünün... AdBlue dediğimiz o masum mavi sıvı bittiğinde ya da sistem bir arıza verip devre dışı kaldığında, arkamızda bıraktığımız bulut sadece duman değil, adeta havaya salınmış koca bir zehir tufanıdır. NOx emisyonları dediğimiz azot oksitler, motorun içinde oluşan o yüksek sıcaklığın ve yanma reaksiyonlarının birer çocuğudur ve normal şartlarda o katalizör sayesinde zararsız azot ile su buharına dönüşüp uçar gider. Arıza lambası yandığında ise bu sihirli dönüşüm anında durur; çünkü sistem, artık içine o sıvıyı püskürtemez ve egzozdan dışarıya doğrudan doğruya akciğerlerimizi yakan o ağır gazlar hücum eder. Şehir merkezinde trafikte öylece dururken arkadaki arabadan yayılan o keskin koku aslında sadece bozuk bir motorun değil, çalışmayan bir arıtma sisteminin haykırışıdır...
Peki bu arıza öyle küçümsenecek, gelecek aya ertelenecek bir lüks mü sanıyorsunuz? Asla değil... Gösterge panelinde o küçük uyarı lambası belirdiği an, aracın beyni aslında sana sessizce bir ultimatum verir; ya bu sorunu hemen çözersin ya da ben bu motoru bir daha çalıştırmayacağım der. İşte o kısıtlama mekanizması tamamen bu yüzden vardır, yani doğayı korumak adına atılmış sert ama bir o kadar da çaresiz bir adımdır. Tamirciye gidip o sensörü değiştirmekten kaçındığımızda ya da depoyu doldurmayı unuttuğumuzda, aslında millete havadan cıva soluttuğumuzu kimse pek konuşmak istemez. İnsanlar genelde sadece çekiş düşüklüğüne veya yakıt sarfiyatına takılır kalır ama asıl büyük felaket gökyüzünün sessizce deliniyor olmasıdır...
Sistemin kalbindeki o SCR dediğimiz katalitik konvertör, içine AdBlue püskürtülmediği sürece adeta dilsiz bir duvara dönüşür. Yanma odasından büyük bir öfkeyle fırlayan o azot oksit molekülleri, süzgeçten geçemeden doğrudan atmosfere karışır ve güneş ışığıyla birleştiğinde yer seviyesinde ozon tabakasını deler geçer, astımlı çocukların nefesini tıkar. Yıllardır sokaklarda dolaşan o binlerce dizel aracın arkasındaki gizli tehlike tam olarak budur işte... Bir pompa arızası ya da kristalleşmiş sıvı tıkanıklığı yüzünden binlerce liralık masraftan kaçarken, aslında kendi çocuklarımızın soluduğu havayı zehirlediğimizi kaç kişi fark ediyor acaba? O yüzden bu işi sadece bir "araç muayeneden geçmeme" sorunu olarak görmek, tabiatın bize çekeceği faturayı okuyamamaktan başka bir şey değildir...
Bazen düşünüyorum da, arabamıza gösterdiğimiz özeni gerçekten havaya, suya gösteriyor muyuz? Arıza ışığı yandığında servise koşanlarımızın yüzde kaçı emisyonun fırladığını bilerek o musluğu açtırıyor, emin olun çok azı... Kimi sadece motor korumaya geçmesin diye panikler, kimi ise muayeneden kalmayayım diye üç beş kuruş harcar. Halbuki o egzoz borusundan dışarı süzülen her miligram NOx, doğanın dengesine saplanmış paslı bir bıçak gibidir... Sistem düzgün çalıştığında o mavi sıvı hayat kurtarır, bozulduğunda ise modern dünyanın en konforlu araçları birer zehir saçma makinesine dönüşüverir. Belki de bundan sonra o lamba yandığında sadece kendi cebimizi değil, gökyüzünü de düşünmenin vakti gelmiştir, ne dersiniz?
Peki bu arıza öyle küçümsenecek, gelecek aya ertelenecek bir lüks mü sanıyorsunuz? Asla değil... Gösterge panelinde o küçük uyarı lambası belirdiği an, aracın beyni aslında sana sessizce bir ultimatum verir; ya bu sorunu hemen çözersin ya da ben bu motoru bir daha çalıştırmayacağım der. İşte o kısıtlama mekanizması tamamen bu yüzden vardır, yani doğayı korumak adına atılmış sert ama bir o kadar da çaresiz bir adımdır. Tamirciye gidip o sensörü değiştirmekten kaçındığımızda ya da depoyu doldurmayı unuttuğumuzda, aslında millete havadan cıva soluttuğumuzu kimse pek konuşmak istemez. İnsanlar genelde sadece çekiş düşüklüğüne veya yakıt sarfiyatına takılır kalır ama asıl büyük felaket gökyüzünün sessizce deliniyor olmasıdır...
Sistemin kalbindeki o SCR dediğimiz katalitik konvertör, içine AdBlue püskürtülmediği sürece adeta dilsiz bir duvara dönüşür. Yanma odasından büyük bir öfkeyle fırlayan o azot oksit molekülleri, süzgeçten geçemeden doğrudan atmosfere karışır ve güneş ışığıyla birleştiğinde yer seviyesinde ozon tabakasını deler geçer, astımlı çocukların nefesini tıkar. Yıllardır sokaklarda dolaşan o binlerce dizel aracın arkasındaki gizli tehlike tam olarak budur işte... Bir pompa arızası ya da kristalleşmiş sıvı tıkanıklığı yüzünden binlerce liralık masraftan kaçarken, aslında kendi çocuklarımızın soluduğu havayı zehirlediğimizi kaç kişi fark ediyor acaba? O yüzden bu işi sadece bir "araç muayeneden geçmeme" sorunu olarak görmek, tabiatın bize çekeceği faturayı okuyamamaktan başka bir şey değildir...
Bazen düşünüyorum da, arabamıza gösterdiğimiz özeni gerçekten havaya, suya gösteriyor muyuz? Arıza ışığı yandığında servise koşanlarımızın yüzde kaçı emisyonun fırladığını bilerek o musluğu açtırıyor, emin olun çok azı... Kimi sadece motor korumaya geçmesin diye panikler, kimi ise muayeneden kalmayayım diye üç beş kuruş harcar. Halbuki o egzoz borusundan dışarı süzülen her miligram NOx, doğanın dengesine saplanmış paslı bir bıçak gibidir... Sistem düzgün çalıştığında o mavi sıvı hayat kurtarır, bozulduğunda ise modern dünyanın en konforlu araçları birer zehir saçma makinesine dönüşüverir. Belki de bundan sonra o lamba yandığında sadece kendi cebimizi değil, gökyüzünü de düşünmenin vakti gelmiştir, ne dersiniz?
